X

STYCZNIOWY NUMER „ODRY” 1/2026

GRYNBERG: Nowa wojna żydowska • Pułapki myśli: fake i matrix

BONIKOWSKA: Koniec pięknego snu • Rozmowa z CHWINEM

WiP walczący • Niemiec, prawie Polak • Felieton MIODKA (stały!)

Biennale Musica ’25 • WOJTKIEWICZ i ENSOR • Medytacja sztuką

Poezje: KITSCH, ELKINS, GALUS • Proza: JAKŚ JAIJAJSKI

 

Spis treści 1/2026:

KONIEC PIĘKNEGO SNU Z Małgorzatą Bonikowską rozmawia Piotr Gajdziński

8 Paweł Kwiatkowski: FAKE I MATRIX

17 Tomasz Brycki: PUŁAPKI MYŚLENIA

21 Henryk Grynberg: ZAPISKI Z JESZCZE JEDNEJ ŻYDOWSKIEJ WOJNY

32 Wojciech Łuczak: CZESKI SPLEEN

38 Marek Orzechowski: NIEMIEC, PRAWIE POLAK

45 Piotr Gajdziński: WiP W WALCE O WOLNOŚĆ I POKÓJ

46 Adam Chmielewski: ŻĄDANIE NIEMOŻLIWEGO

50 Piotr Czauderna: PRAKTYKA WOLNOŚCI – SZTUKA POKOJU

54 TO JEST INWESTYCJA W NASZĄ PRZYSZŁOŚĆ Z Matthiasem Polityckim

54 rozmawia Marek Zybura

56 Matthias Politycki: WIERSZ

57 Matthias Politycki: REDUKCJA & TEMPO

62 Ansel Elkins: WIERSZE

65 ŻYCIE ALBO NIEPEWNOŚĆ ISTNIENIA I INNE TAJEMNICE

65 Ze Stefanem Chwinem rozmawia Sergiusz Sterna-Wachowiak

74 Kamil Galus: WIERSZE

76 Alhierd Bacharewicz: POKÓJ KOMAROM

79 Michał Kłobukowski: WYZNANIA MITOCHONDRYKA

81 Jakś Jaijajski: OPOWIADANIA

84 Zofia Żurawska: KSIĘGOWY W SERCU WSZECHŚWIATA

88 Rafał Augustyn: W MROKU GWIAZD

94 Samantha Kitsch: WIERSZE

97 Krystyna Kuczyńska: MEDYTUJĄC SZTUKĄ

104 Marta Mizuro: DZIWNY NIEZNAJOMY

109 Marcin Adamczak: NOWE KINO PARANOI

111 Jan Miodek: „DŻORDAN PARK”, „NAJMS” I HUBERT CLUB W ALTANCE

113 Radosław Wiśniewski: NOTATKI Z UNDERGRUNTU

115 Jacek Sieradzki: QUE SERA SERA

118 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: ZEMSTA?

119 Mariusz Urbanek: VETO, ORZEŁ BIAŁY I POSEŁ SICIŃSKI

NAD KSIĄŻKAMI

121 Karol Płatek: PISANE WSTYDEM

123 Karol Maluszczak: DROB(NIC)A I NIEWIELE (WIĘCEJ)

125 Gabriel Leonard Kamiński: POETYCKA SZKOŁA SNU

127 Radosław Wiśniewski: BEZ USTANKU ROZUMIEĆ

128 Wojciech Kaliszewski: W ŚWIECIE BEZ IMIENIA

132 W OFICYNIE

133 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

134 SYGNAŁY: D1. PIEŚŃ O AUTOSTRADZIE, MIERZEJEWSKA, LOSY OPERY WROCŁAWSKIEJ

141 WERNISAŻE

145 8 Arkusz: ZJAWY CODZIENNOŚCI

 

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

 

Wydawcy:
Instytut Książki
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Wydawnictwo dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Projekt wydawniczy pod nazwą „Ósmy Arkusz ODRY” w miesięczniku „Odra” dofinansowano przez Miasto Wrocław

NOWOŚĆ WYDAWNICZA: Darek Foks „Czeski Czechow”

„Czeski Czechow” Darka Foksa to pastisz, parodia i filozoficzno-komiczny traktat zarazem. To przykład postmodernistycznej gry z językiem, konwencją i autorytetem. Tekst przyjmuje pozór naukowego opracowania o czeskiej dramaturgii, ale jego forma i treść konsekwentnie podważają sensowność samego mówienia o sztuce w kategoriach powagi, systemu i racjonalnego porządku.

Darek Foks (ur. 1966) – pisarz, filmowiec i artysta wizualny. Ukończył Wydział Wiedzy o Teatrze Akademii Teatralnej w Warszawie oraz scenariopisarstwo i organizację produkcji filmowej w łódzkiej PWSFTviT. Pracował m.in. w redakcjach „Literatury na Świecie”, „Aktivista”, „Twórczości” (gdzie w 2024 r. został redaktorem naczelnym), a także w Narodowym Centrum Kultury Filmowej i Wydawnictwie Ossolineum. Wykłada i doktoryzuje się w Szkole Filmowej w Łodzi. Laureat wielu nagród, m.in. Konkursu na Brulion Poetycki (1993), Nagrody im. Natalii Gall (1999), Nagrody TVP Kultura (2006, za książkę Co robi łączniczka – współautorstwo ze Zbigniewem Liberą) oraz Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej „Silesius” za całokształt (2014). Wielokrotnie nominowany do nagród literackich, w tym: Nike, Gdynia, Silesius, Paszport „Polityki”, Nagroda m.st. Warszawy. Otrzymał brązowy medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015). Jego prace wystawiano w najważniejszych galeriach sztuki współczesnej w Polsce.

Kupując to wydawnictwo możesz otrzymać nieodpłatnie wybrane pozycje z naszej księgarni: www.sklep.okis.pl 

Redaktor prowadzący: Krzysztof Śliwka

Korekta : Aleksandra Zoń

Fotografia na okładce: Darek Foks

 Projekt graficzny i skład: Sławek Bit i Darek Foks

Druk i oprawa: TOTEM

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

logo zintegrowane OKiS i UMWD

ISBN 978-83-68532-07-4

Format: 18 x 11,6 cm | liczba stron: 64 | oprawa: miękka ze skrzydełkami

Język: polski

Rok wydania: 2025

Nakład: 300 egz.

© Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu 2025

© Darek Foks

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wrocław 2025

Dofinansowano ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

 

Zapytanie ofertowe – zaproszenie do składania ofert na realizację usługi monitoringu mediów

Szanowni Państwo,

w związku z koniecznością zamówienia usługi monitoringu mediów dla Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu w okresie luty-grudzień 2026 rokuzapraszamy do składania ofert na realizację: stałego monitoringu mediów, zawierających cytowania do 8 fraz w językach: polskim i angielskim, wskazanych przez Zamawiającego w osobnej korespondencji roboczej.

Zakres usługi monitoringu mediów:

– sieć internetowa (w tym na platformy społecznościowe: Facebook, Youtube, Instagram, X, Pinterest, Vimeo, Disqus, TikTok, Quora, Reddit);
– prasa drukowana – tytuły polskie;
– radio – kanały polskie;
– telewizja– kanały polskie.

Wyniki monitoringu mediów będą prezentowane w formie raportu w formacie pdf, przesyłanego w każdym miesiącu kalendarzowym drogą elektroniczną na adres Zamawiającego: promocja@okis.pl

Warunki:

  1. Do udziału w postępowaniu zostaną dopuszczone podmioty, które w okresie ostatnich dwóch lat wykonywały usługę monitoringu mediów.
  2. Prosimy o udokumentowanie wykonania ww. usług w formie oświadczenia zawierającego wskazanie podmiotu, dla którego wykonywana była usługa oraz zakresu, wartości oraz terminu wykonania usługi.

Składanie ofert:

Uprzejmie prosimy o wysłanie odpowiedzi na powyższe zapytanie do dnia 09.01.2026 r. do godz. 12.00 na adres: promocja@okis.pl Prosimy o wycenę powyższych działań w kwocie brutto za całość wykonania usługi, czyli za 11 miesięcy świadczenia usługi (luty-grudzień 2026 r.)

 

Zapytanie ofertowe – zaproszenie do składania ofert na realizację usługi publikacji tekstów informacyjno-promocyjnych SEO

Szanowni Państwo,

w związku z koniecznością zamówienia usługi publikacji tekstów informacyjno-promocyjnych SEO dla Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu w okresie luty-grudzień 2026 rokuzapraszamy do składania ofert.

Zakres usługi publikacji tekstów informacyjno-promocyjnych SEO:

– publikacja gotowych artykułów informacyjno-promocyjnych wraz z szatą graficzną (teksty/zdjęcia lub grafiki) w sieci internetowej na 10 witrynach internetowych o zasięgu regionalnym w każdym miesiącu kalendarzowym (luty-grudzień 2026);
– umieszczenie linków dofollow w opublikowanych artykułach z przekierowaniem do strony Zamawiającego: www.okis.pl,
– sporządzanie raportów pdf z linkami do opublikowanych artykułów z każdego miesiąca kalendarzowego,
– koszty związane z hostingiem, promocją i utrzymaniem dystrybucji materiałów mają znaleźć się w cenie całości usługi.

Termin realizacji zamówienia: 1 lutego – 31 grudnia 2026 r.

Warunki:

  1. Do udziału w postępowaniu zostaną dopuszczone podmioty, które w okresie ostatnich dwóch lat wykonywały usługę publikacji tekstów promocyjnych SEO.
  2. Prosimy o udokumentowanie wykonania ww. usług w formie oświadczenia zawierającego wskazanie podmiotu, dla którego wykonywana była usługa oraz zakresu, wartości oraz terminu wykonania usługi.

Składanie ofert:

Uprzejmie prosimy o wysłanie odpowiedzi na powyższe zapytanie do dnia 09.01.2026 r. do godz. 12.00 na adres: promocja@okis.pl Prosimy o wycenę powyższych działań w kwocie brutto za całość wykonania usługi, czyli za 11 miesięcy świadczenia usługi (luty-grudzień 2026 r.)

 

 

 

Zapytanie ofertowe – zaproszenie do składania ofert na realizację usługi informacyjno-promocyjnej pod SEO

Szanowni Państwo,

w związku z koniecznością zamówienia usługi informacyjno-promocyjnej pod SEO dla Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu w okresie luty-grudzień 2026 rokuzapraszamy do składania ofert.

Zakres usługi informacyjno-promocyjnej pod SEO:

– usługa opracowania 10 artykułów informacyjno-promocyjnych dotyczących wydarzeń kulturalnych/ działalności OKiS we Wrocławiu, w każdym miesiącu kalendarzowym okresie luty-grudzień 2026 r.,
– artykuły na podstawie materiałów otrzymanych od Zamawiającego;
– długość każdego artykułu do 2.000 znaków ze spacjami,
– optymalizacja treści SEO artykułów informacyjno-promocyjnych,
– umieszczenie linków dofollow w opracowanych artykułach
z przekierowaniem do strony głównej lub wybranej podstrony OKiS we Wrocławiu.

Warunki:

  1. Do udziału w postępowaniu zostaną dopuszczone podmioty, które w okresie ostatnich dwóch lat wykonywały podobne usługi informacyjno-promocyjne pod SEO.
  2. Prosimy o udokumentowanie wykonania ww. usług w formie oświadczenia zawierającego wskazanie podmiotu, dla którego wykonywana była usługa oraz zakresu, wartości oraz terminu wykonania usługi.

Składanie ofert:

Uprzejmie prosimy o wysłanie odpowiedzi na powyższe zapytanie do dnia 09.01.2026 r. do godz. 12.00 na adres: promocja@okis.pl Prosimy o wycenę powyższych działań w kwocie brutto za całość wykonania usługi, czyli za 11 miesięcy świadczenia usługi (luty-grudzień 2026 r.)

 

 

KONCERT ŚWIĄTECZNY I PODSUMOWANIE ROKU W SOUND EXPERIENCE

Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Wydawnictwo i Fundacja L.A.S. Listening and Sounding oraz Sound Experience zapraszają na ostatni w tym roku koncert świąteczny & podsumowanie roku 2025.
To był wyjątkowy rok współpracy między OKiS we Wrocławiu a Sound Experience, oznaczający się nie tylko szeroką gamą kulturowych wydarzeń na najwyższym poziomie, ale również skupiający propagowanie sztuki najwyższej próby, przy największym oddaniu detalom w sferze dźwiękowej i wizualnej. Nie byłoby to możliwe, gdybyśmy nie łączyli wspólnie sił.
L.A.S. Listening and Sounding to inicjatywa koncertowo-wydawnicza utworzona przez Piotra Damasiewicza, której celem oprócz samego wydawania muzyki jest propagowanie sztuki i muzyki poprzez wspólne jej doświadczanie na linii słuchacz-muzyk, artysta-widz. Energia powstała podczas koncertów i nagrań live pozwala stworzyć wyjątkowe wydawnictwa okraszone insertami, na których umieszczone są wrażenia słuchaczy na temat wysłuchanej muzyki, jako namacalny wynik współdziałania. To realizacja wzajemnej potrzeby dzielenia się wiedzą i umiejętnościami, przebywania w harmonii i naturze, wzajemnego poszanowania przestrzeni, budowania relacji ze światem, spojrzenie z dystansem na to co wokół się dzieje, koncentracja na własnych potrzebach, słuchanie siebie i innych, odmienne postrzeganie świata, zgoda z naturą i samym sobą, kierowanie się intuicją.
W programie L.A.S. collective & przyjaciele m.in.:
Piotr Damasiewicz trąbka, organy
Justyna Miguła Damasiewicz, śpiew, skrzypce
Krzysztof Kasprzyk, saksofony, elektronika
Grzegorz Lesiak, gitara
Roland Abreu, kontrabas
Tomas Celis Sanchez, perkusjonalia
Ignacy Caputa, perkusja
i inni zaproszeni goście
29.12.2025, 19:00 – 23:00
Tęczowa 7, Sound Experience Showroom
Free, ilość miejsc ograniczona
Organizatorzy: OKIS, Sound Experience, Las listening and sounding

PREMIERA „AS I JUNIOR”

Zapraszamy na premierę nowego filmu dokumentalnego „As i Junior”, która odbędzie się 25 grudnia 2025 r. o godz. 16:50 na antenie TVP3 Wrocław. 

Bohaterem filmu jest mieszkająca w Mysłakowicach koło Karpacza rodzina pani Katarzyny, która samotnie wychowuje trójkę dzieci w spektrum autyzmu. U trzynastoletniego Oktawiana zdiagnozowano zespół Aspergera, u dziesięcioletnich bliźniaczek – Julki i Mai autyzm wczesnodziecięcy. Film ukazuje ich codzienne życie oraz wyzwania, z którymi muszą się mierzyć. Hipoterapia staje się w ich życiu jednym z elementów rehabilitacji, ale można i  należy traktować ją jako element pomagania w lepszym funkcjonowaniu w społeczeństwie. Koń i przyroda pomagają chorym dzieciom w otwieraniu się na nowe bodźce.

W ostatnich latach miały miejsce kampanie społeczne dotyczące autyzmu, jednak nadal przeciętny obywatel ma „mgliste pojęcie” o tym zaburzeniu, które wpływa na sposób komunikacji, nawiązywaniu relacji i doświadczaniu świata. Autyzm to nie choroba, którą można wyleczyć, po prostu jest częścią tego, kim dana osoba jest.

Telewizja Wrocław razem z Ośrodkiem Kultury i Sztuki we Wrocławiu realizuje projekt mający na celu rozpowszechnianie wiedzy o autyzmie i sposobach rehabilitacji zaburzonych dzieci.

 

„As i Junior”
TVP3 WROCŁAW
25 GRUDNIA 2025 godz. 16:50

Czas trwania: 23 min
Scenariusz i reżyseria: Beata Cichoń
Zdjęcia: Marcin Wenzel
Montaż: Aleksander Stefański
Producent: Igor Wójcik
Koprodukcja: TVP3 Wrocław i Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu

     

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

 

 

 

 

 

 

FISZ DJ SET X ADDICTION RECORDS PRES

Wraz z Sound Experience  zapraszamy na ostatnie w tym roku wydarzenie w showroomie przy ul. Tęczowej 7 we Wrocławiu. Będzie to event zrzeszający artystów, którzy od dekad mają wpływ na kształt polskiej muzyki – FISZ (DJ SET) oraz Ros Addiction. ADD004LTD to jubileuszowe wydanie, które podsumowuje 30-letnią podróż założyciela Addiction Records w świecie ambitnej muzyki elektronicznej.
ADDICTION RECORDS powstały w Gdyni jako sklep z winylami w 2002 roku z czasem przerodził się w organizacje i wytwórnię płytową promującą drum and bass. Wśród artystów związanych z labelem znalazły się legendy gatunku, takie jak: Ray Keith, Nookie, Subject13 czy ZeroT. Addiction Records wspiera również najciekawszych polskich producentów. Swoje kawałki wydali tu In-Deed, Ros, Sabbia, Satl, Silence Groove, Radicall, Etamski, Harland, Envee, Tactic Sound, KD3, Truant a także jeden z ciekawszych polskich wokali – SQbass aka Skubas.
Przejdź do treści