Udostępnij:

Dodano:

25.10.2017 12:41

10/2017: ZAKUSY-z Tomaszem Szarotą rozmawia Magdalena Bajer

ZAKUSY

Z profesorem Tomaszem Szarotą z Instytutu Historii PAN, byłym członkiem Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, współtwórcą jego koncepcji, jednym z najwybitniejszych znawców okresu wojny i okupacji, rozmawia Magdalena Bajer.

 

– Panie profesorze, proszę przypomnieć genezę Muzeum II Wojny Światowej…

Zanim pani odpowiem, pozwolę sobie przytoczyć słowa profesora Timothy’ego Snydera, wybitnego historyka z uniwersytetu w Yale, o muzeum: Jestem pod silnym wrażeniem tego obiektu. Nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, że to jest ewenement muzealny na skalę świata! Nie ma w USA, nie ma na świecie takiego muzeum II wojny światowej. Są muzea narodowe, częściowe, ale takiego całościowego nie ma! Skala tego jest fantastyczna w porównaniu z muzeami w Europie i na świecie! Podobnych ocen jest więcej, niektóre pochodzą z okresu, kiedy ich autorzy znali dopiero projekt muzeum. Teraz wracam do samego początku, tj. do genezy. Otóż, dawno temu (w listopadzie 2007) profesor Paweł Machcewicz opublikował w „Gazecie Wyborczej” artykuł pt. Muzeum zamiast zasieków. Od kilku już lat trwał wówczas spór w związku z koncepcją niemiecką autorstwa Eriki Steinbach, popieraną przez rząd w Berlinie, stworzenia centrum, a nawet muzeum wypędzonych. Żeby przerwać pasmo nieustannych kontrowersji, Machcewicz zaproponował stworzenie polskiego muzeum o szerszej formule. Nie wiem, czy od razu pomyślał o Gdańsku, choć wojna zaczęła się przecież obroną Westerplatte i choć tragicznie zginęli pracownicy poczty gdańskiej. Gdy uzyskał aprobatę premiera Tuska, gdańszczanina, utwierdził się w przekonaniu, że muzeum ma być właśnie w Gdańsku. Myślę, że trzeba tu też powiedzieć o pewnej okoliczności, jaką było powstanie z inicjatywy Lecha Kaczyńskiego Muzeum Powstania Warszawskiego, stanowiącego pewną konkurencję, natury politycznej i psychologicznej, dla inicjatywy Machcewicza.

– Konkurencję w skutkach (niezależnie od intencji) szlachetną…

Jak się okazało, tak. Jedną z pierwszych decyzji dotyczących Muzeum II Wojny Światowej było powołanie międzynarodowego Kolegium Programowego, co spowodowało, że zamiast muzeum pokazującego wkład Polaków i cierpienia Polaków czy Muzeum Westerplatte, które symbolizowałoby początek wojny, stopniowo ukształtowała się koncepcja czegoś ambitniejszego, czegoś, czego świat dotychczas nie ma. Pomyśleliśmy: Zróbmy muzeum, które będzie dotyczyło II wojny i ukazywało główne problemy wszystkich uczestniczących w niej państw i narodów. Nas stać na to, bo mamy doświadczenie dwóch okupacji, mamy wkład militarny, nie tylko w Europie, wiedzę o przebiegu wojny w Japonii, o włoskim faszyzmie, żeby wymienić tylko niektóre sprawy.

– To ogromnie przerasta pierwotny zamysł, przez co zasługuje na uznanie. Tymczasem słyszymy opinie krytyczne.

Powoli powstawała koncepcja znacznie ambitniejsza od pierwotnego pomysłu, mianowicie żeby Erice Steinbach i jej ubolewaniom nad wypędzonymi Niemcami przeciwstawić los Polaków. W tym miejscu, zanim będziemy mówić o jej istocie, muszę wyrazić podziw dla samego budynku muzeum, będącego dziełem polskich architektów, którzy wygrali międzynarodowy konkurs organizowany pod przewodnictwem Daniela Libeskinda. Fascynująca jest również scenografia opracowana przez belgijską firmę specjalistyczną. Dobór eksponatów i wykorzystanie najnowszej technologii (zainstalowano aż 200 punktów multimedialnych) dopełniają znakomity poziom całości.

Od wielu osób, które już widziały Muzeum II Wojny Światowej, słyszę podobne zachwyty, ale w mediach – prawicowych – mnożą się głosy krytyczne.

– Krytyka, a wśród krytyków jest minister kultury i dziedzictwa narodowego, profesor Piotr Gliński, polega na zarzutach, że zrobiono coś gorszego, niż oczekiwali decydenci. Głównie dlatego, że zatracono wyjątkowość losu Polaków w II wojnie światowej i to jest wielki grzech. Krytycy nie chcą pamiętać, że wszystko to, czego ich zdaniem w gdańskim muzeum „brakuje”, znajdzie się w Muzeum Historii Polski, które powstaje na terenie Warszawskiej Cytadeli i ma być gotowe na stulecie odzyskania niepodległości.

Czy zdaniem pana profesora brakuje czegoś istotnego dla zwiedzających Muzeum II Wojny Światowej – Polaków i cudzoziemców – czegoś, bez czego obraz wojny jest zdeformowany?

Większość uwag krytycznych, pretensji, że brakuje tego, tamtego, owego… okazuje się nieporozumieniem po rzetelnym obejrzeniu wystawy. Jeżeli np. publicysta Piotr Semka konstatuje, że nie ma tam nic o Dywizjonie 303, to znaczy, że nie wystarcza mu wielkie zdjęcie jednego z lotników z wyczerpującym komentarzem.(…)

AKTUALNOŚCI

Dodano: 01.07.2022 05:00

Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego

1 lipca 2022 oficjalnie ogłoszono Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego, przedsięwzięcie towarzyszące światowym obchodom Międzynarodowego Roku Szkła Organizacji Narodów Zjednoczonych./On the 1st of July 2022 there was officially announced the Horbowy International Glass Competition as an undertaking which attends the global celebration of the United Nations International Year of Glass. pokaż więcej »

Dodano: 12.08.2022 10:34

Zmarła wrocławska artystka Natalia LL

To ogromna strata dla polskiej i światowej sztuki. Składamy najszczersze kondolencje rodzinie i przyjaciołom. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 05:00

Oleśnicki Festiwal Cyrkowo-Artystyczny OFCA

Jak co roku, artyści cyrkowi i sztukmistrzowie z całego świata zaprezentują się na ulicach Oleśnicy w ramach jednego z największych wydarzeń na Dolnym Śląsku. Festiwal odbędzie się w dniach 12-14 sierpnia 2022. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 04:00

LATO 2022 W Zamku Na Wodzie

Koncerty, recitale, wystawa fotografii i turniej rycerski - to wszystko od lipca do września 2022 będzie można zobaczyć w ramach letniego cyklu imprez w Zamku Na Wodzie w Wojnowicach k. Wrocławia. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 03:00

XXXIII Polsko-Czeskie Dni Kultury Chrześcijańskiej

Zapraszamy na lipcowe i sierpniowe wydarzenia artystyczne w ramach tegorocznej edycji Festiwalu w wykonaniu Danuty Gołdon- Legler oraz Ogólnopolskiego Teatru William-Es z Wałbrzycha. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 02:00

28. Bolesławieckie Święto Ceramiki

Tegoroczne 28. Bolesławieckie Święto Ceramiki odbędzie się w przedostatni weekend sierpnia w dniach 17 - 21 sierpnia 2022. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 01:00

„W lustrach Zachodu. Współczesne malarstwo gruzińskie”

Oficjalne otwarcie zbiorowej wystawy gruzińskich artystów prezentującej dzieła 14 twórców, których realizacje opierają się na klasycznych tematach malarstwa europejskiego, odbędzie się 18 sierpnia 2022 o godzinie 18:00 w Galerii Miejskiej we Wrocławiu. Wydarzeniu będzie towarzyszył koncert. pokaż więcej »

Dodano: 08.08.2022 00:30

60. Międzynarodowy Festiwal Moniuszkowski w Kudowie-Zdroju

W dniach 24-28 sierpnia 2022 odbędzie się jubileuszowa 60. edycja jednego z najstarszych festiwali muzycznych w Polsce, Międzynarodowego Festiwalu Moniuszkowskiego w Kudowie-Zdroju. Festiwal ten, w ciągu ponad pięćdziesięciu lat działalności, stał się jednym z najważniejszych polskich wydarzeń muzycznych, prezentując twórczość wielkiego polskiego kompozytora, Stanisława Moniuszki. pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)