Autor:

Christine Lavant

Tytuł:

Zapiski z domu wariatów

Wydawnictwo, rok wydania i liczba stron:

Przełożyła Małgorzata Łukasiewicz, Ossolineum, Wrocław 2017, s. 112.

Udostępnij:

Dodano:

15.01.2018 14:40

1/2018: Christine Lavant: Zapiski z domu wariatów

To, co powie kobieta, pozostaje i tak niepowiedziane. Dzieło kobiety nie istnieje poza jej czasem (z niewieloma wyjątkami, a dotyczą one przede wszystkim poetek, Bachmann, której proza właściwie dziś przez wielu uznawana jest za drugorzędną, ja sama cenię ją bardziej niż lirykę; na szczęście powoli również Christine Lavant). Przytoczone przez Adama Lipszyca w świetnym posłowiu do tej książki słowa Elfriede Jelinek (które padły podczas wywiadu w 2016) mówią o wyjątkowości Zapisków z domu wariatów więcej niż niejedna ich entuzjastyczna recenzja. Zapiski, wydane po raz pierwszy w 2001 roku, są uznawane za jedno z najważniejszych dzieł austriackiej poetki i pisarki. Lavant, od dziecka cierpiąca na przeróżne choroby, w roku 1935 po ataku depresji podejmuje próbę samobójczą, po której na własne życzenie trafia na oddział psychiatryczny do szpitala w Klagenfurcie. Nie ma jednak dowodów, by prowadziła tam dziennik, co wskazuje na to, że jej dzieło jest czystą pisarską kreacją. Lavant świadomie buduje w Zapiskach mikroświat oddziału psychiatrycznego, oglądany z perspektywy obcego, stojącego na granicy i nie przystającego w pełni do żadnego ze światów. Ten dysonans poznawczy, który rodzi u czytelnika lektura Zapisków, paradoksalnie ułatwia autorce zbudowanie między nim a swoją bohaterką więzi i wzbudzenie u niego empatii, Lavant unika jednak prostego rozwiązania, jakim byłby sentymentalizm, a to dzięki przemyślanej stylizacji języka. Starannie dobiera słowa, waży każde z nich, swobodnie przerzucając je z szali na szalę znajduje idealną poetycką równowagę. Uwalnia tekst i swoją bohaterkę także od płci, stereotypowo i powierzchownie rozumianej kobiecości, w której delikatność, subtelność i uległość są głównymi cnotami, a jedynym celem, dla jakiego tak postrzegana kobiecość funkcjonuje, jest spędzenie względnie szczęśliwego życia u boku mężczyzny. Lavant buntuje się, zadaje niewygodne pytania, prowokuje, ukazuje strukturę oddziału opartą na nierównym traktowaniu pacjentów podług tego, czy są oni utrzymankami państwa czy też tymi, którzy zostali opłaceni, a egalitaryzm oparty na dobrodusznym współczuciu i miłosierdziu do bliźniego wkłada między bajki. Tutaj coraz częściej myślę, że lekarze powinni wszyscy być kapłanami, a siostry zakonnicami. Bo cierpienie, z którym się człowiek tu styka, tak bardzo wykracza poza granice człowieczeństwa, że nie można mu zaradzić samym tylko człowieczeństwem, pisze Christine Lavant, opierając się na swoich doświadczeniach z pobytu w klagenfurckim szpitalu, w którym kilka lat po jego przez nią opuszczeniu zostaje zamordowanych ponad 1500 pacjentów w ramach nazistowskiej akcji T4, mającej na celu eliminację psychicznie chorych ze społeczeństwa.

Iza Jóźwik

 

AKTUALNOŚCI

Dodano: 01.07.2022 05:00

Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego

1 lipca 2022 powołany zostanie Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego, przedsięwzięcie towarzyszy światowym obchodom Międzynarodowego Roku Szkła Organizacji Narodów Zjednoczonych . pokaż więcej »

Dodano: 30.06.2022 06:00

Cykl koncertów „Gruzińskie opowieści” w ramach Polsko-Gruzińskiego Festiwalu Kultury

Cykl koncertów "Gruzińskie opowieści" odbywa się w ramach Polsko-Gruzińskiego Festiwalu Kultury, podczas którego prezentują się "Narodowy Chór Adżarii Batumi" oraz Adżarski Państwowy Zespół Baletowy "Khorumi" . pokaż więcej »

Dodano: 27.06.2022 04:00

State of Glass. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu

Zaplanowana na 15-23 lipca 2022 roku edycja składać się będzie z warsztatów, sympozjum oraz wystawy, w ramach których zaprezentowane będą prace nowoczesnej ery w szklarstwie. pokaż więcej »

Dodano: 27.06.2022 03:00

Summer Guitar Festival 2022

Zapraszamy na koncerty odbywające się w ramach tegorocznego Festiwalu dniach 17-24 lipca 2022 w Krzyżowej. Szczegółowe informacje na stronie: www.guitarfestival.okis.pl pokaż więcej »

Dodano: 01.07.2022 13:32

Inauguracja Międzynarodowego Konkursu Szkła im. Horbowego

1 lipca 2022 o godzinie 12.00  w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze odbyła się konferencja prasowa, podczas której oficjalnie ogłoszono Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego. pokaż więcej »

Dodano: 01.07.2022 05:00

Trzech Tenorów Fotografii. Neugebauer, Plewiński, Rolke

Trzech Tenorów Fotografii. Trzy różne osobowości, trzy różne sposoby patrzenia na świat,.. Zapraszamy na wernisaż i otwarcie wystawy w dniu 1 lipca o godz. 18.00 do Galerii Foto-Gen. Wystawę będzie można zobaczyć do 24 lipca br. pokaż więcej »

Dodano: 30.06.2022 14:45

XXV Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Świat pod Kyczerą”

„Świat pod Kyczerą” to jeden z największych festiwali folklorystycznych w Polsce i Europie. Tegoroczna 25. edycja odbędzie się od 30 czerwca do 10 lipca pokaż więcej »

Dodano: 29.06.2022 12:11

Dolnośląska śpiewaczka laureatką 56. Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym

Z radością informujemy, że dolnośląska śpiewaczka ludowa - KRYSTYNA JURASZEK został laureatką II miejsca na 56. Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą! pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)