„Dolny Śląsk – Kraina Mistyków” konferencja poświęcona tożsamości i mistyce Dolnego Śląska  – czytaj więcej

„Dolny Śląsk – Kraina Mistyków” – cyfrowe wydanie raportu z konferencji – czytaj więcej

I SYMPOZJON z cyklu „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”

Archiwum przeciw legendzie. Nowe źródła do biografii Johannesa Schefflera
CEZARY LIPIŃSKI, prof. dr hab. Uniwersytetu Zielonogórskiego

              Książka Cezarego Lipińskiego Poeta archivarum monumentis illustratus. Archivarischer Neublick auf Johannes Scheffler  przynosi nowe, archiwalne spojrzenie na Johannesa Schefflera — Angelusa Silesiusa, jednego z najważniejszych poetów mistycznych europejskiego baroku, związanego z Wrocławiem i duchową historią Śląska. Autor wychodzi od świadomości strat, jakie w zasobach archiwalnych spowodowała II wojna światowa.
W przypadku Schefflera utracono między innymi dawne luterańskie księgi kościelne Wrocławia, zawierające niepowtarzalne informacje o chrzcie poety i jego rodzinie, a także inne dokumenty, jak choćby akt mianowania go cesarskim lekarzem dworskim.

                Autor pokazuje jednak, że mimo tych strat badania nad Schefflerem nie zostały zamknięte. Przeciwnie — w archiwach nadal znajdują się źródła, które pozwalają korygować dotychczasową wiedzę, podważać utrwalone stereotypy i otwierać nowe perspektywy interpretacyjne. Publikacja ta jest nie tylko pracą źródłową, lecz także ważną rewizją dotychczasowej recepcji Angelusa Silesiusa, albowiem wiele sądów o poecie ukształtowały dawne biografie, wyznaniowe spory, uproszczenia oraz niewystarczające wykorzystanie źródeł łacińskich. Szczególną uwagę poświęca również problemowi pseudonimu „Angelus Silesius”, wskazując na różnicę między historycznymi formami imienia używanymi przez Schefflera, a późniejszą tradycją recepcyjną.

                Poeta archivarum monumentis illustratus to książka o sile dokumentu, o cierpliwości archiwalnej kwerendy i o potrzebie ponownego czytania biografii wielkich postaci kultury. Dzięki niej możemy poznać Johannesa Schefflera nie tylko jako poetę mistycznego, lecz także jako człowieka konkretnego miejsca, czasu, wspólnoty religijnej i rodzinnej historii.

                Spotkanie z autorem będzie okazją do rozmowy o tym, jak archiwum potrafi zmienić utrwalony obraz pisarza oraz jak wiele w badaniach nad Angelusem Silesiusem pozostaje jeszcze do odkrycia.

Cezary Lipiński — dr hab., prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego, literaturoznawca, germanista i tłumacz z języka niemieckiego. Pracuje w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują literaturę śląską, mistykę śląską i europejską duchowość religijną, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Johannesa Schefflera / Angelusa Silesiusa, a także Jacoba Böhmego i Abrahama von Franckenberga. Zajmuje się również związkami sztuki i religii oraz problematyką autorską dotyczącą Carla Wilhelma Salice-Contessy, Carla Hauptmanna i Gerharta Hauptmanna.

Jest autorem 102 publikacji naukowych, w tym 4 monografii, 72 artykułów w czasopismach i monografiach wieloautorskich, 11 recenzji naukowych oraz redaktorem lub współredaktorem 15 tomów zbiorowych. Do jego najważniejszych książek należą: Poeta poetów. Studia nad polską duchowością religijną na przykładzie recepcji Angelusa Silesiusa oraz wyssana ostatnio Poeta archivorum monumentis illustratus. Archivarischer Neublick auf Johannes Scheffler. Współredagował między innymi tomy: Śladami wielkiego dziedzictwa. O pisarstwie Carla i Gerharta Hauptmannów, Reformacja protestancka 1517 roku. Spory o dziedzictwo, Facetten der Mystik. Spannungen zwischen Spiritualität und Ästhetik bei Jacob Böhme und Johannes Scheffler oraz Gerhart Hauptmann w III Rzeszy. Mity i rzeczywistość.

W swoich badaniach łączy perspektywę literaturoznawczą, historyczną i religioznawczą, szczególną wagę przywiązując do pracy źródłowej, recepcji literatury śląskiej oraz miejsca mistyki w kulturze europejskiej.

ORGANIZATORZY
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu,
Ossolineum – Muzeum Pana Tadeusza,

PARTNERZY
Uniwersytet Wrocławski,
Uniwersytet Zielonogórski

PATRONAT MEDIALNY
TVP Wrocław, Radio Wrocław, Miesięcznik ODRA

DOFINANSOWANO Z BUDŻETU SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO

Dziennik bliski rozległej tradycji gatunkowej jakim były literackie sylwy, złożony z kilkuset fragmentów będących artystycznymi zapisami kolejnych, przemijających dni. Projekt literacki nawiązujący do koncepcji Romana Opałki i jego „liczonych obrazów”. Mamy tu do czynienia z wieloma opowieściami – każdy fragment stanowi całość względnie autonomiczną i skończoną, powiązanymi osobą Autora oraz biograficznym wymiarem tekstu. Prezentowana książka, to w warstwie stricte artystycznej kontynuacja, jak to określał Karol Irzykowski, „wielkiego tematu”, obecnego nie tylko w niegdysiejszych sylwach, ale w bliższej nam rzeczywistości w dziełach literackich nowatorów, którzy odchodząc od klasycznej fabuły i form narracyjnych starali się stworzyć prozę na miarę swoich czasów – hybrydyczną i niezhierarchizowana, amorficzną i jednocześnie będącą summą doświadczeń artystycznych i życiowych współczesnego człowieka.

Spotkanie poprowadzi Robert Gawłowski.

Ukazało się cyfrowe wydanie raportu podsumowującego konferencję „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”. Publikacja poświęcona jest tożsamości, historii i duchowemu dziedzictwu Dolnego Śląska.

Konferencja odbyła się 19 i 20 czerwca 2026 roku w Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu. Jej celem było pogłębienie wiedzy o dolnośląskich tradycjach mistycznych, popularyzacja dorobku związanych z regionem myślicieli oraz spojrzenie na ich twórczość w szerszym, europejskim kontekście.

Raport jest zapisem spotkania badaczy i badaczek reprezentujących różne dziedziny humanistyki. Publikacja pozwala powrócić do najważniejszych tematów konferencji i przyjrzeć się Dolnemu Śląskowi jako przestrzeni, w której przez stulecia przenikały się różne tradycje religijne, filozoficzne, artystyczne i kulturowe.

W centrum zainteresowania znaleźli się m.in. Angelus Silesius (Johannes Scheffler), Jakub Böhme i Friedrich Schleiermacher, a także ich związki z europejską historią idei oraz polskim romantyzmem. Wśród podejmowanych zagadnień znalazły się również średniowieczna tożsamość Śląska, przemiany religijne regionu, wpływ Mistrza Eckharta na śląskich mistyków, mistyczne inspiracje artystów poszukujących w Karkonoszach, recepcja twórczości Böhmego oraz związki mistyki z problemami współczesności.

Szczególne miejsce w publikacji zajmuje pytanie, które towarzyszyło całej konferencji: czy doświadczenie mistyczne należy wyłącznie do przeszłości, czy może pozostawać ważnym elementem współczesnej codzienności?

Cyfrowe wydanie raportu stanowi zaproszenie do dalszego odkrywania duchowego i intelektualnego dziedzictwa Dolnego Śląska – regionu, którego historia może być odczytywana również poprzez idee, doświadczenia i poszukiwania kolejnych pokoleń jego mieszkańców.

Zapraszamy do lektury raportu.

[POBIERZ / CZYTAJ RAPORT – wydanie cyfrowe]

Zapomniani beatnicy: Jack Micheline i Herbert Huncke

Prawa twarz Kościoła • Czerski: Koniec epoki nAIwności?

Skandalistki wchodzą do historii • Polacy nabici w skarpetę

Teatr Czerczuk • Kino Smoczyńskiej • Biennale w Wenecji

Proza Malzahn i Holzera, wiersz Bergmana • Felieton Anny Janko

Spis treści 10/2026:

PRAWA TWARZ KOŚCIOŁA

3 Maciej Dymkowski
Kościół polskiej prawicy

8 Z Pawłem Gużyńskim
rozmawia Błażej Torański
Bal na Titanicu

16 Piotr Gajdziński
W oczekiwaniu na mesjasza

22 Joanna Solska
Polacy nabici w skarpetę

28 Beata Maciejewska
Skandalistki wchodzą do historii

37 Piotr Czerski
Nieznośny ciężar nieważkości

46 Wojciech Albiński
Mechaniczny Turek, czyli AI i ja

50 Szczepan Kopyt
Mój wiersz

zapomniani beatnicy

53 Janusz Zalewski
Jack Micheline i Herbert Huncke,
czyli jak się zatracić

61 Jack Micheline
Wiersze

66 Jack Kerouac
Wprowadzenie do River of Red Wine
Jacka Micheline’a

67 Herbert Huncke
Opowiadania

70 David Bergman
Wiersz

73 Miłka O. Malzahn
Opowiadania

81 Joanna Lech
Wiersze

83 Ryszard Holzer
Wyspa Wielkanocna

90 Krystyna Kuczyńska
Wędrówka w odległe rejony

97 Rozmowa Renaty Głowackiej
Paryski Teatr Elizabeth Czerczuk

103 Sabina Wojnarowska
Wyrodna córka polskiej szkoły filmowej

108 Z Mateuszem Bartą
rozmawia Zuzanna Madurska
Metaformy

112 Marcin Adamczak
Odyssea secularis

114 Anna Janko
Bóg w butach

116 Jan Miodek
Nade mną brzoza witkami szepce

118 Marta Mizuro
Średnia znajomość

120 Mariusz Urbanek
Kryptoprzewodnik po kryptowalutach

Nad Książkami

122 Karol Maluszczak
Widzieć i czuć bardziej

124 Karol Płatek
Na Mauritius, a nie na Madagaskar

125 Julia Kardas
Patopraca

127 Radosław Wiśniewski
Wstęp do ostatniego rozdziału

129 Henryk Mazurkiewicz
W obronie autorytetu

134 W Oficynie

136 Pocztówki Literackie
Karola Maliszewskiego

137 Sygnały
PREMIERA W TEATRZE NORWIDA,
PŁYTA JANUSZA CEDRY, WERNISAŻE

144 Filip Zawada
Felieton rysunkowy

145 8 Arkusz
Pomidorowy abiekt

Odrę można czytać także online na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

Kapituła Wyróżnienia „Dolnośląskiego Klucza Sukcesu” po raz kolejny wyłoniła Laureatów. Uroczysta Gala wręczenia statuetek odbędzie się 25 września 2026 we Wrocławiu.

Dolnośląski Klucz Sukcesu to regionalne wyróżnienie, którym promowane są wybitne osobowości, firmy i instytucje oraz samorządy, które osiągnęły sukces podnoszący prestiż i rangę regionu dolnośląskiego.

Nagrodami „Dolnośląskiego Klucza Sukcesu” są statuetki klucza kute przez artystę kowala Ryszarda Mazura. Inicjatorem konkursu jest Stowarzyszenie na rzecz promocji Dolnego Śląska. Statuetka przyznawane jest corocznie od 1997 roku przez ”Kapitułę Wyróżnienia” w kategoriach:

• dla największej osobowości w promocji regionu;
• dla najlepszej firmy zatrudniającej do 50 osób, do 250 osób i powyżej 250 osób (firmy produkcyjne, usługowe, w tym handlowe, banki, instytucje wsparcia inwestycyjnego);
• dla najbardziej gospodarnej gminy wiejskiej;
• dla najbardziej gospodarnej gminy miejskiej lub wiejsko – miejskiej;
• dla najlepszej dolnośląskiej organizacji pozarządowej;
• dla najlepszej instytucji kultury, inicjatywy kulturalnej lub edukacyjnej;
• dla najlepszego klubu sportowego, ośrodka sportu i rekreacji, organizatora masowych imprez rekreacyjnych lub przedsięwzięcia turystycznego.

Wyróżnienie „Dolnośląski Klucz Sukcesu” cieszy się dużym zainteresowaniem i uznaniem w środowiskach gospodarczych, kulturalnych i samorządowych Dolnego Śląska. Jest jednym z ważniejszych elementów promujących oraz integrujących Dolny Śląsk.

Głównym Partnerem Przedsięwzięcia „Dolnośląski Klucz Sukcesu” jest: Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego