Wrocław performatywny. Performative Wrocław 1957-1989, 2025
Książka składa się z trzech części. Część pierwsza, mająca charakter kalendarium, służy rekonstrukcji pola wydarzeń i instytucji „performatywnego Wrocławia”, traktowanego jako dynamiczna sieć relacji, a nie zamknięty system. Część druga obejmuje zbiór esejów – krytycznych opracowań analizujących wybrane problemy, zjawiska oraz konkretne działania. Część trzecia oparta jest na relacjach uczestników i uczestniczek opisywanych wydarzeń, co pozwala włączyć do narracji perspektywę doświadczenia i pamięci, kluczową dla badań nad sztuką efemeryczną.
Fragment wstępu:
Książka Wrocław performatywny 1957–1989 powstała z potrzeby uporządkowania historii wrocławskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, widzianej przez pryzmat szeroko rozumianej performatywności. Jej celem jest zarówno rekonstrukcja wybranych wydarzeń, praktyk i inicjatyw artystycznych, jak i analiza procesów kulturowych, społecznych oraz estetycznych, które ukształtowały Wrocław jako jeden z kluczowych ośrodków sztuki efemerycznej i neoawangardowej w Polsce.
Proponowana narracja ma charakter swoistej mapy najważniejszych wydarzeń, postaw i procesów, umożliwiającej uchwycenie dynamiki tego środowiska, a zarazem otwierającej pole do dalszych, pogłębionych badań. Istotne było dla nas wyznaczenie ram faktograficznych i interpretacyjnych. Książka sytuowana jest zatem pomiędzy monografią a studium problemowym: łączy porządkowanie obszernego materiału faktograficznego z refleksją teoretyczną i krytyczną, świadomie pozostawiając przestrzeń na kolejne reinterpretacje i uzupełnienia.
Zakres badawczy, jaki sobie wyznaczyliśmy, obejmuje zarówno działania parateatralne, happeningi, performanse, jak i przejawy artystycznego aktywizmu obecnego w przestrzeni publicznej Wrocławia. Istotne miejsce zajmują także konkretne postawy twórcze oraz grupy artystyczne, a także niezależne galerie i miejsca sztuki funkcjonujące w klubach studenckich, pracowniach artystycznych czy w mieszkaniach prywatnych, dla których performatywność stanowiła jeden z kluczowych wyznaczników aktywności. Działania te – często efemeryczne, jednorazowe, słabo udokumentowane i funkcjonujące na granicy widzialności – pozostają w niniejszym projekcie w miejscu centralnym.
Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski
Koordynacja: Marharyta Rubanenko
Projekt: Iwona Jarosz, Anna Wacławek
Autorki i autorzy tekstów: Agnieszka Chodysz-Foryś, Marika Kuźmicz, Piotr Lisowski, Zofia Reznik, Wiktoria Szczupacka, Paweł Szroniak
W rozmowach udział wzięły / wzięli: Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Krystyna Kawczak, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Wojciech Stefanik, Piotr Wieczorek, Igor Wójcik
Przekład: Karol Waniek
Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz
Współpraca przy kwerendach: Agata Ciastoń, Marharyta Rubanenko, Mira Nikodemska, Patrycja Ucieklak
Indeks nazwisk: Marharyta Rubanenko
Edycja zdjęć: Justyna Fedec
Zdjęcia i ilustracje: Teatr Kalambur i Stowarzyszenie Europejskich Więzi, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Fundacja ZW we Wrocławiu, Galeria Entropia, Centrum Sztuki WRO, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz kolekcje prywatne Ewy Benesz, Michała Bieganowskiego, Katarzyny Chierowskiej, Andrzeja Dudka-Dürera, Michała Jędrzejewskiego, Anny Kutery, Haliny Litwiniec, Zbigniewa Makarewicza, Jolanty Marcolli, Piotra Wieczorka, Anny Płotnickiej and private collections of Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Katarzyna Chierowska, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Anna Kutera, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Jolanta Marcolla, Piotr Wieczorek, Anna Płotnicka
Autorzy i autorki zdjęć: A. Adamczyk, Werner Bethsold, Michał Bieganowski, Leszek Białasiński, Jan Bortkiewicz, Czesław Chwiszczuk, Tadeusz Drankowski, Wojciech Furmańczyk, Sławomir Hałaczkiewicz, Jerzy Hankiewicz, Kazimierz Helebrandt, Zdzisław Holuka, Ireneusz Jaśkiewicz, Mariusz Jodko, Bogdan Konopka, Adam Konieczny, Barbara Kozłowska, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Janusz Kucharski, Jacek Lalak, Andrzej Lachowicz, Jerzy Lajstowicz, Jerzy Liniowski, Zbigniew Makarewicz, Janusz Madera, Michał Marciniak, Jerzy Tomasz Młyński, NAF Dementi (Tomasz Kizny, Anna Łoś, Andrzej Łuc, Henryk Prykiel), Z. Nowak, Natalia Orłowska, Jerzy Palacz, Wiesław Patla, Jerzy Petrykowski, Jerzy Płoński, Tadeusz Rolke, Marek Rutkowski, Maciej Stawiński, Tadeusz Szwed, Daniel Szopiński, Wojciech Warelis, Piotr Warelis, L. Waśkowski, Andrzej Wąsik, Czesław Żuk, Adam Żur
Na okładce: Grupa Fotograficzna 1984, Skoki, 1984, dokamerowe działania plenerowe, 3 kadry z filmu 16 mm, czas trwania: 1:50. Skład grupy: Alicja Jodko, Mariusz Jodko, Ikar Kozak, Andrzej Rerak, w kadrach: Mariusz Jodko, kamera: Adam Konieczny. Dzięki uprzejmości Alicji i Mariusza Jodków
Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Druk: Drukarnia Akapit sp. z o.o.
Nakład: 600 egz.
Język: polski/angielski
Format: 26,7 x 21 cm | liczba stron: 640 | oprawa: twarda
ISBN: 978-83-68532-09-8
Rok wydania: 2025
Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy
© 2025 Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wrocław 2025
Partner: Klub Muzyki i Literatury
Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra
Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 17.07.2026 00:00
BARBARA KUBSKA. GŁADKA POWIERZCHNIA PREFABRYKATÓW
Nowa wystawa w Galerii FOTO-GEN OKIS, na której Barbara Kubska podejmuje dialog z niezwykłym archiwum fotograficznym swojego dziadka, Zygmunta Kubskiego, będącym kroniką jednego z najważniejszych projektów urbanistycznych okresu PRL. pokaż więcej »
Dodano: 04.07.2026 00:00
Legnickie Lato Kulturalne 2026
Legnica przygotowała wyjątkowo bogaty program wakacyjnych wydarzeń kulturalnych. W ramach „Legnickiego Lata Kulturalnego” odbędą się koncerty, seanse filmowe pod gołym niebem, festiwale oraz liczne wydarzenia plenerowe dla uczestników w każdym wieku. pokaż więcej »
Dodano: 07.08.2026 11:54
NAGRODA POETYCKA IM. ADAMA MICKIEWICZA. Polsko-białorusko-ukraiński konkurs poetycki i SLAM
Piszesz wiersze po polsku, białorusku lub ukraińsku? Weź udział w Nagrodzie Poetyckiej im. Adama Mickiewicza! Konkurs i slam są otwarte dla osób od 15 lat z całej Polski. Czekają nagrody pieniężne, warsztaty i publikacje. Wyślij swoje zgłoszenie do 31 sierpnia br. na: slam@zawolnosc.eu! pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:20
XXV Turniej Kowali o Srebrne Klucze Legnicy
28–29 sierpnia Legnica zaprasza na widowiskowe święto tradycji! Zobacz kucie na żywo – tylko ogień, młot i kowadło. W programie konkurs rzeźb „Mistrzowski Owad”, koncerty Peyotte Bluesband oraz Wowakin, a także pokazy i potańcówka. Wstęp wolny! Przeżyj te niezapomniane chwile na żywo. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Plener malarski – 18. Park sztuki
Inicjatywa „Park Sztuki – Zamek Kliczków” narodziła się w 2009 roku z inicjatywy Okręgu Wrocławskiego Związku Polskich Artystów Plastyków, który podjął się organizacji projektu. Jego celem było stworzenie corocznych, swobodnych spotkań plenerowych dla malarzy z Wrocławia i Dolnego Śląska. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Święto Chleba i Piernika – Jawor
W dniach 28–30 sierpnia Jawor zamieni się w stolicę smaków podczas Święta Chleba i Piernika 2026. Na jaworskim Rynku zaplanowano aromatyczne animacje piekarskie, bicie rekordu na najdłuższy piernik oraz koncerty gwiazd, w tym Maryli Rodowicz i Grubsona. Wstęp na wydarzenie wolny. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Otwarta Scena Muzyczna im. Piotra Wieruszewskiego
Zapraszamy na drugą edycję spotkania strzelińskiego środowiska kulturalno-artystycznego, dla którego inspiracją była postać Piotra Wieruszewskiego – pochodzącego ze Strzelina muzyka i fotografa. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 04:00
„BIEG” – film dokumentalny
Co przyciąga tysiące ludzi zimą do Jakuszyc? Poznaj historię 50. Biegu Piastów w wyjątkowym dokumencie OKiS i TVP Wrocław. Zobacz kulisy pasji, walki z pogodą i niezwykłej wspólnoty. Premiera filmu już 29 sierpnia o 17:00 w MOKSiAL (4 Peron) w Szklarskiej Porębie. Wstęp wolny! pokaż więcej »