Udostępnij:

Dodano:

25.10.2017 12:41

10/2017: ZAKUSY-z Tomaszem Szarotą rozmawia Magdalena Bajer

ZAKUSY

Z profesorem Tomaszem Szarotą z Instytutu Historii PAN, byłym członkiem Kolegium Programowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, współtwórcą jego koncepcji, jednym z najwybitniejszych znawców okresu wojny i okupacji, rozmawia Magdalena Bajer.

 

– Panie profesorze, proszę przypomnieć genezę Muzeum II Wojny Światowej…

Zanim pani odpowiem, pozwolę sobie przytoczyć słowa profesora Timothy’ego Snydera, wybitnego historyka z uniwersytetu w Yale, o muzeum: Jestem pod silnym wrażeniem tego obiektu. Nie wiem, czy zdajecie sobie sprawę, że to jest ewenement muzealny na skalę świata! Nie ma w USA, nie ma na świecie takiego muzeum II wojny światowej. Są muzea narodowe, częściowe, ale takiego całościowego nie ma! Skala tego jest fantastyczna w porównaniu z muzeami w Europie i na świecie! Podobnych ocen jest więcej, niektóre pochodzą z okresu, kiedy ich autorzy znali dopiero projekt muzeum. Teraz wracam do samego początku, tj. do genezy. Otóż, dawno temu (w listopadzie 2007) profesor Paweł Machcewicz opublikował w „Gazecie Wyborczej” artykuł pt. Muzeum zamiast zasieków. Od kilku już lat trwał wówczas spór w związku z koncepcją niemiecką autorstwa Eriki Steinbach, popieraną przez rząd w Berlinie, stworzenia centrum, a nawet muzeum wypędzonych. Żeby przerwać pasmo nieustannych kontrowersji, Machcewicz zaproponował stworzenie polskiego muzeum o szerszej formule. Nie wiem, czy od razu pomyślał o Gdańsku, choć wojna zaczęła się przecież obroną Westerplatte i choć tragicznie zginęli pracownicy poczty gdańskiej. Gdy uzyskał aprobatę premiera Tuska, gdańszczanina, utwierdził się w przekonaniu, że muzeum ma być właśnie w Gdańsku. Myślę, że trzeba tu też powiedzieć o pewnej okoliczności, jaką było powstanie z inicjatywy Lecha Kaczyńskiego Muzeum Powstania Warszawskiego, stanowiącego pewną konkurencję, natury politycznej i psychologicznej, dla inicjatywy Machcewicza.

– Konkurencję w skutkach (niezależnie od intencji) szlachetną…

Jak się okazało, tak. Jedną z pierwszych decyzji dotyczących Muzeum II Wojny Światowej było powołanie międzynarodowego Kolegium Programowego, co spowodowało, że zamiast muzeum pokazującego wkład Polaków i cierpienia Polaków czy Muzeum Westerplatte, które symbolizowałoby początek wojny, stopniowo ukształtowała się koncepcja czegoś ambitniejszego, czegoś, czego świat dotychczas nie ma. Pomyśleliśmy: Zróbmy muzeum, które będzie dotyczyło II wojny i ukazywało główne problemy wszystkich uczestniczących w niej państw i narodów. Nas stać na to, bo mamy doświadczenie dwóch okupacji, mamy wkład militarny, nie tylko w Europie, wiedzę o przebiegu wojny w Japonii, o włoskim faszyzmie, żeby wymienić tylko niektóre sprawy.

– To ogromnie przerasta pierwotny zamysł, przez co zasługuje na uznanie. Tymczasem słyszymy opinie krytyczne.

Powoli powstawała koncepcja znacznie ambitniejsza od pierwotnego pomysłu, mianowicie żeby Erice Steinbach i jej ubolewaniom nad wypędzonymi Niemcami przeciwstawić los Polaków. W tym miejscu, zanim będziemy mówić o jej istocie, muszę wyrazić podziw dla samego budynku muzeum, będącego dziełem polskich architektów, którzy wygrali międzynarodowy konkurs organizowany pod przewodnictwem Daniela Libeskinda. Fascynująca jest również scenografia opracowana przez belgijską firmę specjalistyczną. Dobór eksponatów i wykorzystanie najnowszej technologii (zainstalowano aż 200 punktów multimedialnych) dopełniają znakomity poziom całości.

Od wielu osób, które już widziały Muzeum II Wojny Światowej, słyszę podobne zachwyty, ale w mediach – prawicowych – mnożą się głosy krytyczne.

– Krytyka, a wśród krytyków jest minister kultury i dziedzictwa narodowego, profesor Piotr Gliński, polega na zarzutach, że zrobiono coś gorszego, niż oczekiwali decydenci. Głównie dlatego, że zatracono wyjątkowość losu Polaków w II wojnie światowej i to jest wielki grzech. Krytycy nie chcą pamiętać, że wszystko to, czego ich zdaniem w gdańskim muzeum „brakuje”, znajdzie się w Muzeum Historii Polski, które powstaje na terenie Warszawskiej Cytadeli i ma być gotowe na stulecie odzyskania niepodległości.

Czy zdaniem pana profesora brakuje czegoś istotnego dla zwiedzających Muzeum II Wojny Światowej – Polaków i cudzoziemców – czegoś, bez czego obraz wojny jest zdeformowany?

Większość uwag krytycznych, pretensji, że brakuje tego, tamtego, owego… okazuje się nieporozumieniem po rzetelnym obejrzeniu wystawy. Jeżeli np. publicysta Piotr Semka konstatuje, że nie ma tam nic o Dywizjonie 303, to znaczy, że nie wystarcza mu wielkie zdjęcie jednego z lotników z wyczerpującym komentarzem.(…)

AKTUALNOŚCI

Dodano: 20.06.2022 01:00

Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego

1 lipca 2022 powołany zostanie Międzynarodowy Konkurs Szkła im. Horbowego, przedsięwzięcie towarzyszy światowym obchodom Międzynarodowego Roku Szkła Organizacji Narodów Zjednoczonych . pokaż więcej »

Dodano: 13.06.2022 05:39

State of Glass. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu

Zaplanowana na 15-23 lipca 2022 roku edycja składać się będzie z warsztatów, sympozjum oraz wystawy, w ramach których zaprezentowane będą prace nowoczesnej ery w szklarstwie. pokaż więcej »

Dodano: 13.06.2022 05:35

Cykl koncertów „Gruzińskie opowieści” w ramach Polsko-Gruzińskiego Festiwalu Kultury

Cykl koncertów "Gruzińskie opowieści" odbędzie się w ramach Polsko-Gruzińskiego Festiwalu Kultury, podczas którego wystąpią "Narodowy Chór Adżarii Batumi" oraz Adżarski Państwowy Zespół Baletowy "Khorumi" . pokaż więcej »

Dodano: 26.05.2022 14:57

Summer Guitar Festival 2022

Jeszcze tylko do 30 czerwca br. trwa rejestracja na tegoroczny festiwal, odbywający się w dniach 17-24 lipca 2022 w Krzyżowej. Szczegółowe informacje na stronie: www.guitarfestival.okis.pl pokaż więcej »

Dodano: 27.06.2022 02:00

Trzech Tenorów Fotografii Neugebauer, Plewiński, Rolke

Trzech Tenorów Fotografii. Trzy różne osobowości, trzy różne sposoby patrzenia na świat, trzy różne style, wrażliwości i wszystko, co w słowie „tenor” znajdziemy. Nowa wystawa w Galerii FOTO-GEN od 1 do 24 lipca. pokaż więcej »

Dodano: 27.06.2022 01:00

III Dni Bystrzycy

W tym roku trzecie już Dni Bystrzycy odbędą się w dniach 15-16 lipca. W piątek na scenie zobaczymy twórcę hitu „Ona by tak chciała” Ronnie Ferrari. Kto wystąpi dzień później? Tego dowiecie się już wkrótce. Wydarzenie odbędzie się w całości na terenach rekreacyjnych w Bystrzycy W tym roku serdecznie zapraszamy między innymi na koncerty: Long […] pokaż więcej »

Dodano: 26.06.2022 02:00

Złoty Piknik „Złoci Ludzie Złote Serca”

Piknik zorganizowano 26 czerwca 2022 przez Władze Miasta Złotoryi w podziękowaniu mieszkańcom miasta, lokalnym organizacjom i instytucjom za codzienną pomoc obywatelom Ukrainy, przebywającym na tym terenie. pokaż więcej »

Dodano: 25.06.2022 03:00

Dni Promocji i Kultury Gminy Mysłakowice

Występ wokalisty Dawida Kwiatkowskiego oraz kabareciarza Mariusza Kałamagi to tylko niektóre atrakcje w ramach święta Gminy Mysłakowice w dniu 25 czerwca 2022. pokaż więcej »

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)