Stanisław Dróżdż. Czasoprzestrzennie (OD-DO)

Wystawa Stanisław Dróżdż. Czasoprzestrzennie (OD-DO)

W 2019 roku przypada 80. rocznica urodzin i 10. rocznica śmierci Stanisława Dróżdża, najwybitniejszego autora polskiej poezji konkretnej – poety, teoretyka, animatora i propagatora ruchu konkretystycznego oraz jednego z najbardziej znaczących artystów polskiej awangardy lat 60. i 70. XX wieku.

W 2009 roku, już po śmierci artysty, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu wydał pierwszą monograficzną książkę o twórczości Stanisława Dróżdża: początekoniec. Pojęciokształty. Poezja konkretna. Prace z lat 1967–2007 pod redakcją Elżbiety Łubowicz. Książka towarzyszyła wystawie pod tym samym tytułem, którą prezentowaliśmy w latach 2009-2011 w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie, Galerii Sztuki Współczesnej BWA w Katowicach, Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach, Europejskim Centrum Kultury Hellerau w Dreźnie oraz w Galerii Guardini w Berlinie. Był to pierwszy tak obszerny pokaz twórczości Stanisława Dróżdża – światowej sławy artysty działającego na pograniczu poezji i plastyki, reprezentanta Polski na weneckim Biennale w 2003 roku. Pokazanych zostało ponad 40 dzieł, od pierwszych utworów poezji konkretnej, powstałych w 1967 roku, do prac ostatnich z roku 2007. Wystawa przygotowywana była na 70. urodziny artysty, jednak stała się, niestety, podsumowaniem zamkniętego już dzieła.

Kontynuując to opracowanie i kierując się intencją podkreślenia tegorocznego jubileuszu, skupiliśmy się na dwóch istotnych aspektach twórczości Stanisława Dróżdża: jego działalności animatorskiej oraz zagadnieniu dźwięku w polskiej poezji konkretnej.

Stanisław Dróżdż, poza własnymi konsekwentnymi poszukiwaniami w wizualnej warstwie poezji, jako główny animator ruchu konkretystycznego w Polsce począwszy od lat 70. był inicjatorem i autorem szeregu wystaw, sympozjów i publikacji. Wydał antologię polskiej poezji konkretnej, prezentował twórczość autorów zagranicznych, takich jak Ian Hamilton Finlay, Bruce Cheyne, Mary Ellen Solt, Jiři Valoch, Václav Havel. Ilustracją skali tej działalności jest wybór plakatów z kolekcji Pani Anny Dróżdż, które obejmują okres od 1969 roku (VII Kłodzka Wiosna Poetycka), poprzez liczne plakaty do wystaw z lat 70. i 80. aż do wystaw współczesnych.

Tytułowa praca Czasoprzestrzennie (OD-DO), która powstała w 1969 roku i rozwinięta została w 1993 roku w serię 82 plansz, prowadzi nas do rozważań nad dźwiękową stroną poezji konkretnej, jej potencjałem obecnym w dziełach Dróżdża oraz nad faktycznymi realizacjami na tym polu w Polsce. Wizualny wiersz złożony z dwóch słów ‘”od” i „do”, następujących po sobie, wypełniających kolejne linie tekstu w przestrzeni zamkniętej planszy, poprzez mnożenie, nakładanie na siebie, zacieranie granic obu słów – tak, że oba słowa wzajemnie się przenikają – otwiera nieskończoną przestrzeń czasu. W 1994 roku, po prezentacji tej pracy w Galerii Awangarda BWA we Wrocławiu, Stanisław Dróżdż utwierdził się w przekonaniu o jej potencjale muzycznym, który dostrzegł już w latach 70. Niestety, dzieło to zrealizowane zostało dopiero po śmierci artysty w 2009 roku. Kompozycji podjął się Tadeusz Sudnik, autor muzyki elektronicznej, komponujący dla kina, teatru i baletu, kompozytor muzyki eksperymentalnej. OD-DO przyjęło formę kwadrofonicznej opery na dwa głosy dopełniając dźwiękowo wizualną przestrzeń i czas tego dzieła.

Realizując tę wystawę i publikację, mamy świadomość, że jest to kolejny, symboliczny wkład do dalszych, szerokich studiów nad twórczością Stanisława Dróżdża, niepowtarzalnej osobowości polskiej sztuki współczesnej.

Wernisaż wystawy poprzedzi panel Stanisław Dróżdż. Aspekty dźwiękowe polskiej poezji konkretnej i próby jej animacji z udziałem Daniela Brożka, Małgorzaty Miśniakiewicz, Pawła Sosnowskiego i Tadeusza Sudnika.

Panel będzie miał miejsce w piątek, 6 grudnia 2019 o godzinie 15.00.

Wystawie towarzyszy publikacja z tekstami Marianny Bocian, Daniela Brożka, Małgorzaty Miśniakiewicz i Pawła Sosnowskiego.

Organizator: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Patronat honorowy: Cezary Przybylski – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Dofinansowano z Budżetu Województwa Dolnośląskiego i ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

STANISŁAW DRÓŻDŻ. SPATIOTEMPORALLY (FROM–TO)

2019 marks the 80th birthday and 10th anniversary of death of Stanisław Dróżdż, an icon of Polish concrete poetry, poet, theorist, animator and promoter of the concretist movement, one of the most important artists of Polish avantgarde of the 1960s and 1970s.

In 2009, already after the artist’s death, the Culture and Art Centre in Wrocław published the first monograph dedicated to Stanisław Dróżdż, początekoniec (beginningend), edited by Elżbieta Łubowicz. The book accompanied the exhibition początekoniec. Pojęciokształty. Poezja konkretna. Prace z lat 1967–2007 (Beginningend. Ideaforms. Concrete poetry. Works 1967–2007) presented between 2009 and 2011 at the National Museum in Wrocław, Zamek Ujazdowski Centre for Contemporary Art in Warsaw, bwa Contemporary Art Gallery in Katowice, Upper Silesian Centre for Culture in Katowice, Hellerau European Centre for Culture in Dresden and Guardini Gallery in Berlin. It was the first such extensive presentation of the oeuvre of Stanisław Dróżdż – a world-famous artist working on the border between poetry and visual arts, representative of Poland at the Venice Biennale in 2003. The exhibition comprised 40 artworks, from the first examples of concrete poetry (1967) to the last works from 2007. The exhibition was supposed to be the most extensive overview of the artist’s work to celebrate his 70th birthday. Unfortunately, it became a summary of a closed work.

Aiming to continue the overview and driven by an intention to emphasise the anniversary, we decided to focus on two important aspects of Stanisław Dróżdż’s work: his activity as an animator and the issue of sound in Polish concrete poetry.

Stanisław Dróżdż, as the pioneer of concretism in Poland, was – aside from his own explorations of the area between poetry and visual arts – had been an author and initiator of many exhibitions, symposiums and publications since the 1970s. He published an anthology of Polish concrete poetry, presented the works of such artists as Ian Hamilton Finlay, Bruce  Cheyne, Mary Ellen Solt, Jiři Valoch, or Václav Havel. The scope of his activity is illustrated by a selection of posters from the collection of Ms. Anna Dróżdż, which reach back to 1969 (7th Spring of Poetry in Kłodzko) and through numerous posters from the 1970s and 1980s, reach present day.

The eponymous work Spatiotemporally (from–to), which was made in 1969 and had been developed until 1993, when it reached the form of 82 boards, leads us to the sonic aspects of concrete poetry, its potential in the artworks by Dróżdż, and actual implementations in this field in Poland. The visual poem comprising two words from–to, following each other, filling subsequent lines in the closed space of the board, multiplying, blurring the borders between words, opens the infinite space of time in which the words intertwine. In 1994, after presenting this work at the BWA gallery in Wrocław, Stanisław Dróżdż became convinced of its musical potential, which he had already noticed in the 1970s. Unfortunately, the work was developed only posthumously, in 2009. Tadeusz Sudnik, electronic music composer, writing music for cinema, theatre and ballet as well as his own experimental music, turned from–to into a quadrophonic opera for two voices, complementing the visual space and time of the work with sound.

We give you this exhibition and publication being aware of the fact that it provides a symbolic contribution to further extensive studies on the oeuvre of Stanisław Dróżdż, a unique personality of Polish contemporary art.

The opening of the exhibition will be preceded by a panel Stanisław Dróżdż. Sound aspects of Polish concrete poetry and attempts at its animation. Panel participants: Małgorzata Miśniakiewicz, Paweł Sosnowski, Daniel Brożek, Tadeusz Sudnik
foto-gen Gallery, 6 December 2019 at 15.00.

The exhibition is accompanied by a publication with texts by Marianna Bocian, Daniel Brożek, Małgorzata Miśniakiewicz and Paweł Sosnowski.

Organizer: Culture and Art Centre in Wrocław – Culture Institution by the Government of the Lower Silesian Region
Honorary patronage: Cezary Przybylski – Marshal of the Lower Silesian Region

Subsidized by the Ministry of Culture and National Heritage from the Fund for the Promotion of Culture and the Lower Silesian Voivodeship.