Pierwsza z prezentowanych książek, monografia Janusza Bałdygi, stanowi pierwsze tak kompleksowe opracowanie dorobku jednego z najważniejszych przedstawicieli polskiego performansu.
Druga publikacja, „Wrocław performatywny 1957–1989”, ma charakter syntetycznego, a zarazem krytycznego opracowania dotyczącego rozwoju praktyk performatywnych w powojennym Wrocławiu.

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Osoby redaktorskie: Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski, Marta Smolińska
Moderacja: Adam Mazur

Osoby uczestniczące w rozmowie:
I. Monografia Janusza Bałdygi:
Agnieszka Chodysz-Foryś, Paweł Polit, Marta Smolińska

II. „Wrocław performatywny 1957–1989”
Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski, Zofia Reznik, Paweł Szroniak, Igor Wójcik
Koordynacja: Marharyta Rubanenko

Organizatorzy:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Muzeum Współczesne Wrocław

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław

Zachęcamy do przeczytania tekstu Pawła Polita „Janusz Bałdyga, czyli rozprawa o metodzie” w Magazynie SZUM, który ukaże się w najnowszej monografii tego artysty pod redakcją Agnieszki Chodysz-Foryś i Marty Smolińskiej.

Janusz Bałdyga stwierdził, że „performans nie stawiał wymogów technologicznych, mógł być bardzo szybką reakcją, szybkim gestem”. Rysunek, traktowany jako zwięzły zapis idei, stanowił przez lata trwały punkt odniesienia działań performerskich artysty, przenoszącego często czynność kreślenia z dwuwymiarowej płaszczyzny w przestrzeń.
Paweł Polit

Cały tekst można przeczytać tutaj: https://magazynszum.pl/janusz-baldyga-czyli-rozprawa-o-metodzie/

Janusz Bałdyga, „Moje imię Anonim” 2024, Festiwal Polskiego Performansu „(nie)Obecność” Rabryka w Goerlitz, fot. Wojciech Chrubasik

Monografia Janusza Bałdygi stanowi próbę wieloaspektowego opracowania dorobku artysty, obejmującą zarówno analizę jego postawy twórczej, jak i rekonstrukcję ewolucji form oraz strategii artystycznych, które kształtowały jego praktykę na przestrzeni kolejnych dekad.

Ukazująca się z okazji pięćdziesięciolecia pracy twórczej Janusza Bałdygi monografia stanowi próbę wieloaspektowego opracowania dorobku artysty, obejmującą zarówno analizę jego postawy twórczej, jak i rekonstrukcję ewolucji form oraz strategii artystycznych, które kształtowały jego praktykę na przestrzeni kolejnych dekad. Jej celem jest nie tylko przybliżenie sylwetki artystycznej Bałdygi, lecz przede wszystkim pogłębione zbadanie fenomenu jego działań performatywnych – rozumianych jako konsekwentny proces badania relacji między ideą, ciałem, przestrzenią i materią. Monografia obejmuje zatem szerokie spektrum zagadnień: od wczesnych realizacji, kształtowanych w kontekście neoawangardy lat siedemdziesiątych, poprzez eksperymenty z zakresu sztuki efemerycznej i intermedialnej, aż po współczesne performanse, w których refleksja nad czasem, równowagą i obecnością nabiera wymiaru filozoficznego.

Proces ten „działa” w publikacji na kilku poziomach: autobiograficznym, czyli w pisanym w pierwszej osobie kalendarium, w którym artysta opowiada o najistotniejszych punktach zwrotnych w swoim życiu; w błyskotliwym wywiadzie, przeprowadzonym przez Katarzynę Słobodę; oraz w teoretycznym i historyczno-artystycznym, gdzie szczególne znaczenie mają teksty autorek i autorów, które poszerzają perspektywę interpretacyjną o konteksty sztuki światowej, sytuując twórczość Janusza Bałdygi w dialogu z najważniejszymi tendencjami performatywnymi XX i XXI wieku. Analizy te nie ograniczają się do lokalnego wymiaru polskiej neoawangardy, lecz ukazują Bałdygę jako artystę uczestniczącego w globalnym dyskursie sztuki akcji. Kluczowa jest również warstwa wizualna, zawarta w obszernym wyborze reprodukcji dokumentujących poszczególne działania performatywne i dzieła artysty. Publikacja ta funkcjonuje jako podsumowanie indywidualnej praktyki artystycznej, a zarazem jako ważny punkt odniesienia dla badań nad performansem w Polsce.

Zdjęcia i ilustracje: Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Galeria Propaganda w Warszawie, Galeria Sztuki w Mosinie, Studio de Arte A. M. Maiolino © Anna Maria Maiolino, Dennis Oppenheim Estate, Fundacja Kulik–KwieKulik © Zofia Kulik, Archiwum Akademii Ruchu oraz kolekcje prywatne Osman Djajadisastra, Waldemar Andzelm, Janusz Bałdyga

Autorzy zdjęć: Janusz Bałdyga, Stan Baranski, Krzysztof M. Bednarski, Anna Bobyrieva, Grzegorz Borkowski, Magdalena „Emka” Borucka, Marta Bosowska, Wojciech Chrubasik, Monika Deimling, Jan Gaworski, Zuzanna Głód, Katarzyna Górna, Jerzy Grzegorski, Łukasz Guzek, Maciej Hnatiuk, Wojciech Holnicki-Szulc, Mariya Hoyin, Agnieszka Indyk, Wolodymyr Kaufman, Krzysztof Kleczkowski, Diana Kołczewska, Tomasz Konart, Anna Konik, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Leszek Krutulski, Katarzyna Leszczyńska, Mariusz Michalski, Ryszard Motkowicz, Wojciech Pacewicz, Andrzej Paruzel, PatMic, Juan Peiró, Jan Pieniążek, Marcin Polak, Andrzej Polakowski, Józef Robakowski, Konrad Rządowski, Zygmunt Rytka, Stanisław Sielicki, Tomasz Sikorski, Kostyantyn Smolyaninov, Monika Sobczak, Paweł Sosnowski, Justyna Staniszewska, Paweł Starzec, Jan Szewczyk, Mikołaj Tym, Barbara Wójcik, Jarosław Wrażeń, Watan Wuma, Jarosław Żwirblis

Na okładce: Kołem się toczy, 2012, performans, Polsko-Niemiecki Festiwal Performance – Uwaga gorące, Neuss, fot. Monika Sobczak Deimling. Dzięki uprzejmości artysty

Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś

Koordynacja: Marharyta Rubanenko

Projekt: Łukasz Paluch, AnoMalia art studio

Autorki i autorzy tekstów: David Crowley, Irina Hiebert Grun, Paweł Polit, Veronika Rudorfer, Katarzyna Słoboda, Marta Smolińska

Przekład: Karol Waniek

Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz

Współpraca przy kwerendach: Marta Korzekwa, Łukasz Pawłowski, Marharyta Rubanenko

Edycja zdjęć: Justyna Fedec

Druk: ARGRAF Sp. z o.o.

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

ISBN: 978-83-68532-08-1

Format: 20,2 x 26,3 cm | liczba stron: 415 | oprawa: miękka

Język: polski/angielski

Rok wydania: 2025

© Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wrocław 2025

Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy.

Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra

Partnerem wydawniczym książki jest Wrocławski Instytut Kultury w ramach Wrocławskiego Programu Wydawniczego

Cena: 85 zł + koszt wysyłki

Książkę można zamówić w sklepie internetowym: www.sklep.okis.pl

Kupując to wydawnictwo możesz otrzymać nieodpłatnie wybrane pozycje z naszej księgarni. Sprawdź w wyszukiwarce (u góry strony) kategorię Gratis.

Opracowanie, konserwacja, udostępnienie materiałów oraz program edukacyjny (więcej…)

Ponad 40 lat temu Ewa Zarzycka zanotowała na luźnej kartce „mam własne archiwum tekstów, filmów, negatywów… Ale kiedy się nad tym wszystkim zastanawiam to «to wszystko jest we mnie»”.

(więcej…)

„W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego” to interdyscyplinarny projekt artystyczno-badawczy twórców i twórczyń z Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, łączący sztukę współczesną z antropologią. Punktem wyjścia są pionierskie badania Bronisława Piłsudskiego nad Ajnami i społecznościami Północno-Wschodniej Azji, których język, rytuały i materialna kultura w dużej mierze znane są dzięki jego dokumentacji.

Bronisław Piłsudski – wybitny polski etnograf, badacz ludów północno-wschodniej Azji i unikatowej kultury Ajnów – pozostaje w Polsce zaskakująco mało znany. Jego nazwisko nadal ginie w cieniu słynnego brata, marszałka Józefa Piłsudskiego, mimo że to właśnie Bronisław stworzył jedno z najważniejszych archiwów kultur społeczności rdzennych i mniejszościowych przełomu XIX i XX wieku. Zbiory pozyskane przez niego na Sachalinie i Hokkaido są dziś rozproszone między Polską, Japonią i Rosją, stając się podstawą wielu kolekcji muzealnych.

Punktem wyjścia dla prezentowanych prac jest wizualność kultury Ajnów badanej przez Piłsudskiego: ajnoska ornamentyka rzadkich przedmiotów użytkowych, opisy obrzędów (w tym kultu i święta niedźwiedzia), zwyczaje, legendy i pieśni. Etnograf korzystał z najnowszych technologii swojej epoki – fonografu Edisona – by na woskowych wałkach utrwalać głosy, muzykę i podania. Dzięki tym nagraniom możliwe jest dziś nie tylko odtwarzanie języka Ajnów, lecz także wyobrażenie sobie krajobrazu dźwiękowego świata, który był intensywnie wypierany przez procesy kolonizacji i asymilacji.

Artyści i artystki biorący udział w wystawie traktują te materiały nie jako gotowy „skarb etnograficzny”, lecz jako pole napięć: między dokumentacją a zawłaszczeniem, ochroną a wymazywaniem, fascynacją a przemocą. Biografia Piłsudskiego – od zesłania na Sachalin, przez dobrowolne pozostanie wśród Ajnów i założenie rodziny, po późniejsze, często nieskuteczne próby zainteresowania europejskiego świata nauki wynikami badań – staje się tu ramą do namysłu nad tym, jak wiedza krąży, znika i powraca.

„W cieniu” nie oznacza jedynie bycia „mniej widocznym”, ale staje się metaforą pracy na obrzeżach tego, co uznane i nazwane. Wystawa zaprasza do przyjrzenia się temu, kto i czyim głosem opowiada historię Ajnów oraz innych społeczności badanych przez Piłsudskiego, i do zadania pytania, jak dzisiejsza sztuka może odzyskiwać podmiotowość tych, których przez dekady spychano na margines.

Artyści/ Artystki:
Karol Babicz, Maria Bitka, Katarzyna Bogusz, Marta Borgosz, Agata Danielak-Kujda, Grzegorz Gajos, Jarosław Grulkowski, Magda Grzybowska, Łukasz Huculak, Aleksandra Janik, Stefania M. Jankowiak, Jakub Jernajczyk, Anna Kołodziejczyk, Jakub Leniart, Michał Marek, Kamil Moskowczenko, Sylwia Mucha, Łukasz Paluch, Przemek Pintal, Marta Płonka, Marlena Promna, Wojciech Pukocz, Anna Szewczyk, Daniela Tagowska, Maja Wolińska

Kuratorki: Anna Kołodziejczyk, Daniela Tagowska
Organizator: Muzeum Miejskie w Żorach, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Scenografia: Marta Płonka, Mieczysław Piróg
Identyfikacja wizualna: Łukasz Paluch / Anomalia
Partner sympozjum otwierającego projekt: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu / Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Partner projektu: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wsparcie: JM Rektor ASP Wrocław, prof. Wojciech Pukocz

INAUGURACJA CYKLU „NOWE SPOJRZENIA”

3 grudnia 2025, godz. 18:00
Sala Teatru Laboratorium Instytutu im. Jerzego Grotowskiego
(Przejście Żelaźnicze/Rynek-Ratusz 27)

Wstęp wolny
Z uwagi na ograniczoną liczbę miejsc obowiązują wcześniejsze zapisy. Chęć udziału proszę zgłaszać na adres: margarita.rubanenko@okis.pl

—

Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z wernisażu wystawy „Zbigniew Horbowy. Szkło i kolor”. Oficjalne otwarcie ekspozycji odbyło się 21 listopada 2025 w  w Slovenské sklárske múzeum RONA GALLERY.

Więcej informacji o wystawie na stronie www.okis.pl/zbigniew-horbowy-szklo-i-kolor/

Fot. Mariusz Łabiński