O Putinie, wojnie i Ukrainie: Rzeczkowski, Iwanow, Dymkowski, de Lazari

Kubitsky: Co dzieli Skandynawów • Rozmowa z Magdaleną Parys

Karolina Rakowiecka-Asgari: Literatura Iranu (esej i przekłady)

(Nie)wspomnienie o Swinarskim • Wizje Knappa • Ojczyzna – dwugłos

Mój wiersz: Grzegorz Wróblewski • Klimko się żegna, Zawada wita

Spis treści 9/2026:

2 Grzegorz Rzeczkowski
Wojna o umysły

10 Z Nikołajem Iwanowem
rozmawia Mariusz Urbanek
Komercyjna wojna Putina

18 Maciej Dymkowski
W sąsiedzkim imaginarium

23 Z Andrzejem de Lazarim
rozmawia Piotr Gajdziński
Rosją włada strach

29 Wojciech Łuczak
Wyboista droga

34  Jacek Kubitsky
Duńczycy, Szwedzi i imigranci

40 Grzegorz Wróblewski
Mój wiersz

LITERATURA IRANU

42 Mohammad Reza Szafi’i Kadkani
wiersz

44 Karolina Rakowiecka-Asgari
Długi cień cenzora

55 Foruq Farrochzad
wiersze

61 Atusa Afszin Nawid
Powrót latających ryb

64 Huszang Ebtehadż
wiersz

66 Sadeq Hedajat
Ślepa sowa

74 Z Hatifem Janabim
rozmawia Sergiusz Sterna-Wachowiak
W słońcu Wschodu, w cieniu Babilonu

78 Z Magdaleną Parys
rozmawia Krzysztof Okoński
Kiedy rzeczywistość dogania fikcję

89 Elżbieta Binswanger-Stefańska
Swinarski. Genialny szaleniec – szalony geniusz

96 Jacek Waloch
Stefan Knapp. Alchemik i wizjoner

100 Lesław Czaplińki
Rzeczywistość czy fikcja?

103 Jan Władysław Woś
Achille Stazio

105 Marcin Adamczak
Europa, rok zerowy

107 Jan Miodek
We wrześniu o Wrześni i wrzosie

109 Jacek Sieradzki
Błysk

112 Marta Mizuro
Chodząca katastrofa

114 Hubert Klimko-Dobrzaniecki
Ostatni

115 Mariusz Urbanek
Doktor Dolittle i protest zwierząt

Nad Książkami

117 Jarosław Petrowicz
Władza nad językiem

119 Joanna Ośka
Ciemnozłocista przepaść

120 Andrzej Juchniewicz
Co widać w pęknięciach i załamaniach

122 Wojciech Kaliszewski
Przypowieść o każdym z nas

124 Anna Karczewska
Na wsi chowane

128 W Oficynie

129 Pocztówki Literackie
Karola Maliszewskiego

130 Sygnały
DWIE BARBORY, WIENER FESTWOCHEN, JÓZEFA KOGUT, TEATR NA FAKTACH

140 Wernisaże

144 Filip Zawada
Felieton rysunkowy

145  8 Arkusz
Nawroty, porządki, przewroty

Odrę można czytać także online na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

Formuła koncertów cyklu Dolnośląskie Salony Muzyczne wzorowana jest na niemalże zanikłej już tradycji dziewiętnastowiecznych salonów muzycznych. Organizowane przez szlachtę i elitę finansową były zarówno wydarzeniem kulturalnym, jak spotkaniem towarzyskim. To właśnie tam zbierali się przedstawiciele sztuki, polityki i biznesu. Rozmawiano o nowych myślach, konfrontowano idee i nawiązywano kontakty. Dla muzyków była to okazja do zaprezentowania się melomanom i mecenasom. To właśnie w salonach zaczynały się kariery największych dziewiętnastowiecznych wirtuozów.

DSM zostały stworzone w dwóch zasadniczych celach. Pierwszym z nich jest odrodzenie tradycji koncertów salonowych, dzięki którym publiczność miała możliwość obcować z muzyką klasyczną w nieco mniej formalny sposób, niż ma to miejsce na wielkich salach koncertowych. Dzięki temu twórczość Bacha, Mozarta i innych geniuszy była ludziom przystępniejsza, bardziej zrozumiała, a przez to bliższa. Drugim założeniem jest integracja muzycznego środowiska Dolnego Śląska oraz Saksonii na poziomie instytucjonalnym oraz personalnym. Jedną z tradycji salonowych było również zapraszanie na występy muzyków-amatorów. W związku z tym DSM angażuje w swoich koncertach i wspiera w rozwoju artystycznym utalentowanych muzycznie przedstawicieli różnych zawodów.

KONCERT „A MY I TAK POLECIM!”

4 września 2026, godz. 17.00
Muzeum Ziemi Kłodzkiej
ul. Ignacego Łukasiewicza 4, Kłodzko
Koncert biletowany: 35 zł

11 września 2026, godz. 19.00
Kudowskie Centrum Kultury i Sportu
ul. Główna 43, Kudowa-Zdrój

27 września 2026, godz.  18.00
Dolnośląska Izba Lekarska
ul. Kazimierza Wielkiego 45, Wrocław

WYKONAWCY

Oliwia Ślipek – sopran
Franciszek Gwizdowski – baryton
Jerzy Owczarz – fortepian

PROGRAM

Stanisław Moniuszko
– O, Jaśko!
Stanisław Moniuszko
– Dziad i baba
Wolfgang Amadeusz Mozart
– La ci darem la mano
Wolfgang Amadeusz Mozart
– Cinque, dieci
Emmerich Kálmán
– Heia, heia, in den Bergen
Fryderyk Chopin
– Śliczny chłopiec
Stanisław Moniuszko
– Prząśniczka
Stanisław Moniuszko
– Ten zegar stary od stu lat
Fryderyk Chopin
– Hulanka
Gioachino Rossini
– Largo et factotum
Fryderyk Chopin
– nokturn Es-dur, op. 9 nr 2
Edward Grieg
– W grocie króla gór
Ludwig van Beethoven
– sonata cis-moll, op. 27 nr 2, cz. III: Presto Agitato

Współorganizator:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Zapraszamy na czytanie performatywne fragmentu tekstu Jagody Jasińskiej, na podstawie którego już w listopadzie w Teatrze Dialogu odbędzie się premiera spektaklu „RODos musical”.
„RODos musical” to spektakl muzyczny o Rodzinnych Ogrodach Działkowych, wyrastający z prawdziwych historii wrocławskich działkowiczek i działkowiczów. Zanim jednak spotkamy się na premierze, chcemy podzielić się z Wami fragmentem powstającego scenariusza – i sprawdzić, jak brzmi tam, gdzie wszystko się zaczyna: na działce, wśród zieleni, rozmów i dywanów.

6 września 2026 | godz. 17:00–20:00
Aleja Dywanowa, ul. Biały Kąt (za CH Magnolia), Wrocław
Wstęp wolny

„RODos musical” powstaje w koprodukcji Fundacji ART JTM oraz Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu. Projekt realizowany jest w ramach stypendium artystycznego Prezydenta Wrocławia, które otrzymał reżyser spektaklu Michał Jagodziński.

A ponieważ spotykamy się na działce: jeśli macie ochotę, zabierzcie własne krzesło turystyczne, leżak, koc albo inne działkowe przybory

Do zobaczenia na RODosie i pamiętajcie – Aleja Dywanowa to przestrzeń wolna od używek!

————-

Spektakl jest koprodukcją Fundacji ART JTM oraz Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucji Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Tegoroczne Dożynki Gminne odbędą się w sobotę, 5 września 2026 roku, a szczegółowy program uroczystości przedstawia się następująco:

• • Tradycyjna Msza Święta – celebrowana w intencji Rolników w Kościele Parafialnym p.w. Św. Michała Archanioła. O wyjątkową oprawę muzyczną nabożeństwa zadba Góral Szczepan z Zespołem.
  • Korowód Dożynkowy – po zakończeniu mszy barwny, uroczysty korowód przejdzie ulicami miasta bezpośrednio do Amfiteatru na Kościelnej Górze, gdzie odbędzie się główna część imprezy.

• • Koncerty na żywo – pełen energii występ Górala Szczepana z Zespołem oraz koncert zespołu IRYSY.
  • V Festiwal Dzika i Dziczyzny – kulinarna strefa i prawdziwa gratka dla miłośników dobrego jedzenia.
  • Dożynkowe Disco – zabawa taneczna do późnego wieczora (w godzinach 12:00 – 23:30), którą rozkręcą Edyta Nawrocka & Heels Queens oraz DJ P.Turner.
  • Konkursy z nagrodami – emocjonujące dożynkowe rywalizacje na najpiękniejszą dekorację, tradycyjny wieniec oraz kosz dożynkowy.
  • Loteria fantowa – szansa na wylosowanie atrakcyjnych nagród rzeczowych.
  • Stoiska regionalne – pyszne domowe pierogi, ciasta oraz lokalne rękodzieło przygotowane przez sołectwa, Kluby Seniora i Koła Gospodyń Wiejskich.
  • Strefa dla najmłodszych – kolorowe, pełne radości atrakcje i animacje dla dzieci.
  • Zaplecze gastronomiczne – bogato wyposażona strefa z ciepłymi przekąskami.

13 września zapraszamy na sto pięćdziesiątą pierwszą podróż z Antykabaretem. Tym razem zabierze nas na pokład M/S Krajewski

Antykabaret

Od piętnastu lat, co miesiąc dolnośląscy artyści, naukowcy, dziennikarze, nauczyciele spotykają się raz w miesiącu, tradycyjnie trzynastego dnia miesiąca i przedstawiają zebranej publiczności swoje monologi, piosenki, referaty. W ten sposób poza działalnością stricte rozrywkową czy artystyczną, tworzą się więzi środowiskowe i ponadśrodowiskowe – interdyscyplinarne. Efektem nawiązania tych więzi jest dalsza współpraca artystyczna i naukowa. „Antykabaret”  przez piętnaście lat stał się ważnym fundamentem wrocławskiej  kultury.

Rok 2026 decyzją Sejmu i Senatu Rzeczpospolitej ustanowiony został Rokiem osób, instytucji, miejsc i wydarzeń istotnych dla polskiej historii, kultury i życia społecznego. Dlatego nasze programy zaplanowane na rok 2026 chcemy poświęcić:

13 marca 2026 – Gdyni i Wrocławiowi – rok 2026 jest ogłoszony przez Senat RP Rokiem Gdyni. W naszym programie chcemy połączyć Wrocław i Gdynię. Co wyniknie z tego zestawienia? Jakie są związki pomiędzy miastami? Czy istnieje współpraca kulturalna pomiędzy oboma ośrodkami?

13 kwietnia 2026 – w dwustulecie śmierci -Józefowi Maksymilianowi Ossolińskiemu – założycielowi Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, którego zbiory w 1948 roku trafiły do Wrocławia; rok 2026 jest ogłoszony Rokiem Józefa Maksymiliana Ossolińskiego; Zestawimy dzieło życia Ossolińskiego z pracą Stanisława Staszica (dwustulecie śmierci), Rok 2026 to także Rok Stanisława Staszica.

13 maja 2026 – w stulecie powstania – Polskiemu Radiu; rok 2026 jest ogłoszony Rokiem Polskiego Radia.

13 czerwca 2026 – w stulecie urodzin – Marylin Monroe (ur. 1.06.1926) – ikonie nie tylko światowego kina ale także światowej kultury. Jakie związki ma Wrocław z Marylin Monroe? Czy polską MM była VV?

13 września 2026 – w sześćdziesięciolecie urodzin – Markowi Krajewskiemu (ur. 4.09.1966) – wrocławskiemu pisarzowi, twórcy retro
kryminału wrocławskiego;

13 października 2026 – w stulecie urodzin – Andrzejowi Waligórskiemu (ur. 20.10.1926) – poecie, satyrykowi, twórcy wrocławskiego Studia 202,

8 listopada 2026– w stulecie odsłonięcia pomnika (14.11.1926) – Fryderykowi Chopinowi – kompozytorowi polskiemu o światowej sławie.

Każde z wydarzeń będzie się odnosiło do swojego Patrona bezpośrednio – z wykorzystaniem utworów związanych z Patronem lub pośrednio – poprzez nowo powstałe teksty i piosenki, prace plastyczne, wykłady inspirowane postacią Patrona lub nawiązujące do jego twórczości i spuścizny.

Współorganizatorzy:
„Fundacja Ośrodek”
Ośrodek Kultury i sztuki we Wrocławiu

Projekt jest współfinansowany ze środków Budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Gminy Wrocław.

Nagrody w konkursie literackim ufundował Sklep Dolnośląski.

UWAGA:  start imprezy ustaliliśmy na godzinę 19:00 ale postaramy się wpuścić Szanownych Gości na salę i udostępnić bar, kwadrans po 18:00

 

Więcej wiadomości o Antykabarecie: www.facebook.com/Antykabaret

 

Bilety w cenie od 70 do 90 zł do nabycia na stronie www.kupbilecik.pl

 

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu wraz z Fundacja PLAŻA I CIEMNIA i Wydziałem Filologicznym Uniwersytetu Wrocławskiego zapraszają na premierę spektaklu performatywnego „Noc przekroczeń. Próby”

Wydarzenie odbędzie się  w ramach Dolnośląskiego Festiwalu Nauki 16 września w budynku Wydziału Filologicznego o godz. 19.00

Noc przekroczeń składa się z trzech części, w tym eksperymentu teatralnego. Opiera się m.in. na tekstach poetyckich Antoine’a Cassara, Konrada Góry, Anouk Herman i Emilii Staniek, mierzących się ze współczesną rzeczywistością społeczną/polityczną/ekonomiczną, ale też wytyczających odrębne ścieżki dla poszczególnych, niepowtarzalnych istnień.

Spektakl eksploruje doświadczenie wspólnotowości oraz granic, mogących stać się drogowskazami. Szkicuje wyzwolenie z dotychczasowych ram światopoglądowych, ograniczających i alienujących żywe istoty. Podejmuje kwestię wspólnoty, także międzygatunkowej, i bezprzemocowej równości/ różnorodności wobec wyzysku i eksploatacji.

Zwraca się ku wolności wobec pojęć płci, granicy, narodu, własności. Jest otwarty na nowe wersje przebiegu i ludzi, aleatoryczny. Mimo że pozbawiony fabuły, to jednak obiera kierunek z dołu do góry (chociaż droga z dołu do góry jest drogą z góry w dół, jak mawiał pewien presokratejski filozof z Efezu).

Części spektaklu:
I. Ereb
Czytanie, performans i dźwięki w ciemności

II. Purgatorium
Czytanie, gra aktorska, performans i dźwięki w świetle
Osoby ludzkie i zwierzęce

III. Eutopos
Czytanie
Eksperyment teatralny* pt. Autonomiczny Świat Sceniczny

Każdy z występujących aktorów odgrywał w przeszłości różne role; tutaj zagra jedną z nich, nie ujawniając jednak innym aktorom, co to za rola w tym nowym scenicznym współistnieniu. Nikt nie wie, czego się spodziewać po innych, co usłyszy i zobaczy. Scena stanie się tutaj światem, w którym rozegra się autonomiczne, nowe życie, jakiego nikt wcześniej się nie spodziewał.

fot: MonikaP / Pixabay (licencja Creative Commons)

Występują: Dawid Broniszewski, Dariusz Brzeski, Kamil D. Gałuszka, Karolina Gorzkowska, Orfeusz Jakubiszyn, Tomasz Kanczewski, Jadwiga Wianecka.
Muzyka: Barbie, Igor Gawlikowski, Gespinst
Scenariusz i reżyseria: Marcin Czerwiński feat. Gespinst

Wstęp bezpłatny. Rezerwacja miejsc od września pod mailem:
marcin.czervo(at)gmail.com
Liczba miejsc ograniczona.
Uwaga, dopiero potwierdzenie zgłoszenia oznacza rezerwację.

*Eksperyment teatralny to nie eksperyment w ścisłym, naukowym sensie. Jest to twórcze, świadome sprawdzanie nowych możliwości teatru, w czym chodzi o ryzyko artystyczne: twórcy nie mają pewności, czy nowa forma zadziała, jaki sens wytworzy się w kontakcie z widzem, czy uczestnicy podejmą proponowaną regułę gry oraz jakie będą emocjonalne i społeczne skutki przedstawienia.

www.plazaciemnia.pl

Producenci i organizatorzy:
Fundacja PLAŻA I CIEMNIA
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Współorganizator:
Uniwersytet Wrocławski, Wydział Filologiczny

Dolnośląski Festiwal Nauki

Spektakl dofinansowany z Budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Szczegółowy program Dolnośląskiego Festiwalu Nauki na stronie:
www.festiwal.wroc.pl/

We wrześniu 2026 zapraszamy na premierę spektaklu Teatru Układ Formalny, który jest koprodukowany wspólnie z Ośrodkiem Kultury i Sztuki we Wrocławiu. Spektakl realizowany wg teksu i w reżyserii Magdaleny Drab to intymna, poruszająca opowieść o kobietach, które są sobie najbliższe, a jednocześnie (a może właśnie dlatego) potrafią ranić się najmocniej.

Daty:
18 września 2026, godz. 19:00 I Premiera
19 września 2026, godz. 18:00
20 września 2026, godz. 17:00

Miejsce:
Teatr Układ Formalny
Centrum na Przedmieściu – Sala Formalna
ul. Prądzyńskiego 39A, Wrocław

Wiadomość o terminalnej chorobie matki staje się impulsem do wspólnej podróży. Wyjazd, który miał być spełnieniem odkładanego latami marzenia, szybko zamienia się w konfrontację z tym, co przez lata pozostawało niewypowiedziane. W drogę ruszają osoby, które wychowały się pod jednym dachem, ale z czasem coraz bardziej się od siebie oddaliły. W zamkniętej przestrzeni wspólnej drogi wymuszona bliskość sprawia, że dawne konflikty, zapomniane historie i niewygodne pytania wracają niczym tytułowe prądy wsteczne.

Co naprawdę warto zrobić przed śmiercią? Czy sięgnąć po swoją to do list i przeczytać wszystkie książki, obejrzeć filmy, zwiedzić cały świat? A może wystarczy wypowiedzieć w końcu to, czego nie potrafiło się przez lata?
Inspiracją do powstania „Prądów wstecznych” były rodzinne dramaty psychologiczne: „Sierpień w hrabstwie Osage” Tracy’ego Lettsa oraz „Tęsknię za domem” Radosława B. Maciąga. To teatr oparty na dialogu, intensywnych relacjach i pogłębionych rolach aktorskich, ale niepozbawiony humoru.

Oprawa muzyczna łączy elektronikę z naturalnymi ambientami. Nowe miesza się ze starym, podobnie jak teraźniejszość bohaterek miesza się z pamięcią domu – przystani, od której nigdy do końca nie udało im się odbić.

REALIZATORZY / REALIZATORKI
reżyseria / scenariusz MAGDALENA DRAB
projekty i koncepcja kostiumów, scenografii i form MACIEJ RABSKI
choreografia / choreografia lalek
muzyka ALBERT PYŚK
reżyseria i realizacja światła KACPER SCHEFFLER
realizacja dźwięku WIKTOR GRZEGORZEWSKI
kierownik produkcji BARBARA SCHEFFLER

Obsada: ALICJA CZERNIEWICZ, WIKTORIA CZUBASZEK-GÓRSKA, PAULINA MIKUŚKIEWICZ, GRAŻYNA MISIOROWSKA (gościnnie)

Szacowany czas trwania: około 80 minut
Spektakl rekomendowany dla widzów od 15 roku życia
TW: dym sceniczny, dym papierosowy, światło stroboskopowe.
Bilety: 75/90 PLN, dostępne pod linkiem https://ukladformalny.pl/kup-bilet/

Producent: Fundacja „Teatr Układ Formalny”
Koproducent: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu (OKiS)

Spektakl współfinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego