Autor:

Anna Cieplak

Tytuł:

Lata powyżej zera

Wydawnictwo, rok wydania i liczba stron

Znak, Kraków 2017, s. 272.

Udostępnij:

Dodano:

15.01.2018 14:34

1/2018: POWYŻEJ ZERA (?)

Ta powieść o pierwszym pokoleniu, które nie pamięta PRL-u i ostatnim urodzonym bez smartfona w ręku – jak reklamuje ją wydawca – rozpoczyna się w szatni szkolnej, w której przedstawicielka tego pokolenia bez smartfona ma kłopoty z uzyskaniem dostępu do Paktofoniki jeszcze na antycznym walkmanie i w związku z tym zwierza się pani szatniarce (oczywiście jeszcze z PRL-u), co myśli o świecie: Pani Kasiu, ten świat jest chory! Popierdolony! Potem w domu mama, czyli przedstawicielka pokolenia rodziców, oczywiście niedouczona (bo: rodzice uczą się dopiero wtedy, gdy zyskają stuprocentową pewność, że ich dzieci mają za sobą inicjację seksualną…), nie bacząc na to, że oczy przedstawicielki nowego pokolenia są zajęte, gdyż utkwione w martwym komórkowym punkcie, zwraca się do niej z podstępnym żądaniem, by starła kurze w pokoju, a w dodatku by przypomniała sobie o wyniesieniu śmieci, które w większości zjadł już Bigos. Mamaa, jak Bigos! Przecież ten pies nie chce ostatnio jeść, a śmieci mu nagle smakują?! Mama, która przed wspólnym wyjazdem na zakupy określa Auchan jako „Ołszen”, w dalszym ciągu międzypokoleniowej wymiany zdań nie popiera zakupu nowej kasety PFK (czyli Paktofoniki), która mogłaby się stać doskonałym pretekstem do rozmowy z Gruszką o płycie Peji, który pojawił się w filmie o blokersach. Córka nie tańczy z koleżankami w szkole, więc woli słuchać takich kawałków, do których się nie tańczy, a przecież do PFK czy Peji się nie da tańczyć, co staje się realnym zagrożeniem dla tańczących dziewczyn ze szkolnej grupy, z których żadna nie wiedziała, co się dookoła dzieje, ponieważ ciągle się wiły. Stały jak drzewa koło drogi i zarzucały ramionami niczym wierzby po kreskach. W przekonaniu izolującej się od tej niewykształconej części pokolenia indywidualistki, aspirującej zgodnie z zapowiedzią w tytule powieści do poziomu „powyżej zera”, te wijące się koleżanki były wielkim, zbiorowym, nieudanym zażyciem LSD. Następny rozdział powieści, przechodzący już z parteru szatni na wyższe piętro szkolne (co zapowiada jego tytuł: W ubikacji), podtrzymuje krytyczny pogląd bohaterki na temat tańców koleżanek i trzebienia „wierzb po kreskach”. Rzucony we wstępnym zdaniu komunikat bohaterki powieści: Szukam dziewczyn, które powoli przestają być mentalnymi falbanami odnosi połowiczny sukces, gdyż jak się okazuje, te „falbany” mają szeroki zasięg i w związku z tym także obejmują drugą płeć: dla równowagi coraz gorzej jest z większością chłopaków. Nawet z Gruszką, który: co może poza wysyłaniem sygnałów na komórkę…!?

Okazuje się wkrótce, że jednak może – i nawet zaprasza dziewczynę przechodzącą już do wyższej klasy na koncert Paktofoniki. Ale Gruszka nie zaprasza Natalii Wąchały i robi się problem: ponieważ nie zaprasza Natalii Wąchały, bohaterka musi długo tłumaczyć się przed tą pominiętą przez Gruszkę wspólną koleżanką, że nie jest cipą: Strasznie, strasznie mi głupio, że ci nie powiedziałam i że nie możemy iść tam razem, jestem cipą, ale naprawdę muszę tam być… Proszę! Błagam! Jestem naprawdę straszną cipą! Wąchała patrzy na „cipę” trochę tak, jak jej ojciec, ale – boi się bohaterka i komentatorka tego epizodu – żeby jej to tylko się nie wymsknęło, bo bycie podobnym do ojca, kiedy jest się dziewczyną, nie jest najlepszym pomysłem. Nawet jeśli chodzi tylko o uszy… A że chodzi w takich przypadkach nie tylko o uszy, dowiadujemy się w jednym z kolejnych epizodów powieści, kiedy to z kolei niepodobny do bohaterki jej osobisty ojciec podczas towarzyskiego spotkania przy alkoholu z dziewczynami w „Piracie” łapie Natalię Wąchałę za kolano i zaczyna je miętosić, a Wąchała w ogóle się temu nie dziwi. Nie dziwi się, nawet kiedy ręka taty bohaterki powieści zaczyna jeździć nie tylko po kolanie, ale i udzie…Ta ręka zastyga w moich oczach (…) może to „kończyna” nie „czyjaś”, ale „czegoś”, alkoholu? – zastanawia się obserwatorka ręki taty, ale niewiele z tego pojmuje, bo sama jest totalnie wyrąbana. Ta scena odbywa się już w fazie indywidualnej dobrej zmiany reprezentantki pokolenia „powyżej zera”, którą w liceum zadowalają już nie tylko odgłosy Paktofoniki i hip hopu, lecz inne propozycje muzyczne. Idąc na całość, potrafi śpiewać np. z Chylińską, a nawet i Dodą (trochę głupio, ale niech będzie). Ponadto sama zaczyna już tańczyć, choć nie tak jak owe dziewczyńskie wierzby: Tańczę tak, jakby się coś paliło, jakbym chciała coś sobie udowodnić (…) Bo w tańcu się nie pierdolę. W dalszym cyklu rozwojowym reprezentantki pokolenia jeszcze bez smartfona poznajemy kolejne miejsca przez nią zagrzewane, włącznie z finalnym uwięzieniem na londyńskim zmywaku, poprzedzonym dramatycznym rozdziałem pt. Tuptuś. Tuptuś, tak oczywiście nazywał się chomik, został zamordowany przez babcię bohaterki podczas jej wyjazdu na wakacje i zamieniony przez babcię na inne zwierzę, choć z tej kategorii – bo, jak wiadomo, chomiki to takie bezpieczne zwierzęta dla dzieci (…) Przy tym: ogólnie chomiki mają cię raczej w dupie. Wolą swoje wiórki, marchewki i kołowrotki. Ale nie Tuptuś, to Tuptuś zostawia długotrwałe ślady w psychice miłośniczki PFK: Przypomina mi się teraz to zdarzenie i noszę w głowie myśl, że chciałabym, aby babcię ktoś podmienił, tak jak tego chomika…

Poprzednia książka Anny Cieplak Ma być czysto uzyskała Nagrodę Gombrowicza za najlepszy debiut roku, była Książką Roku Radiowej Trójki i została nominowana do nagrody Gdynia i innych wyróżnień. Lata powyżej zera zostały na razie uhonorowane Nagrodą Conrada, ale czeka i tę książkę z pewnością wiele następnych wyróżnień w naszym kraju prozy kwitnącej nagrodami – jako m.in. nominatce do Paszportu „Polityki”, w którym to tygodniku rzadko zajmującym się współczesną prozą powieść Anny Cieplak uzyskała notę 5/6 w recenzji z tej pozycji.

Mieczysław Orski

AKTUALNOŚCI

Dodano: 15.09.2022 04:30

Ruszyła XVIII edycja Konkursu Literackiego o Laur Złotego Pióra „My Polacy, My Dolnoślązacy”

Dolnośląski Konkurs Literacki o Laur Złotego Pióra „My Polacy, My Dolnoślązacy” jest skierowany do młodzieży ponad 300 szkół województwa dolnośląskiego. W konkursie zwyczajowo bierze udział ok. 400 uczniów ze szkół podstawowych i liceów, którzy zgłaszają swoje prace w dowolnej formie literackiej na jeden z trzech podanych wcześniej tematów. pokaż więcej »

Dodano: 05.08.2022 03:02

Wystawa Józefa Robakowskiego „LABORATORIUM, ZAPISY BIOLOGICZNO-MECHANICZNE”

Do 2 października 2022 można oglądać wystawę Józefa Robakowskiego, jednego z najważniejszych twórców polskiej sztuki współczesnej. Zapraszamy na ekspozycję będącą syntezą najważniejszych obszarów twórczości tego artysty do wrocławskiej Galerii Foto-Gen OKiS. pokaż więcej »

Dodano: 01.07.2022 05:00

Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego

Do 30 września br. trwa nabór zgłoszeń na Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego, który towarzyszy światowym obchodom Międzynarodowego Roku Szkła Organizacji Narodów Zjednoczonych./ The end of September is the deadline for application to the Horbowy International Glass Competition, which attends the global celebration of the United Nations International Year of Glass. pokaż więcej »

Dodano: 26.09.2022 15:02

Emisja reportażu z jubileuszowego 60. Międzynarodowego Festiwalu Moniuszkowskiego w Kudowie-Zdroju

Zapraszamy na emisję reportażu z jubileuszowego 60. Międzynarodowego Festiwalu Moniuszkowskiego w Kudowie-Zdroju, która odbędzie się 30 września 2022 o godz. 19.05 na antenie TVP3 Wrocław. pokaż więcej »

Dodano: 26.09.2022 12:02

Uroczystość wręczenia Nagrody Kulturalnej Śląska za rok 2022

W dniach 23-24 września 2022 w Oldenburgu w Dolnej Saksonii odbyły się uroczystości związane z wręczeniem Nagrody Kulturalnej Śląska 2022. Laureatkom tegorocznej Nagrody serdecznie gratulujemy! pokaż więcej »

Dodano: 26.09.2022 05:00

Suwon International Art Project ONSAEMIRO

Z przyjemnością informujemy, że Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu bierze udział w kolejnym międzynarodowym festiwalu sztuki – Suwon International Art Project ONSAEMIRO oraz w wyjątkowo wchodzącym w jego ramy, jednym z najważniejszych azjatyckich międzynarodowych festiwali fotografii Suwon International Photo Festival pokaż więcej »

Dodano: 26.09.2022 04:00

Polsko-gruzińskie wykonania Vivaldiego

"Cztery Pory Roku" Antonia Vivaldiego w wykonaniu dolnośląskiego kwintetu jazzowego The 5th Season Quintent oraz Orkiestry Symfonicznej Batumskiego Centrum Sztuki  to unikatowy projekt muzyczny, który prezentowany będzie dwukrotnie w Batumi w dniach 1 i 2 października 2022 w ramach Polsko-Gruzińskiego Festiwalu Kultury. pokaż więcej »

Dodano: 26.09.2022 03:30

CAŁY KAZIO – Festiwal Marii Czubaszek i Wojtka Karolaka

9. edycja festiwalu inspirowanego twórczością Marii Czubaszek i Wojtka Karolaka odbędzie się w dniach 7-9 października w Polanicy Zdroju na Dolnym Śląsku Na festiwalowej scenie pojawią się m.in. Natalia Przybysz, Ania Rusowicz, Fisz Emade, Maciej Maleńczuk, Irena Santor, a także Artur Andrus, Marzena Rogalska czy Joanna Kołaczkowska. pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)