Książka składa się z trzech części. Część pierwsza, mająca charakter kalendarium, służy rekonstrukcji pola wydarzeń i instytucji „performatywnego Wrocławia”, traktowanego jako dynamiczna sieć relacji, a nie zamknięty system. Część druga obejmuje zbiór esejów – krytycznych opracowań analizujących wybrane problemy, zjawiska oraz konkretne działania. Część trzecia oparta jest na relacjach uczestników i uczestniczek opisywanych wydarzeń, co pozwala włączyć do narracji perspektywę doświadczenia i pamięci, kluczową dla badań nad sztuką efemeryczną.

Fragment wstępu:

Książka Wrocław performatywny 1957–1989 powstała z potrzeby uporządkowania historii wrocławskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, widzianej przez pryzmat szeroko rozumianej performatywności. Jej celem jest zarówno rekonstrukcja wybranych wydarzeń, praktyk i inicjatyw artystycznych, jak i analiza procesów kulturowych, społecznych oraz estetycznych, które ukształtowały Wrocław jako jeden z kluczowych ośrodków sztuki efemerycznej i neoawangardowej w Polsce.
Proponowana narracja ma charakter swoistej mapy najważniejszych wydarzeń, postaw i procesów, umożliwiającej uchwycenie dynamiki tego środowiska, a zarazem otwierającej pole do dalszych, pogłębionych badań. Istotne było dla nas wyznaczenie ram faktograficznych i interpretacyjnych. Książka sytuowana jest zatem pomiędzy monografią a studium problemowym: łączy porządkowanie obszernego materiału faktograficznego z refleksją teoretyczną i krytyczną, świadomie pozostawiając przestrzeń na kolejne reinterpretacje i uzupełnienia.
Zakres badawczy, jaki sobie wyznaczyliśmy, obejmuje zarówno działania parateatralne, happeningi, performanse, jak i przejawy artystycznego aktywizmu obecnego w przestrzeni publicznej Wrocławia. Istotne miejsce zajmują także konkretne postawy twórcze oraz grupy artystyczne, a także niezależne galerie i miejsca sztuki funkcjonujące w klubach studenckich, pracowniach artystycznych czy w mieszkaniach prywatnych, dla których performatywność stanowiła jeden z kluczowych wyznaczników aktywności. Działania te – często efemeryczne, jednorazowe, słabo udokumentowane i funkcjonujące na granicy widzialności – pozostają w niniejszym projekcie w miejscu centralnym.

Monografia Janusza Bałdygi stanowi próbę wieloaspektowego opracowania dorobku artysty, obejmującą zarówno analizę jego postawy twórczej, jak i rekonstrukcję ewolucji form oraz strategii artystycznych, które kształtowały jego praktykę na przestrzeni kolejnych dekad.

Ukazująca się z okazji pięćdziesięciolecia pracy twórczej Janusza Bałdygi monografia stanowi próbę wieloaspektowego opracowania dorobku artysty, obejmującą zarówno analizę jego postawy twórczej, jak i rekonstrukcję ewolucji form oraz strategii artystycznych, które kształtowały jego praktykę na przestrzeni kolejnych dekad. Jej celem jest nie tylko przybliżenie sylwetki artystycznej Bałdygi, lecz przede wszystkim pogłębione zbadanie fenomenu jego działań performatywnych – rozumianych jako konsekwentny proces badania relacji między ideą, ciałem, przestrzenią i materią. Monografia obejmuje zatem szerokie spektrum zagadnień: od wczesnych realizacji, kształtowanych w kontekście neoawangardy lat siedemdziesiątych, poprzez eksperymenty z zakresu sztuki efemerycznej i intermedialnej, aż po współczesne performanse, w których refleksja nad czasem, równowagą i obecnością nabiera wymiaru filozoficznego.

Proces ten „działa” w publikacji na kilku poziomach: autobiograficznym, czyli w pisanym w pierwszej osobie kalendarium, w którym artysta opowiada o najistotniejszych punktach zwrotnych w swoim życiu; w błyskotliwym wywiadzie, przeprowadzonym przez Katarzynę Słobodę; oraz w teoretycznym i historyczno-artystycznym, gdzie szczególne znaczenie mają teksty autorek i autorów, które poszerzają perspektywę interpretacyjną o konteksty sztuki światowej, sytuując twórczość Janusza Bałdygi w dialogu z najważniejszymi tendencjami performatywnymi XX i XXI wieku. Analizy te nie ograniczają się do lokalnego wymiaru polskiej neoawangardy, lecz ukazują Bałdygę jako artystę uczestniczącego w globalnym dyskursie sztuki akcji. Kluczowa jest również warstwa wizualna, zawarta w obszernym wyborze reprodukcji dokumentujących poszczególne działania performatywne i dzieła artysty. Publikacja ta funkcjonuje jako podsumowanie indywidualnej praktyki artystycznej, a zarazem jako ważny punkt odniesienia dla badań nad performansem w Polsce.

Zdjęcia i ilustracje: Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Narodowe w Poznaniu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Mazowieckie Centrum Sztuki Współczesnej Elektrownia w Radomiu, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Galeria Propaganda w Warszawie, Galeria Sztuki w Mosinie, Studio de Arte A. M. Maiolino © Anna Maria Maiolino, Dennis Oppenheim Estate, Fundacja Kulik–KwieKulik © Zofia Kulik, Archiwum Akademii Ruchu oraz kolekcje prywatne Osman Djajadisastra, Waldemar Andzelm, Janusz Bałdyga

Autorzy zdjęć: Janusz Bałdyga, Stan Baranski, Krzysztof M. Bednarski, Anna Bobyrieva, Grzegorz Borkowski, Magdalena „Emka” Borucka, Marta Bosowska, Wojciech Chrubasik, Monika Deimling, Jan Gaworski, Zuzanna Głód, Katarzyna Górna, Jerzy Grzegorski, Łukasz Guzek, Maciej Hnatiuk, Wojciech Holnicki-Szulc, Mariya Hoyin, Agnieszka Indyk, Wolodymyr Kaufman, Krzysztof Kleczkowski, Diana Kołczewska, Tomasz Konart, Anna Konik, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Leszek Krutulski, Katarzyna Leszczyńska, Mariusz Michalski, Ryszard Motkowicz, Wojciech Pacewicz, Andrzej Paruzel, PatMic, Juan Peiró, Jan Pieniążek, Marcin Polak, Andrzej Polakowski, Józef Robakowski, Konrad Rządowski, Zygmunt Rytka, Stanisław Sielicki, Tomasz Sikorski, Kostyantyn Smolyaninov, Monika Sobczak, Paweł Sosnowski, Justyna Staniszewska, Paweł Starzec, Jan Szewczyk, Mikołaj Tym, Barbara Wójcik, Jarosław Wrażeń, Watan Wuma, Jarosław Żwirblis

Na okładce: Kołem się toczy, 2012, performans, Polsko-Niemiecki Festiwal Performance – Uwaga gorące, Neuss, fot. Monika Sobczak Deimling. Dzięki uprzejmości artysty

Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś

Koordynacja: Marharyta Rubanenko

Projekt: Łukasz Paluch, AnoMalia art studio

Autorki i autorzy tekstów: David Crowley, Irina Hiebert Grun, Paweł Polit, Veronika Rudorfer, Katarzyna Słoboda, Marta Smolińska

Przekład: Karol Waniek

Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz

Współpraca przy kwerendach: Marta Korzekwa, Łukasz Pawłowski, Marharyta Rubanenko

Edycja zdjęć: Justyna Fedec

Druk: ARGRAF Sp. z o.o.

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

ISBN: 978-83-68532-08-1

Format: 20,2 x 26,3 cm | liczba stron: 415 | oprawa: miękka

Język: polski/angielski

Rok wydania: 2025

© Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu

Wszelkie prawa zastrzeżone

Wrocław 2025

Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy.

Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra

Partnerem wydawniczym książki jest Wrocławski Instytut Kultury w ramach Wrocławskiego Programu Wydawniczego

Cena: 85 zł + koszt wysyłki

Książkę można zamówić w sklepie internetowym: www.sklep.okis.pl

Kupując to wydawnictwo możesz otrzymać nieodpłatnie wybrane pozycje z naszej księgarni. Sprawdź w wyszukiwarce (u góry strony) kategorię Gratis.