O KSIĄŻCE:

Przygoda z tomem „Rodzi się wolnym” Leszka Budrewicza rozpoczyna się od wspomnienia, które od pierwszych zdań wprowadza czytelnika w rzeczywistość przełomu lat osiemdziesiątych – pełną napięcia, niepewności i nieustannego przenikania się życia prywatnego z historią. Poeta oddaje głos pamięci. Szczególnej wymowy nabiera fakt, że słowa te Leszek Budrewicz wypowiedział, leżąc w szpitalnym łóżku. Ta okoliczność nadaje wspomnieniu dodatkową głębię i sprawia, że staje się ono nie tylko zwykłym zapisem, lecz także osobistym świadectwem człowieka spoglądającego na własne doświadczenia z perspektywy czasu: 2 lipca 1980 roku. Następnego dnia miałem stawić się w wojsku. Imprezka u Danki [Stołeckiej]. Wszyscy na kacu, a tu stuku puku. Wchodzi SB. I nagle sobie zdaję sprawę, że na wierzchu leży maszynopis mojego tomu wierszy. Kilkakrotnie upominał się o niego Wiktor Woroszylski. One były przygotowane, bo ktoś je miał zawieźć do Warszawy. I oczywiście bezpieka się tym zainteresowała. A ja, chyba jedyny raz w życiu, zrobiłem coś takiego, że powiedziałem: Dajcie spokój, to są tylko wiersze. Czułem, że to się rozsypie…

„Człowiek rodzi się wolnym, a umiera w kajdanach”. Sądziłem, że tak brzmi ta fraza z Rousseau. W Umowie społecznej brzmi to inaczej: „Człowiek rodzi się wolny, a wszędzie jest w okowach i jeden mniema, że jest panem innych, a sam jest większym niewolnikiem niż oni”. Pod takim filozoficznym patronatem rozwijał się talent Budrewicza. Koło historii toczy się od jednego wolnościowego zrywu (uświadomienia sobie istnienia kajdan) i jego krwawego stłumienia do następnych tego typu wydarzeń. Tyle w tych wierszach nazwisk i historycznych faktów („podobne historie zdarzały się”) związanych z okrucieństwem dyktatorów i nieustannym oporem jednostek ceniących nade wszystko wolność, porywających za sobą innych. To jest wartość, o którą trzeba się bić, siedzieć za nią w więzieniu, nawet oddać życie.

Z posłowia Karola Maliszewskiego

Leszek Budrewicz

PORANEK

O piątej rano wstaje Polska
która nie śpiewa psalmów
dowódcy okręgów
wojskowych jeszcze śpią
lunatycy kładą się do łóżek
bywalcy nocnych klubów zapadają w sen
Polska przedwczorajszych butów
i braku przeceny własnych możliwości
żegluje gondolami tramwajów
i wiatr wieje
w twarz
nie w podeszwach
Codziennie o piątej rano
Polska wstaje ze snu
jak z przechowalni
rano jest tak znajome
że Polska Tramwajowa
milczy na dźwięk świtu

KOD FLAG

Przy wywieszonej fladze białej
kąpiel w morzu jest dozwolona
do granicy boi czerwonych
Przy wywieszonej fladze czerwonej
kąpiel w morzu dozwolona jest
do granicy żółtych boi

Przy wywieszonej fladze czarnej
kąpiel w morzu
jest zabroniona

Przy wywieszonej fladze
biało-czerwonej
musisz wybrać
musisz wybrać
twoją połowę flagi

***

wszyscy jak powiedział tomás borge
rewolucjoniści są poetami
a więc wszyscy ewolucjoniści
są prozaikami
prawdziwi grafomani są policjantami
każdy artysta to anarchista
czy milczący chór
to większość?

Leszek Budrewicz – były piłkarz wodny, fanatyczny działacz związków zawodowych, autor. Mówi o sobie, że jest fajny chłopak.

LESZEK BUDREWICZ – RODZI SIĘ WOLNYM

Redaktor prowadzący: Krzysztof Śliwka

Korekta: Aleksandra Zoń

Projekt okładki: Tadusz Kuranda

Opracowanie graf., DTP: EDITUS – Sławomir Pęczek

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Druk i oprawa: I-BiS Bierońscy s.k.

ISBN 978-83-68532-27-2

Format: 20 × 13,5 cm | liczba stron: 96 | oprawa: miękka ze skrzydełkami

Nakład: 200 egz.

Język: polski

© 2026 Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
© Leszek Budrewicz
© Tadeusz Kuranda

Wszelkie prawa zastrzeżone
Wrocław 2026

Dofinansowano ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Cena: 40 zł + koszt wysyłki

Książkę można zamówić w sklepie internetowym: www.sklep.okis.pl

Kupując to wydawnictwo możesz otrzymać nieodpłatnie wybrane pozycje z naszej księgarni. Sprawdź w wyszukiwarce (u góry strony) kategorię Gratis.

Rytuał to interdyscyplinarne wydarzenie artystyczne łączące sztuki wizualne, muzykę i debatę. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Dual Use” – podwójnego zastosowania, odnoszącym się do rzeczywistości, w której technologie i narzędzia stworzone z myślą o rozwoju i poprawie życia mogą równie łatwo służyć kontroli, manipulacji czy wojnie. Artyści przyglądają się współczesnemu człowiekowi funkcjonującemu pomiędzy wolnością a podporządkowaniem, technologią a cielesnością, twórczością a konsumpcją. Festiwal stawia pytania o granice naszej sprawczości i o to, jak cyfrowe przyspieszenie, sztuczna inteligencja, media oraz permanentna mobilizacja wpływają na nasze życie, relacje i sposób postrzegania świata. Rytuał ma charakter interdyscyplinarny – w programie znajdują się prezentacje kilkudziesięciu artystów sztuk wizualnych, debaty z udziałem twórców i ekspertów oraz koncerty. Wydarzenie tworzy przestrzeń nie tylko do prezentacji sztuki, ale przede wszystkim do dyskusji i krytycznej refleksji nad współczesnością.

SZTUKI WIZUALNE
Adam Kowalczyk, Adriana Majdzińska, Agata Grzych, Agata Szuba, Andrzej Dudek Dürer, Anna Gałuszka, Bartosz Zamarek, Beata M. Szczepańska, Grażyna Jaskierska, Gzik, Hubert Bujak, Igor Wójcik, Jacek Doszyń, Jacek Szleszyński, Jacek Zachodny, Jakub Jankowiak, Jakub Zasada, Jan Herba, Jerzy Kosałka, Kamil Klucowicz, Karolina Freino, Krystyna Szczepaniak, Krzysztof Bryła, Krzysztof Skarbek, Krzysztof Wałaszek, Lech Twardowski, Maja Gajewska, Maja Kozłowska, Makary Witold Owczarek, Małgorzata Kazimierczak, Marcin Berdyszak, Marcin Derda, Marcin Harlender, Marek Grzyb, Marek Marchwicki, Martyna Zaradkiewicz, Michał Staszczak, Michał Wasiak, Mikołaj Otwinowski, Mira Bocznowicz, Mirosław Chudy, Monika Ciucias, Paulina Domagalska, Paweł Janicki, Paweł Mikułowski, Piotr Jędrzejewski, Piotr Saul, Rafał Szulc, Renata Bonter-Jędrzejewska, Sylwia Bukowicka, Szymon Lubiński, Szymon Motyl, Tomasz Opania, Tomasz Stępień Mniamos, Ula Jagielnicka, Viola Tycz.

DEBATY Agata Saraczyńska, Aleksandra Majdzik-Cisowska, Alicja Jodko, Andrzej Jóźwik, Anna Orłowska, Arek Bagiński, Bartłomiej Świerczewski, Igor Wójcik, Katarzyna Roj, Kuba Żary, Maciej Bujko, Maciej Frett, Mariusz Jodko, Michał Duda, Olga Chojak, Paweł Starzec, Piotr Krajewski, Viola Krajewska, przedstawiciel Centrum Zarządzania Kryzysowego UMW, przedstawiciel Chamielec Architekci Sp. z o.o. oraz zaproszeni artyści.

KONCERTY FRETT, KRÓLÓWCZANA SMUGA, KUBA SUCHAR

Więcej o programie i idei Festiwalu na stronie:  https://www.industrialart.eu/fest/rytual-pl/rytual-dual-use/

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Dofinansowano ze środków Gminy Wrocław | www.wroclaw.pl

Nowe osiedle mieszkaniowe. Zamknięte, dość zamożne, elitarne. Ósemka bohaterów spotyka się podczas zebrania lokatorskiego, żeby zadecydować o posadzeniu drzewka, tytułowej limby.

Rutynowe zebranie ma dość nieoczekiwany przebieg. Lokatorzy reprezentujący różne grupy społeczne, zawody, ideologie, różny stosunek do Unii Europejskiej, status materialny i wyznania mają też różne wizje i pomysły na temat nie tylko drzewa, ale i wielu innych spraw. Kompromis wisi na włosku. Czy uda się porozumieć w skłóconym i spolaryzowanym społeczeństwie? Czy limba przetrwa zebranie lokatorskie? A może sprzeczność interesów i charakterów jest siłą tak destrukcyjną, że konfrontacja będzie nieunikniona? Pod wpływem emocji i nieoczekiwanych zdarzeń prawda o mieszkańcach wychodzi na jaw. Nikt nie jest tym, za kogo się podawał. Czy ktoś w tej wojnie na racje i argumenty może zwyciężyć?

Inspiracją do powstania spektaklu była dwudziesta rocznica przystąpienia Polski do Unii Europejskiej – jubileusz będący znakomitym pretekstem do przyjrzenia się obecnej kondycji naszej wspólnoty, sprawdzenia w jaki sposób naczelne wartości unii narodów, takie jak pluralizm, tolerancja, sprawiedliwość, czy solidarność i równość, funkcjonują obecnie. Temat wspólnoty w różnorodności znakomicie koresponduje także z tegorocznym jubileuszem 25-lecia województwa dolnośląskiego, w którym dzieje się akcja sztuki. Po 1945 roku to była „ziemia niczyja”. Nikt nie wiedział gdzie będzie granica, kto i jak długo będzie sprawował władzę. Nowi mieszkańcy czuli tymczasowość i niepewność nowej ojczyzny. Czy po latach, dzisiaj, nie odzywają się echa tamtych obaw, w nowych mieszkańcach, nowoczesnych osiedli?

Sztuka jest tragikomiczną opowieścią o niemożności porozumienia się. O hejcie, nienawiści, egoizmie, braku empatii i społecznych podziałach. „Limba” zaczyna się jak u Barei, a kończy jak u Hitchcocka, pomiędzy jest zwyczajne polskie życie, gdzieś na osiedlu, jakich pod Wrocławiem całkiem sporo.

TERMINY POKAZÓW:
4 września (piątek) | 19:00
5 września (sobota) | 18:00
6 września (niedziela) | 17:00

MIEJSCE:

Sala Formalna – Centrum na Przedmieściu
ul. Prądzyńskiego 39A, Wrocław
Szacowany czas trwania 80–90 MINUT

BILETY:
https://bit.ly/limba-tuf

Spektakl rekomendowany dla widzów od 16. roku życia.
TW: dym, światło stroboskopowe, wulgaryzmy, przemoc

REALIZATORZY/ REALIZATORKI

reżyseria PIOTR RATAJCZAK
scenariusz i dramaturgia PIOTR ROWICKI
scenografia MARIANNA LISIECKA-SYSKA
kostiumy NIKOLA ŁADA
choreografia ARKADIUSZ BUSZKO
muzyka TYMOTEUSZ WITCZAK
kierownik produkcji PAWEŁ ZARĘBA
realizacja światła KACPER SCHEFFLER
realizacja dźwięku WIKTOR GRZEGORZEWSKI

Obsada: ALICJA CZERNIEWICZ, WIKTORIA CZUBASZEK, PAULINA MIKUŚKIEWICZ, PRZEMYSŁAW FURDAK, JERZY GÓRSKI, ADAM MICHAŁ PIETRZAK, RAFAŁ PIETRZAK, MACIEJ RABSKI

fot. Edgar de Poray

 

PREMIERA 10 lutego 2024 roku; Sala Formana – Centrum na Przedmieściu, ul. Prądzyńskiego 39A

Koproducentem spektaklu jest Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu (OKiS).

Sztuka powstała w partnerstwie z Przedstawicielstwem Regionalnym Komisji Europejskiej w Polsce. Spektakl jest współfinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz środków Gminy Wrocław.

Wybitni organiści z Polski i zagranicy, znakomici instrumentaliści oraz niezwykłe brzmienie zabytkowych organów Weiglego – tak zapowiada się 35. Międzynarodowy Festiwal Organowy – Legnickie Wieczory Organowe. Cykl sześciu bezpłatnych koncertów odbędzie się od 7 lipca do 8 listopada w Ewangelickim Kościele Marii Panny w Legnicy.

Jubileuszową edycję festiwalu zainauguruje 7 lipca o godz. 19.15 międzynarodowe trio: organistka Jeong Eon Park z Korei Południowej, szkocki dudziarz Lindsay Davidson oraz harfistka Irena Czubek-Davidson. Publiczność usłyszy wyjątkowe połączenie muzyki organowej z dźwiękami dud szkockich i harfy celtyckiej.

W kolejnych miesiącach festiwal zaprosi na koncerty z udziałem uznanych artystów, m.in. Romana Peruckiego i Łukasza Długosza (21 lipca), Jolanty Sosnowskiej i Piotra Grinholca (18 sierpnia), a także koncert z udziałem organów, klarnetu i harmonijek ustnych (8 września). Finałowy wieczór 13 października połączy muzykę organową, recital poetycki i brzmienie zespołu trąbek. Cykl zwieńczy 8 listopada koncert specjalny „Muzyka śląskich synagog”, połączony z premierą albumu poświęconego muzycznemu dziedzictwu dawnych śląskich synagog.

W programie tegorocznej edycji znajdą się utwory najwybitniejszych kompozytorów – od Johanna Sebastiana Bacha, Georga Friedricha Händla i Wolfganga Amadeusza Mozarta po Fryderyka Chopina, Césara Francka i współczesnych twórców. Charakterystycznym elementem festiwalu będą także niecodzienne zestawienia instrumentów oraz różnorodność muzycznych stylów i epok.

Wszystkie koncerty odbędą się w Ewangelickim Kościele Marii Panny w Legnicy (pl. Mariacki 1). Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny. Organizatorzy zapraszają wszystkich miłośników muzyki klasycznej i organowej do udziału w jubileuszowej edycji jednego z najważniejszych festiwali organowych na Dolnym Śląsku.

Współorganizatorem projektu jest Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Projekt jest współfinansowany z Budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Zapraszamy na jesienną odsłonę cyklu „Z jazzem przez Polskę”. Przed publicznością w Krośnicach i w Wołowie wystąpi jeden z czołowych polskich saksofonistów jazzowych – Tomasz Wendt oraz znakomity pianista – Piotra Matusika ze swoim nowym projektem.

Projekt Tomasz Wendt & Piotr Matusik Group to spotkanie wybitnych muzyków polskiej sceny jazzowej, których twórczość łączy tradycję z nowoczesnym spojrzeniem na muzykę improwizowaną. Artyści zaprezentują repertuar oparty zarówno na kompozycjach mistrzów światowego jazzu, jak i autorskich utworach liderów zespołu. Publiczność usłyszy kompozycje Chicka Corei – Humpty Dumpty, Bud Powell i Windows, należące do kanonu współczesnego jazzu. Obok nich zabrzmią autorskie utwory Piotra Matusika – Eternal July oraz Tomasza Wendta – One for S. i Rain Again, ukazujące ich charakterystyczny język muzyczny, bogatą harmonię i swobodę improwizacji. Koncert będzie muzyczną opowieścią pełną dialogu między instrumentalistami, lirycznych melodii i dynamicznych improwizacji, prezentując współczesny jazz w jego najbardziej inspirującym i różnorodnym wydaniu.

Tomasz Wendt & Piotr Matusik Group:

Tomasz Wendt – saksofonista, kompozytor i wykładowca Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu. Laureat nagrody Dyplom Roku 2014 oraz stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego debiutancki album Behind the Strings, nagrany z Atom String Quartet, został uhonorowany Fryderykiem 2017 w kategorii Jazzowy Debiut Fonograficzny. Autor cenionych autorskich projektów, współpracował m.in. z Urszulą Dudziak, Piotrem Wojtasikiem, Grzegorzem Nagórskim, Arturem Lesickim oraz wieloma czołowymi muzykami polskiej sceny jazzowej.

Piotr Matusik – pianista, kompozytor i wykładowca Uniwersytetu Śląskiego, absolwent Akademii Muzycznej w Katowicach. Stypendysta programu „Młoda Polska” (2019), lider Piotr Matusik Trio oraz New Electric Trio. Laureat międzynarodowych konkursów kompozytorskich w Belgii i Hiszpanii. Tworzy muzykę łączącą jazz, elektronikę i klasykę. Współpracował m.in. z Ewą Bem, Urszulą Dudziak, Grażyną Auguścik, Kingą Głyk i Apostolisem Anthimosem.

Jan Wierzbicki – kontrabasista i basista jazzowy związany z warszawską sceną muzyczną oraz projektami Mysteries Lab i Ornament. Absolwent Wydziału Jazzu Zespołu Szkół Muzycznych im. Fryderyka Chopina, obecnie związany z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie. Laureat Grand Prix Ogólnopolskiego Konkursu Muzycznego CEA oraz nagród Blue Note Poznań Competition i Tarnów Jazz Contest.

Patryk Dobosz – perkusista, absolwent Akademii Muzycznej w Krakowie, laureat prestiżowych konkursów jazzowych, m.in. Jazz Hoeilaart w Belgii oraz Jazz Juniors. Koncertował w Europie, USA i Azji. Współpracował z wybitnymi artystami światowej i polskiej sceny jazzowej, m.in. Randym Breckerem, Johnem Abercrombiem, Adamem Pierończykiem, Maciejem Obarą, Piotrem Wyleżołem
i Włodkiem Pawlikiem.

Z jazzem przez Polskę
Cykl koncertów „Z jazzem przez Polskę” to projekt realizowany przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca we wszystkich regionach kraju. Propaguje muzykę klasyczną i jazzową poprzez promocję znakomitych artystów oraz ambitnego repertuaru w miejscach, w których publiczność na co dzień nie obcuje z ambitną sztuką i nie ma możliwości uczestnictwa w ciekawych i różnorodnych
działaniach kulturalnych. Na Dolnym Śląsku jest współorganizowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego. Operatorem przedsięwzięcia jest Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Dolnośląskie Laboratorium Kultury. Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Organizatorzy: Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego,  Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Towarzystwo Miłośników Krosnowic oraz Ośrodek Kultury i Sztuki mają zaszczyt zaprosić na XXV Międzynarodowy Festiwal im. I. Reimanna w 700-leciu Krosnowic oraz  na koncert galowy, który odbędzie się 26 września 2026 o g.17.00 w kościele parafialnym pw. Św. Jakuba Ap. w Krosnowicach.

W programie koncertu: Ignaz Reimann 1820 – 1885 Te Deum i najpiękniejsze fragmenty Mszy Reimannowskich w wykonaniu: Opolskiego Chóru Kameralnego, Chóru Cantate Domino z Nowej Rudy, Miejskiego Chóru Mieszanego Lutnia z Kłodzka, Chóru Più Mosso z Wrocławia pod kierunkiem Mariana Bilińskiego i Dominika Jarockiego z towarzyszeniem Orkiestry Festiwalowej

Patronat Honorowy:
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego,
Biskup Świdnicki – ks. Marek Mendyk
Starosta Powiatu Kłodzkiego – Małgorzata Jędrzejewska- Skrzypczyk
Wójt Gminy Kłodzko – Zbigniew Tur

Organizatorzy:
Towarzystwo Miłośników Krosnowic oraz Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu

Zapraszamy na dwa koncerty z cyklu „Letni Ogród Teatralno-Koncertowy” , które odbędą się w dniach 29 sierpnia 2026 r. w Stroniu Śląskim i 30 sierpnia 2026 r. w Kudowie-Zdroju.  Wystąpią Danuta Gołdon-Legler, Adrian Misiura i Kacper Rosanowski.