BACHMANN: Granice niemieckiej różnorodności • ZETKI w bufecie

SZUBARTOWICZ, DYMKOWSKI, ŁUCZAK, BOGACZYK: Świat w matni

Konstelacja geniuszu: MIŁOSZ, CAMUS, EINSTEIN I WEIL • Teatr Polski

CWENARSKI: Malarstwo • Dumała o KAFCE • W świecie STASIUKA

Jubileusz Wratislavii Cantans • 8 Arkusz: Poezja z pocztówek

SPIS TREŚCI 12/2025:

2 ZETKI. POKOLENIE BUFETOWE Z Paulą Pustułką rozmawia Piotr Gajdziński

9 Przemysław Szubartowicz: W MATNI

14 Włodzimierz Bogaczyk: ŚMIERCIONOŚNA MIŁOŚĆ

21 Klaus Bachmann: GRANICE NIEMIECKIEJ RÓŻNORODNOŚCI

30 Wojciech Łuczak: UMIARKOWANA REWOLUCJA W GRANICACH PRAWA

35 Maciej Dymkowski: CZY NADCHODZI SCHYŁEK LIBERALNEGO ZACHODU?

42 Dmytro Błyzniuk: WIERSZE

45 Cynthia L. Haven: KONSTELACJA GENIUSZU: MIŁOSZ, CAMUS,

45 EINSTEIN I WEIL

52 KAFKA: MAGIA PRZEMIANY Z Piotrem Dumałą  rozmawia Łukasz Musiał

59 Almudena Sánchez: WIERSZE

62 Justyna Szumańska: W ŚWIECIE STASIUKA WSZYSTKO PŁYNIE

66 Piotr Florczyk: Z DZIENNIKA

73 Jacek Mączka: WIERSZE

75 Dariusz Bitner: CHEROKEE LANE

83 LITERATURA, CZYLI ŚMIERTELNIE POWAŻNA ZABAWA Z Jerzym Łukoszem

83 rozmawia Ewelina Adamik

87 Rafał Augustyn: HOHES B, NOCHMALS

92 Magdalena Talik: JUBILEUSZ Z WIELKIM ROZMACHEM

96 Patrycja Cembrzyńska: WSZYSTKIEGO Z POWROTEM

102 Marek Śnieciński: CWENARSKI W PAWILONIE CZTERECH KOPUŁ

105 Grzegorz Ćwiertniewicz: AKT TRZECI

105 Kamil Bujny: LEM I METAFORY

110 Marcin Adamczak: JEDNA BITWA PO DRUGIEJ

112 Jan Topolski: OŻYWIANIE KORALOWCÓW

114 Jacek Sieradzki: NA ZŁE CZASY

117 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: KARTKA Z DZIENNIKA

118 Mariusz Urbanek: MEL, KASIA I BOGURODZICA

NAD KSIĄŻKAMI

120 Jarosław Petrowicz: GDZIE JESTEŚ, PIOTRUSIU?

121 Kamil Figas: W OPARACH DYMU

124 Ryszard Biberstajn: MIĘDZY PEWNOŚCIĄ I WĄTPIENIEM

125 Zofia Tarajło-Lipowska: WIELOGŁOS RODZINNY

127 Jacek Sieradzki: AJ BAJ BAJ…

132 W OFICYNIE

133 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

134 SYGNAŁY: LABIRYNT W SŁUBICACH, KUŹNICKI, CDn

141 WERNISAŻE

142 INFORMACJE, KOMENTARZE

145 8 Arkusz: SŁOWA POBIERANE Z ZIEMI

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

MACHCEWICZ: Moczar wiecznie żywy • Rozmowa z Marianem PILOTEM

BIENEK: Wspomnienie z Workuty • Czy Kowalski uratuje planetę?

ORZECHOWSKI: Klątwa dobrych uczynków • Polski street art rządzi

Festiwale w Wenecji i Gdyni • Kanon z kobietami • Grafiki KRÓLA

Wiersze: ŻADAN, BRAKONIECKI, HONET • Poezja Young Adult

SPIS TREŚCI 11/2025:

2 MOCZAR WIECZNIE ŻYWY Z Pawłem Machcewiczem rozmawia Piotr Gajdziński

10 Marek Orzechowski: KLĄTWA DOBRYCH UCZYNKÓW

17 Wojciech Łuczak: CZEKAJĄC NA EFEKT KATHARSIS

23 Krzysztof Mączkowski: CZY (I JAK) KOWALSKI MOŻE OCALIĆ PLANETĘ?

29 Jacek Harłukowicz: GĘSI KAPITOLIŃSKIE

35 Paweł Kwiatkowski: STREET ART. Z ULICY DO GALERII

41 Serhij Żadan: WIERSZE

44 Magdalena Bajer: O LISTACH MARII DĄBROWSKIEJ I ANNY KOWALSKIEJ

47 W PISANYM MATECZNIKU Z Marianem Pilotem rozmawia Sergiusz Sterna-Wachowiak

57 Zbigniew Machej: BUTY HELMUTA KAJZARA

61 Kazimierz Brakoniecki: WIERSZE

63 Piotr Michałowski: KSIĘGA

67 Jarosław Petrowicz: MIĘDZY WSPÓLNOTĄ A NIEWYRAŻALNOŚCIĄ

70 Paweł Marcinkiewicz: TŁUMACZĄC WORKUTĘ HORSTA BIENKA

71 Horst Bienek: WORKUTA

77 Wojciech M. Darski: OPOWIADANIA

83 Roman Honet: WIERSZE

85 Jacek Waloch: PAWEŁ KRÓL – IRONIA I WOLNOŚĆ WYOBRAŹNI

88 Piotr Czerkawski: GROM W RAJU

92 Łukasz Gazur: REMANENT HISTORII SZTUKI

96 Mirosława Szott: EDWARD GRAMONT I TEATR TERMINUS A QUO

99 Marcin Adamczak: POWRÓT DO USTAWIEŃ FABRYCZNYCH

105 Jan Topolski: STROJĄC ŚWIAT

107 Jacek Sieradzki: TEATR PÓŁMILIONOWY

110 Radosław Wiśniewski: NOTATKI Z UNDERGRUNTU

112 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: UMRZEĆ W PARDUBICACH

113 Mariusz Urbanek: MARSZAŁKU, NIE IRYTUJ SIĘ

NAD KSIĄŻKAMI

115 Andrzej Juchniewicz: COŚ O MNIE I O TOBIE

116 Karol Maliszewski: GRA O NOWE WIDZENIE

118 Grzegorz Ćwiertniewicz: CO DALEJ Z PIRANDELLEM?

120 Karol Płatek: NADPODAŻ MARZYCIELI

122 Anna Karczewska: ODZYSKANE ŻYCIE

125 Mariusz Urbanek: UPARTE POSZUKIWANIE SENSU

130 W OFICYNIE

131 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

132 SYGNAŁY: POEZJA KOVÁČA, ŚWIETNI OSIEMDZIESIĘCIOLETNI, DZIEŃ ŚWISTAKA W CAPITOLU

138 WERNISAŻE

141 INFORMACJE, KOMENTARZE

145 8 Arkusz: POEZ(YA)

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

WOJCIECH JERZY HAS – jubileusze: MALATYŃSKA I KOT

PŁOMIŃSKI: Izrael i Palestyna • GODUN: Literacki mit Drakuli

SZUBARTOWICZ, ORZECHOWSKI, ŁUCZAK: Stan (przed)wojenny

PUŁKA o Urszuli KOZIOŁ • Wiersze: WRÓBLEWSKI, JASTRUN, HÁJEK

Opowiadania BELEWEJ • ANSELM KIEFER • 8. ARKUSZ: SDS widziana dziś

SPIS TREŚCI 10/2025:

2 AMALEKICI I NIENAWIŚĆ Z Krzysztofem Płomińskim rozmawia Piotr Gajdziński

9 Mariusz Urbanek: KOHABITACJA, czyli NIE KO/C/HA, NIE LUBI, NIE SZANUJE

16 Przemysław Szubartowicz: IDĄ BARBARZYŃCY

20 Marek Orzechowski: (PRZED)WOJENNA RAPSODIA

25 Wojciech Łuczak: GRA FAŁSZYWĄ MOCARSTWOWOŚCIĄ

32 LITERACKI MIT DRAKULI Z Cristiną Godun rozmawia Błażej Torański

39 Leszek Pułka: KRÓLOWA PTAKÓW

45 Grzegorz Wróblewski: WIERSZE

47 ANTYK W RYTMIE ROCKA Z Jackiem Bocheńskim rozmawia Sergiusz Sterna-Wachowiak

52 Jurij Łotman ARTYSTYCZNY ENSEMBLE JAKO PRZESTRZEŃ ŻYCIA CODZIENNEGO

58 Maria Malatyńska: TRZY MIASTA WOJCIECHA JERZEGO HASA

64 Wiesław Kot: PRZEZ ZNAKI

69 Małgorzata Dzieduszycka-Ziemilska: JESTEM

73 Tomasz Jastrun: WIERSZE

75 Jacek Gutorow: PANI KRYSTYNA

77 Karol Maliszewski: Z RAPTULARZA CZYTELNIKA NOWOŚCI POETYCKICH

79 Jonáš Hájek: WIERSZE

81 Jordanka Belewa: OPOWIADANIA

87 Paweł Mossakowski: EGZYSTENCJALISTA

93 Krystyna Kuczyńska: ANSELM KIEFER: FILOZOF OBRAZU

99 Jacek Wesołowski: YOKO ONO W BERLINIE

103 Jan Władysław Woś: AIX-EN-PROVENCE W HOŁDZIE CÉZANNE’OWI

106 Marcin Adamczak: ARONOFSKY: WYZWOLENIE

108 Jan Topolski: KREŚLĄC MAPĘ

110 Radosław Wiśniewski: NOTATKI Z UNDERGRUNTU

112 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: SZWECJA NIEJEDNO MA IMIĘ

113 Mariusz Urbanek: DZWONI PREZYDENT DO PREZYDENTA

NAD KSIĄŻKAMI

115 Wojciech Kaliszewski: EPIKA I LIRYKA

117 Sławomir Kuźnicki: UTOPIA W CZASACH ZARAZY

118 Krzysztof Śliwka: KONIEC UPRZEJMOŚCI

120 Mieczysław Orski: MIASTO, KTÓRE UMIERA

121 Jarosław Petrowicz: KOSMOLOGIA LITERACKA

127 W OFICYNIE

128 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

129 SYGNAŁY: MŁODZI I FILM, POZNYSZ, MINDBOOM 2025, CDn

139 WERNISAŻE

141 INFORMACJE, KOMENTARZE

145 8 Arkusz: MIĘDZY WYOBRAŹNIĄ A OPOREM

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

Żegnamy URSZULĘ KOZIOŁ (1931–2025) • MOSZYŃSKI: Francja dziś

A to Polska właśnie: SIEWIERSKA, DYMKOWSKI, TERLIKOWSKI

KUBITSKY: Szwedzki problem z imigrantami • Jacek BOCHEŃSKI

PAUL FARLEY • SOLIŃSKI: Historia nazimu w Görlitz • Paryż dla pań

Krakowskie festiwale • Literatura: Bawołek, Eiras, Lisowski, Matywiecki

SPIS TREŚCI 9/2025:

2 URSZULA

4 Urszula Kozioł: WIERSZE

6 MOGĘ NAJWYŻEJ MÓWIĆ DO LUDZI fragmenty rozmowy z Urszulą Kozioł

8 WOJNA ŚWIATÓW Z Anną Siewierską rozmawia Piotr Gajdziński

15 Paweł Kwiatkowski: DZIECI LEPSZEGO BOGA

22 Maciej Dymkowski: LIBERAŁOM I UCZONYM NA POHYBEL

29 Tomasz P. Terlikowski: POLSKI KOŚCIÓŁ: DALEKO OD NAWRÓCENIA

34 Piotr Moszyński: W BUTACH DE GAULLE’A

41 Jacek Kubitsky: TO NIE JEST KRAJ DLA SPOKOJNYCH SZWEDÓW

48 Piotr Matywiecki: WIERSZE

51 Piotr Michałowski: POEZJA – FENOMEN OBFITOŚCI EFEMERYCZNEJ

57 ANTYK W RYTMIE ROCKA Z Jackiem Bocheńskim rozmawia Sergiusz Sterna-Wachowiak

65 Paul Farley: WIERSZE

67 POETA Z LIVERPOOLU Z Paulem Farleyem rozmawia Jacek Gutorow

71 Jan Władysław Woś: STULECIE DOMU–MUZEUM DICKENSA

74 Pedro Eiras: WIERSZE

76 Karol Poręba: NOWA KOBIETA

80 Waldemar Bawołek: OD KILKU DNI

88 Krzysztof Lisowski: WIERSZE

90 Jędrzej Soliński: WYSTAWA JAK PODRÓŻ W NIEZNANE

93 Maria Malatyńska: SPOKÓJ

98 Lesław Czapliński: WCIĄŻ W CIENIU WOJNY

101 Adam Wiedemann: POWRÓT ZIMERMANA–KAMERALISTY

103 Magdalena Talik: BABSKIE WYSTAWY W PARYŻU

106 Marcin Adamczak: MIŁOŚĆ I MATEMATYKA

109 Jan Topolski: BURDON, DRON, DRONE

111 Jacek Sieradzki: DAJCIE BRAWA NAM ŁASKAWIE…

114 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: SPRZEDAJ PAN KAWAŁ LODU!

115 Wiesław Saniewski: WAL PO JAJACH, SĘDZIA JEST NASZ!

119 Mariusz Urbanek: PIERWSZY KIBIC RZECZYPOSPOLITEJ

NAD KSIĄŻKAMI

121 Karol Alichnowicz: GŁOS CZŁOWIEKA KONKRETNEGO

122 Andrzej Juchniewicz: ĆWICZENIA Z CIEMNOŚCI

124 Marta Mizuro: DOJRZAŁOŚĆ

126 Eugeniusz Sobol: WIERNA SOBIE

127 Jerzy Lengauer: PRÓBA PORTRETU CZERNIAKOWA

133 W OFICYNIE

135 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

136 SYGNAŁY: CENTROEUROPA, SAUNDERS, OCALONE, CDn

144 WERNISAŻE

147 8 Arkusz: SZKOŁA KRYTYCZNA

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

SURDYKOWSKI, DUDEK: powyborcze bilanse • ORZECHOWSKI: Lęki Zachodu

MIODEK: Naprawdę nowa polszczyzna • DYMKOWSKI: Historia znów zaskakuje

Różanowski: ADORNO vs jazz • CZYCZ nieznany • Pierwszy GOMBROWICZolog

Porządki wg LE CORBUSIERA • Nowa fotografia • Czarni artyści w Paryżu

KONTAKT • Burek • Literatura: CZERWIŃSKI, MAJERAN, ŠUSTKOVÁ, ZEGADŁO

SPIS TREŚCI 7-8/2025:

2 Jerzy Surdykowski: BITWA W NOWYCH DEKORACJACH

8 NIE TAKIE DRAMATY WIDZIAŁA POLSKA Z Antonim Dudkiem rozmawia Przemysław Szubartowicz

13 Katarzyna Zarówna: GLOBTROTER PO POLSKU

19 Maciej Dymkowski: HISTORIA ZNOWU ZASKAKUJE

25 Piotr Gajdziński: NOWY WSPANIAŁY ŚWIAT?

33 Marek Orzechowski: BRUKSELSKI SPLEEN

38 Jan Miodek TAK NAPRAWDĘ JAKBY NIESAMOWITY TEMAT

42 Marcin Czerwiński: WIERSZE

45 …BYŁEM WŁAŚCICIELEM GWOŹDŹCA I PIĘKNEGO SŁOŃCA NA ZACHODZIE Fragmenty wywiadu rzeki ze Stanisławem Czyczem

57 Mieczysław Orski: LITERATURA – NIEPOWAŻNE ZAJĘCIE

59 Marek Zybura: CZY GOMBROWICZ MOŻE BYĆ UWAŻANY ZA SENSACYJNE

59 ODKRYCIE LITERACKIE?

64 Ryszard Różanowski: DLACZEGO PROFESOR THEODOR W. ADORNO NIE

64 ZNOSIŁ JAZZU?

72 Marcin Zegadło: WIERSZE

74 Tomasz Majeran: DZIENNIK 2023

81 Tereza Šustková: WIERSZE

83 Zofia Tarajło-Lipowska: RADA NIERADA

89 Krystyna Kuczyńska: O PORZĄDKU WEDŁUG LE CORBUSIERA

95 Piotr Kosiewski: FOTOGRAFIA W NOWYCH CZASACH

101 Monika Pasiecznik: JAK ODCZYTAĆ AUGUSTYNA

103 Marcin Adamczak: SZPIEGOWSKIE NOWINY

106 Jan Topolski: INSTRUMENTY Z ODZYSKU

108 Jacek Sieradzki: ŻÓŁTY HELIKOPTER

112 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: NIE BRAK WIZJI PO EUROWIZJI

113 Mariusz Urbanek: ZNAJDŹ DZIESIĘĆ RÓŻNIC: DLACZEGO RAFAŁ PRZEGRAŁ, A MICHAŁ NIE WYGRAŁ

NAD KSIĄŻKAMI

115 Karol Płatek: NIE PAMIĘTAM, OPOWIADAM

117 Anna Karczewska: MIĘDZY NAZIEJĄ A CHAOSEM

120 Jakub Skurtys: DWA I PÓŁ PROMILA MUSZTARDY

122 Radosław Wiśniewski: U TWARDOCHA BEZ ZMIAN

124 Rafał Kasprzyk: FANTOMOWE MIKROKOSMOSY

129 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

130 SYGNAŁY: PESTKA, POŁĄCZONE MUZEA, (NIE)STRASZNY POTWÓR

141 WERNISAŻE

143 INFORMACJE, KOMENTARZE

145 8 Arkusz: TERYTORIA OPRESJI

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

ZMIANY W „ODRZE” • JANKOWIAK: Człowiek z brzytwą • ŁUCZAK

SZUBARTOWICZ: Gorzkie gody • URBANEK: Czy pomagać Ukrainie?

GRYNBERG: Marzec i nasze losy • GROCHOWSKA: Kłopoty z Różewiczem

O sztucznej inteligencji: DEHNEL, MICHAŁOWSKI, KIRIN • ZDRODOWSKI

FLORCZYK: Z „DZIENNIKA” • SUZANNE VALADON • SOŚNICKI • 8 Arkusz

SPIS TREŚCI 4/2025:

2 ZMIANY W „ODRZE”

3 CZŁOWIEK Z BRZYTWĄ Z Januszem Jankowiakiem rozmawia Piotr Gajdziński

9 Wojciech Łuczak: NAGRODA CHAMBERLAINA

15 Marek Orzechowski: WYBÓR BEZOBJAWOWY?

20 Przemysław Szubartowicz: GORZKIE GODY

25 Mariusz Urbanek: CZY POMAGAĆ UKRAINIE I DLACZEGO TAK/NIE?

30 Henryk Grynberg: MARZEC I NASZE LOSY – WTEDY I DZIŚ

36 Dariusz Sośnicki: WIERSZE

38 Piotr Dehnel: CZY SZTUCZNA INTELIGENCJA JEST INTELIGENTNA?

45 Piotr Michałowski: SZTUCZNA INTELIGENCJA (W) POEZJI

50 Miroslav Kirin: MOWA

52 Miroslav Kirin: WIERSZE

54 Magdalena Grochowska: KŁOPOTY Z RÓŻEWICZEM

59 Wojciech Browarny: RÓŻEWICZ PUBLICYSTYCZNY

66 Witold Turant: HISTORIA? TO SIĘ CZYTA…

70 Piotr Florczyk: FRAGMENTY DZIENNIKA

75 Adam Zdrodowski: ADRIAN W DELHI

80 Tomasz Hrynacz: WIERSZE

82 Radosław Wiśniewski: NOTATKI Z UNDERGRUNTU

84 Patrycja Cembrzyńska: STONKA, ŻUBROŃ, KRYL.…

88 Piotr Kosiewski: ODCZAROWYWANIE MODERNIZMU

92 Jędrzej Soliński: PRAWDA W OBSZARZE ZACIEMNIENIA

95 Piotr Czerkawski: KOMEDIA ALBO ŚMIERĆ!

98 Jan Topolski: EROZJA PAMIĘCI

100 Jan Władysław Woś: SUZANNE VALADON

103 Marcin Adamczak: KATEDRA Z KARTONU

105 Wiesław Saniewski: MILIARDERCY

108 Jacek Sieradzki: BĘDZIE JAK BĘDZIE

111 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: MIĘSO

112 Mariusz Urbanek: NIE TYLKO BATYR

NAD KSIĄŻKAMI

114 Karol Płatek: ONI

116 Jan Bełcik: KOSTKA BOGA

117 Mieczysław Orski: NAD MORZEM: UMRZEĆ ZA ŻYCIA?

119 Radosław Wiśniewski: KRÓLEWSKIE CÓRY Z MGŁY WYDOBYTE

120 Sławomir Kuźnicki: MOSES JEDZIE DO WIELKI BRYTNI

122 Leszek Pułka: WIELKI MAŁY ŚWIAT

129 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

130 SYGNAŁY: ŻEGNAMY JANINĘ JANUSZEWSKĄ-SKREIBERG, KAFKA, GALLEN-KALLELA

139 WERNISAŻE

140 INFORMACJE, KOMENTARZE

145 8 Arkusz: OBIEKT: MIASTO

Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl