Autor:

Christine Lavant

Tytuł:

Zapiski z domu wariatów

Wydawnictwo, rok wydania i liczba stron:

Przełożyła Małgorzata Łukasiewicz, Ossolineum, Wrocław 2017, s. 112.

Udostępnij:

Dodano:

15.01.2018 14:40

1/2018: Christine Lavant: Zapiski z domu wariatów

To, co powie kobieta, pozostaje i tak niepowiedziane. Dzieło kobiety nie istnieje poza jej czasem (z niewieloma wyjątkami, a dotyczą one przede wszystkim poetek, Bachmann, której proza właściwie dziś przez wielu uznawana jest za drugorzędną, ja sama cenię ją bardziej niż lirykę; na szczęście powoli również Christine Lavant). Przytoczone przez Adama Lipszyca w świetnym posłowiu do tej książki słowa Elfriede Jelinek (które padły podczas wywiadu w 2016) mówią o wyjątkowości Zapisków z domu wariatów więcej niż niejedna ich entuzjastyczna recenzja. Zapiski, wydane po raz pierwszy w 2001 roku, są uznawane za jedno z najważniejszych dzieł austriackiej poetki i pisarki. Lavant, od dziecka cierpiąca na przeróżne choroby, w roku 1935 po ataku depresji podejmuje próbę samobójczą, po której na własne życzenie trafia na oddział psychiatryczny do szpitala w Klagenfurcie. Nie ma jednak dowodów, by prowadziła tam dziennik, co wskazuje na to, że jej dzieło jest czystą pisarską kreacją. Lavant świadomie buduje w Zapiskach mikroświat oddziału psychiatrycznego, oglądany z perspektywy obcego, stojącego na granicy i nie przystającego w pełni do żadnego ze światów. Ten dysonans poznawczy, który rodzi u czytelnika lektura Zapisków, paradoksalnie ułatwia autorce zbudowanie między nim a swoją bohaterką więzi i wzbudzenie u niego empatii, Lavant unika jednak prostego rozwiązania, jakim byłby sentymentalizm, a to dzięki przemyślanej stylizacji języka. Starannie dobiera słowa, waży każde z nich, swobodnie przerzucając je z szali na szalę znajduje idealną poetycką równowagę. Uwalnia tekst i swoją bohaterkę także od płci, stereotypowo i powierzchownie rozumianej kobiecości, w której delikatność, subtelność i uległość są głównymi cnotami, a jedynym celem, dla jakiego tak postrzegana kobiecość funkcjonuje, jest spędzenie względnie szczęśliwego życia u boku mężczyzny. Lavant buntuje się, zadaje niewygodne pytania, prowokuje, ukazuje strukturę oddziału opartą na nierównym traktowaniu pacjentów podług tego, czy są oni utrzymankami państwa czy też tymi, którzy zostali opłaceni, a egalitaryzm oparty na dobrodusznym współczuciu i miłosierdziu do bliźniego wkłada między bajki. Tutaj coraz częściej myślę, że lekarze powinni wszyscy być kapłanami, a siostry zakonnicami. Bo cierpienie, z którym się człowiek tu styka, tak bardzo wykracza poza granice człowieczeństwa, że nie można mu zaradzić samym tylko człowieczeństwem, pisze Christine Lavant, opierając się na swoich doświadczeniach z pobytu w klagenfurckim szpitalu, w którym kilka lat po jego przez nią opuszczeniu zostaje zamordowanych ponad 1500 pacjentów w ramach nazistowskiej akcji T4, mającej na celu eliminację psychicznie chorych ze społeczeństwa.

Iza Jóźwik

 

AKTUALNOŚCI

Dodano: 11.10.2021 03:00

Spotkanie autorskie z Karolem Krukowskim.
Premiera książki Pręgierz

22 października 2021, godz. 18.00, Cocofli books art cafe, Wrocław pokaż więcej »

Dodano: 04.11.2020 15:12

INFORMACJE NT. ZMIAN W DOSTĘPNOŚCI DZIAŁAŃ OKiS-u DLA PUBLICZNOŚCI

Aktualne informacje na temat ograniczeń działalności Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu w związku z wystąpieniem stanu epidemii COVID-19 pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 06:00

Podwodne zauroczenie. Wystawa plenerowa autorstwa Bartosza Stróżyńskiego.

30 września - 22 października 2021 ul. Świdnicka, Wrocław pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 06:00

Gra w czerwone. Wystawa Jana Bortkiewicza

30 września - 22 października, 2021, Kolta Galéria, Budapeszt, Węgry pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 05:00

Gruzińscy Artyści w ramach XXX Festiwalu Maj z Muzyką Dawną

26 września - 15 października 2021, Wrocław, Dolny Śląsk pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 05:00

XXX Międzynarodowy Festiwal Maj z Muzyką Dawną – edycja jesienna

22 września - 15 października 2021, Wrocław, Dolny Śląsk pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 04:00

Międzynarodowe Spotkania Muzykujących Rodzin 2021

15 października 2021, Wołów, 16 października 2021, Głębowice, 17 października 2021, Warzęgowo pokaż więcej »

Dodano: 11.10.2021 04:00

Bass&Beat Festival 2021

15-17 października 2021, Wrocław pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)