Otwarty Uniwersytet Poszukiwań. Rekwizyty Wyspiańskiego – scenografia ruchomych znaczeń.
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań (OUP) to program regularnych spotkań o charakterze wykładów i warsztatów odbywających się w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, adresowanych do wszystkich zainteresowanych poruszaną w ich trakcie tematyką, a w sposób szczególny do studentów uczelni wyższych Wrocławia i innych polskich ośrodków akademickich.
Więcej informacji na temat Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań na stronie www.grotowski-institute.pl
Tu zaszła zmiana w scenach… Polska scenografia teatralna XX wieku
Kurs wiodący Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań (OUP) w sezonie 2021/2022 poświęcony jest scenografii – jednej z najdynamiczniej i najciekawiej rozwijających się w Polsce sztuk teatralnych, w ewolucji której odbijają się także zmiany zachodzące w rozumieniu miejsca człowieka w świecie, w kulturze, życiu społecznym. W cyklu wykładów i warsztatów zaprezentowane zostaną i przeanalizowane wybrane dokonania polskich artystów teatru, którzy pracując w dziedzinie scenografii, poszerzali jej rozumienie i sposoby praktykowania, odchodząc od „dekoracji” ku sztuce kształtowania przestrzeni i jej dramaturgii. Poprzez namysł nad tymi dokonaniami będziemy dążyć do refleksji nad scenografią jako pojęciem i praktyką, do przemyślenia zmian, jakie zaszły w sposobach kształtowania przestrzeni (nie tylko teatralnej), a przez to też do odsłonięcia ewolucji w postrzeganiu miejsca człowieka w otaczających go mikro- i makroświecie.
Punktem wyjścia dla cyklu jest realizowany w latach 2017–2020 projekt badawczy „Zmiana ustawienia. Polska scenografia teatralna i społeczna XX i XXI wieku”, którego zwieńczenie stanowi trzytomowa publikacja pod tym samym tytułem, opublikowana w roku 2020 pod redakcją Doroty Buchwald i Dariusza Kosińskiego. Jej trzeci tom wypełnia w większości reinscenizacja wystawy „Zmiana ustawienia”, która odbyła się na przełomie 2019–2020 roku w Zachęcie – Narodowej Galerii Sztuki, a której kuratorem był Robert Rumas. To właśnie trio badawczo-artystyczne będzie sprawowało opiekę programową nad całością kursu.
Więcej informacji na temat Kursu wiodącego 2021/2022 Otwartego Uniwersytetu Poszukiwań na stronie www.grotowski-institute.pl
Rekwizyty Wyspiańskiego – scenografia ruchomych znaczeń.
Wykład dr hab. Doroty Jarząbek-Wasyl w ramach OUP
8 października 2021, godz. 17:00
Instytut Grotowskiego, Czytelnia im. Ludwika Flaszena
W sławnej szafirowej pracowni Stanisława Wyspiańskiego przy ulicy Krowoderskiej oprócz intensywnych kolorów ścian, uderzał brak zbędnych przedmiotów. Wyspiańskiemu wystarczało minimum wyposażenia: stół, krzesło, przyrządy malarskie. Do tego wyczyszczonego z dodatków wnętrza można porównać też pustą scenę – w której od podstaw, to jest od wymierzonej krokami podłogi – artysta tworzy na nowo odrębną przestrzeń spektaklu. Wprowadza do niej między innymi specyficzne przedmioty.
Na scenograficzne koncepty Wyspiańskiego wpływał fakt, że malarz był tu równocześnie dramatopisarzem, kreującym cały świat sztuki. Nie krępował się pod tym względem żadnymi regułami, poza logiką artystyczną konkretnego utworu, eksponowaną poprzez barwę, formę, konstrukcję, płaszczyznę. Jednocześnie od strony technicznej, jako scenograf Wyspiański stosował rozwiązania sprawdzone przez starych majstrów teatralnych, środki malarstwa dekoracyjnego, zasady planowania odsłon zgodnie z uwarunkowaniami przestrzeni (kulisy, zapadnie, poziom podłogi). Scena była więc z początku pusta, a zarazem osaczona przez gąszcz gotowych znaków i sposobów operowania materią.
Oba te bieguny działania: wyobraźni i pragmatyzmu można zaobserwować w tym, w jaki sposób Wyspiański używa rekwizytów, zwłaszcza przedmiotów o kluczowym znaczeniu, jak tron i korona w „Bolesławie Śmiałym”, stos pogrzebowy w „Legendzie”, czy klawikord w „Warszawiance”. Rekwizytom w obrębie scenograficznej wizji Wyspiańskiego, ich dynamice znaczeniowej i formie plastycznej, funkcji i ruchliwości, szkicom i przekształceniom będzie poświęcony ten wykład.
Dorota Jarząbek-Wasyl pracuje w Katedrze Teatru i Dramatu na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, współautorka tomu „Od dekoracji do konstrukcji” (w serii „Zmiana ustawienia. Polska scenografia teatralna i społeczna XX i XXI wieku”, pod red. Doroty Buchwald i Dariusza Kosińskiego); autorka książek i artykułów na temat procesu powstawania widowiska scenicznego w XIX i na początku XX wieku, zwłaszcza w czasach Stanisława Wyspiańskiego i Tadeusza Pawlikowskiego, edytorka archiwaliów teatralnych.
9 października 2021 odbędą się warsztaty Roberta Rumasa dla grupy roboczej.
Chętnych do udziału w grupie roboczej prosimy o wysłanie wypełnionej karty zgłoszenia na adres: oup@grotowski-institute.pl do 5 października 2021. O przyjęciu do grupy roboczej poinformujemy drogą mejlową do 6 października 2021.
Bilety: bezpłatne wejściówki do pobrania tutaj
Pobierz „Oświadczenie dotyczące stanu zdrowia” przed udziałem w wydarzeniu Instytutu Grotowskiego i zapoznaj się z „Regulaminem uczestnictwa w wydarzeniach organizowanych przez Instytut im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu”.
Więcej informacji na temat wykładu na stronie www.grotowski-institute.pl
Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Współorganizacja:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt współfinansowany z Budżetu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 25.10.2026 07:00
„Ryszard III” w reż. Pawła Świątka PREMIERA
OKiS we Wrocławiu wspólnie z Teatrem Polskim w Podziemiu i Instytutem im. Jerzego Grotowskiego zaprasza na premierę spektaklu „Ryszard III” w reż. Pawła Świątka. Poznaj hipnotyzującą opowieść o odrzuceniu i narodzinach tyrana. Jak daleko posunie się szaleniec? Premiera 13 listopada. pokaż więcej »
Dodano: 06.11.2026 00:00
Scena Ukraińska. Sezon IV 2026/2027
Scena Ukraińska wkracza w IV sezon! Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu oraz teatr GAS zapraszają na dwa wyjątkowe spektakle: „Pora wyjeżdżać. Pora zostać” (6 i 9.11) oraz „Jutro 10 lat temu” (12–13.11). Zobacz, jak różnorodna potrafi być współczesna ukraińska sztuka performatywna. pokaż więcej »
Dodano: 03.11.2026 11:24
Fotorelacja z Międzynarodowego Festiwalu Performansu Nowe Spojrzenia / New Perspectives
W dniach 2–7 listopada we Wrocławiu odbywa się Międzynarodowy Festiwal Performansu „Nowe Spojrzenia”. Wydarzenie łączy pokazy artystów z Europy Środkowo-Wschodniej, debaty i wystawę archiwalną. Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z festiwalowych przestrzeni. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 13:30
LISTOPADOWY NUMER „ODRY” 11/2026
Najnowszy, listopadowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 10:00
„Fryderyki naszej powszedniej” | wystawa
Wystawa "Fryderyki naszej powszedniej" to opowieść o porcelanie, pracy, pamięci, o przedmiocie, który stał się świadkiem historii i o ludziach, którzy tę historię tworzyli. O śladach, które pozostają, nawet gdy znika świat, w którym powstały. Zapraszamy do Wałbrzycha na wernisaż wystawy 6 listopada. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 08:30
„Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad.” – cykl bezpłatnych warsztatów artystycznych
Odkryj radość tworzenia bez schematów i ocen! Zapraszamy dorosłych oraz duety dorosły–dziecko na bezpłatne warsztaty artystyczne „Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad”. Eksperymentuj z kolorami, wyrażaj emocje i twórz po swojemu. Liczba miejsc ograniczona! Zapisy: cos.pieknego.warsztaty@gmail.com pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 08:00
Dolnośląskie Salony Muzyczne listopad/grudzień 2026
Odkryj magię muzyki klasycznej i kameralnej podczas Dolnośląskich Salonów Muzycznych! Od listopada do grudnia 2026 r. zabytkowe wnętrza Dolnego Śląska wypełnią się utworami wybitnych kompozytorów w mistrzowskich wykonaniach. Sprawdź harmonogram koncertów i zaplanuj niezapomniany wieczór. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 07:00
Prezentacja książki Artura Ławniczaka „Państwowotwórcze związki Czech z innymi krajami”
12 listopada o 18:00 w Tajnych Kompletach we Wrocławiu odbędzie się prezentacja książki A. Ławniczaka „Państwowotwórcze związki Czech z innymi krajami”. Spotkanie poprowadzi M. Jasiński. Omówiona zostanie historia fuzji państw: od antyku, przez relacje Czechów z Rzeszą, po wpływ nacjonalizmu. pokaż więcej »