Autor:

Christine Lavant

Tytuł:

Zapiski z domu wariatów

Wydawnictwo, rok wydania i liczba stron:

Przełożyła Małgorzata Łukasiewicz, Ossolineum, Wrocław 2017, s. 112.

Udostępnij:

Dodano:

15.01.2018 14:40

1/2018: Christine Lavant: Zapiski z domu wariatów

To, co powie kobieta, pozostaje i tak niepowiedziane. Dzieło kobiety nie istnieje poza jej czasem (z niewieloma wyjątkami, a dotyczą one przede wszystkim poetek, Bachmann, której proza właściwie dziś przez wielu uznawana jest za drugorzędną, ja sama cenię ją bardziej niż lirykę; na szczęście powoli również Christine Lavant). Przytoczone przez Adama Lipszyca w świetnym posłowiu do tej książki słowa Elfriede Jelinek (które padły podczas wywiadu w 2016) mówią o wyjątkowości Zapisków z domu wariatów więcej niż niejedna ich entuzjastyczna recenzja. Zapiski, wydane po raz pierwszy w 2001 roku, są uznawane za jedno z najważniejszych dzieł austriackiej poetki i pisarki. Lavant, od dziecka cierpiąca na przeróżne choroby, w roku 1935 po ataku depresji podejmuje próbę samobójczą, po której na własne życzenie trafia na oddział psychiatryczny do szpitala w Klagenfurcie. Nie ma jednak dowodów, by prowadziła tam dziennik, co wskazuje na to, że jej dzieło jest czystą pisarską kreacją. Lavant świadomie buduje w Zapiskach mikroświat oddziału psychiatrycznego, oglądany z perspektywy obcego, stojącego na granicy i nie przystającego w pełni do żadnego ze światów. Ten dysonans poznawczy, który rodzi u czytelnika lektura Zapisków, paradoksalnie ułatwia autorce zbudowanie między nim a swoją bohaterką więzi i wzbudzenie u niego empatii, Lavant unika jednak prostego rozwiązania, jakim byłby sentymentalizm, a to dzięki przemyślanej stylizacji języka. Starannie dobiera słowa, waży każde z nich, swobodnie przerzucając je z szali na szalę znajduje idealną poetycką równowagę. Uwalnia tekst i swoją bohaterkę także od płci, stereotypowo i powierzchownie rozumianej kobiecości, w której delikatność, subtelność i uległość są głównymi cnotami, a jedynym celem, dla jakiego tak postrzegana kobiecość funkcjonuje, jest spędzenie względnie szczęśliwego życia u boku mężczyzny. Lavant buntuje się, zadaje niewygodne pytania, prowokuje, ukazuje strukturę oddziału opartą na nierównym traktowaniu pacjentów podług tego, czy są oni utrzymankami państwa czy też tymi, którzy zostali opłaceni, a egalitaryzm oparty na dobrodusznym współczuciu i miłosierdziu do bliźniego wkłada między bajki. Tutaj coraz częściej myślę, że lekarze powinni wszyscy być kapłanami, a siostry zakonnicami. Bo cierpienie, z którym się człowiek tu styka, tak bardzo wykracza poza granice człowieczeństwa, że nie można mu zaradzić samym tylko człowieczeństwem, pisze Christine Lavant, opierając się na swoich doświadczeniach z pobytu w klagenfurckim szpitalu, w którym kilka lat po jego przez nią opuszczeniu zostaje zamordowanych ponad 1500 pacjentów w ramach nazistowskiej akcji T4, mającej na celu eliminację psychicznie chorych ze społeczeństwa.

Iza Jóźwik

 

AKTUALNOŚCI

Dodano: 04.11.2020 15:12

Czasowe zamknięcie dla publiczności instytucji kultury

W związku z drugą falą pandemii i podjęciem zdecydowanych kroków mających na celu ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, Rządowy Zespół Zarządzania Kryzysowego zdecydował o czasowym zamknięciu dla publiczności instytucji kultury. pokaż więcej »

Dodano: 16.03.2020 08:12

Ograniczenie bezpośredniego dostępu oraz kontaktu z biurem OKiS w związku z istniejącym zagrożeniem zakażenia koronawirusem SARS-COV-2

Szanowni Państwo, w związku z istniejącym zagrożeniem zakażenia koronawirusem SARS-COV-2., w trosce o Państwa zdrowie i bezpieczeństwo: ograniczamy bezpośredni dostęp do biur OKiS i wprowadzamy wyłącznie zdalną obsługę naszych współpracowników oraz partnerów w całym Ośrodku Kultury i Sztuki we Wrocławiu. pokaż więcej »

Dodano: 16.03.2020 08:00

Zasady dotyczące funkcjonowania OKIS w trakcie epidemii COVID-19 w Polsce

Zasady dotyczące funkcjonowania OKIS w trakcie epidemii COVID-19 w Polsce mające na celu zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom i współpracownikom pokaż więcej »

Dodano: 26.01.2021 10:15

29. FINAŁ WIELKIEJ ORKIESTRY ŚWIĄTECZNEJ POMOCY WE WROCŁAWIU ONLINE

Niezwykłe okoliczności, niezwykły termin, niezwykły upór organizatorów, niezwykłe koncerty i rozmowy! 30-31 stycznia 2021, transmisja online. pokaż więcej »

Dodano: 22.01.2021 15:15

Film o procesie powstawania Maszyny Czasu Tomasza Domańskiego

Zapraszamy do obejrzenia filmu o procesie powstawania Maszyny Czasu. W filmie twórca maszyny, Tomasz Domański, podaje między innymi przewidywany przez niego termin zatrzymania się wynalazku. pokaż więcej »

Dodano: 22.01.2021 13:09

XVIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na Rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie

31 stycznia 2021, godz. 16.00, transmisja online pokaż więcej »

Dodano: 19.01.2021 14:40

Pomiędzy [w dobie Covid 19]/Between [in the era of Covid 19]

Zapraszamy do obejrzenia filmu o wystawie Pomiędzy [w dobie Covid 19]/Between [in the era of Covid 19], w którym został zarejestrowany dialog kuratora wystawy prof. Andrzeja P. Batora z Witoldem Liszkowskim. pokaż więcej »

Dodano: 19.01.2021 12:39

Regulamin konkursu „Kiedy Maszyna Czasu Tomasza Domańskiego osiągnie stan przeciwwagi”

Regulamin konkursu „Kiedy Maszyna Czasu Tomasza Domańskiego osiągnie stan przeciwwagi”. Prosimy o oszacowanie poprzez podanie dokładnej daty tj. dnia, miesiąca i roku, kiedy instalacja artystyczna Maszyna Czasu  o przesłaniu ekologicznym, stojąca przy Muzeum Współczesnym we Wrocławiu od dnia 14 stycznia 2021, osiągnie stan przeciwwagi. pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)