Wrocław performatywny. Performative Wrocław 1957-1989, 2025
Książka składa się z trzech części. Część pierwsza, mająca charakter kalendarium, służy rekonstrukcji pola wydarzeń i instytucji „performatywnego Wrocławia”, traktowanego jako dynamiczna sieć relacji, a nie zamknięty system. Część druga obejmuje zbiór esejów – krytycznych opracowań analizujących wybrane problemy, zjawiska oraz konkretne działania. Część trzecia oparta jest na relacjach uczestników i uczestniczek opisywanych wydarzeń, co pozwala włączyć do narracji perspektywę doświadczenia i pamięci, kluczową dla badań nad sztuką efemeryczną.
Fragment wstępu:
Książka Wrocław performatywny 1957–1989 powstała z potrzeby uporządkowania historii wrocławskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, widzianej przez pryzmat szeroko rozumianej performatywności. Jej celem jest zarówno rekonstrukcja wybranych wydarzeń, praktyk i inicjatyw artystycznych, jak i analiza procesów kulturowych, społecznych oraz estetycznych, które ukształtowały Wrocław jako jeden z kluczowych ośrodków sztuki efemerycznej i neoawangardowej w Polsce.
Proponowana narracja ma charakter swoistej mapy najważniejszych wydarzeń, postaw i procesów, umożliwiającej uchwycenie dynamiki tego środowiska, a zarazem otwierającej pole do dalszych, pogłębionych badań. Istotne było dla nas wyznaczenie ram faktograficznych i interpretacyjnych. Książka sytuowana jest zatem pomiędzy monografią a studium problemowym: łączy porządkowanie obszernego materiału faktograficznego z refleksją teoretyczną i krytyczną, świadomie pozostawiając przestrzeń na kolejne reinterpretacje i uzupełnienia.
Zakres badawczy, jaki sobie wyznaczyliśmy, obejmuje zarówno działania parateatralne, happeningi, performanse, jak i przejawy artystycznego aktywizmu obecnego w przestrzeni publicznej Wrocławia. Istotne miejsce zajmują także konkretne postawy twórcze oraz grupy artystyczne, a także niezależne galerie i miejsca sztuki funkcjonujące w klubach studenckich, pracowniach artystycznych czy w mieszkaniach prywatnych, dla których performatywność stanowiła jeden z kluczowych wyznaczników aktywności. Działania te – często efemeryczne, jednorazowe, słabo udokumentowane i funkcjonujące na granicy widzialności – pozostają w niniejszym projekcie w miejscu centralnym.
Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski
Koordynacja: Marharyta Rubanenko
Projekt: Iwona Jarosz, Anna Wacławek
Autorki i autorzy tekstów: Agnieszka Chodysz-Foryś, Marika Kuźmicz, Piotr Lisowski, Zofia Reznik, Wiktoria Szczupacka, Paweł Szroniak
W rozmowach udział wzięły / wzięli: Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Krystyna Kawczak, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Wojciech Stefanik, Piotr Wieczorek, Igor Wójcik
Przekład: Karol Waniek
Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz
Współpraca przy kwerendach: Agata Ciastoń, Marharyta Rubanenko, Mira Nikodemska, Patrycja Ucieklak
Indeks nazwisk: Marharyta Rubanenko
Edycja zdjęć: Justyna Fedec
Zdjęcia i ilustracje: Teatr Kalambur i Stowarzyszenie Europejskich Więzi, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Fundacja ZW we Wrocławiu, Galeria Entropia, Centrum Sztuki WRO, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz kolekcje prywatne Ewy Benesz, Michała Bieganowskiego, Katarzyny Chierowskiej, Andrzeja Dudka-Dürera, Michała Jędrzejewskiego, Anny Kutery, Haliny Litwiniec, Zbigniewa Makarewicza, Jolanty Marcolli, Piotra Wieczorka, Anny Płotnickiej and private collections of Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Katarzyna Chierowska, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Anna Kutera, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Jolanta Marcolla, Piotr Wieczorek, Anna Płotnicka
Autorzy i autorki zdjęć: A. Adamczyk, Werner Bethsold, Michał Bieganowski, Leszek Białasiński, Jan Bortkiewicz, Czesław Chwiszczuk, Tadeusz Drankowski, Wojciech Furmańczyk, Sławomir Hałaczkiewicz, Jerzy Hankiewicz, Kazimierz Helebrandt, Zdzisław Holuka, Ireneusz Jaśkiewicz, Mariusz Jodko, Bogdan Konopka, Adam Konieczny, Barbara Kozłowska, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Janusz Kucharski, Jacek Lalak, Andrzej Lachowicz, Jerzy Lajstowicz, Jerzy Liniowski, Zbigniew Makarewicz, Janusz Madera, Michał Marciniak, Jerzy Tomasz Młyński, NAF Dementi (Tomasz Kizny, Anna Łoś, Andrzej Łuc, Henryk Prykiel), Z. Nowak, Natalia Orłowska, Jerzy Palacz, Wiesław Patla, Jerzy Petrykowski, Jerzy Płoński, Tadeusz Rolke, Marek Rutkowski, Maciej Stawiński, Tadeusz Szwed, Daniel Szopiński, Wojciech Warelis, Piotr Warelis, L. Waśkowski, Andrzej Wąsik, Czesław Żuk, Adam Żur
Na okładce: Grupa Fotograficzna 1984, Skoki, 1984, dokamerowe działania plenerowe, 3 kadry z filmu 16 mm, czas trwania: 1:50. Skład grupy: Alicja Jodko, Mariusz Jodko, Ikar Kozak, Andrzej Rerak, w kadrach: Mariusz Jodko, kamera: Adam Konieczny. Dzięki uprzejmości Alicji i Mariusza Jodków
Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
![]()
Druk: Drukarnia Akapit sp. z o.o.
Nakład: 600 egz.
Język: polski/angielski
Format: 26,7 x 21 cm | liczba stron: 640 | oprawa: twarda
ISBN: 978-83-68532-09-8
Rok wydania: 2025
Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy
© 2025 Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wrocław 2025
Partner: Klub Muzyki i Literatury
Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra
Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław
Monografia Janusza Bałdygi stanowi próbę wieloaspektowego opracowania dorobku artysty, obejmującą zarówno analizę jego postawy twórczej, jak i rekonstrukcję ewolucji form oraz strategii artystycznych, które kształtowały jego praktykę na przestrzeni kolejnych dekad.
Boże Narodzenie we Wrocławiu to poruszająca, pełna czułej obserwacji opowieść o jednej świątecznej nocy z życia Vitalika – taksówkarza i imigranta z Ukrainy. Wyruszając w kurs po zimowym Wrocławiu, spotyka ludzi niosących swoje skrywane dramaty: samotność, żal, przemoc i tęsknotę za bliskością. Każdy pasażer wnosi do jego świata cząstkę prawdy o mieście, w którym piękno splata się z ludzką kruchością. To historia o tym, że nawet w najmroczniejszych chwilach potrafimy odnaleźć dobro – często w najbardziej nieoczekiwanych miejscach.
Daria Galant (autorka): Ta książka to opowieść nie tylko o pomysłowych, wytrwałych ludziach, ale też o trwałości idei, przekazie pokoleniowym, wychowaniu wśród koni i natury.
Michał Pietrzak
Temat numeru: KONSTELACJE
Fragment ze wstępu autora.
Opis historyczny harcerstwa na Dolnym Śląsku i krótkie opisy poszczególnych hufców, opracowanych przez ich komendy.