Wrocław performatywny. Performative Wrocław 1957-1989, 2025
Książka składa się z trzech części. Część pierwsza, mająca charakter kalendarium, służy rekonstrukcji pola wydarzeń i instytucji „performatywnego Wrocławia”, traktowanego jako dynamiczna sieć relacji, a nie zamknięty system. Część druga obejmuje zbiór esejów – krytycznych opracowań analizujących wybrane problemy, zjawiska oraz konkretne działania. Część trzecia oparta jest na relacjach uczestników i uczestniczek opisywanych wydarzeń, co pozwala włączyć do narracji perspektywę doświadczenia i pamięci, kluczową dla badań nad sztuką efemeryczną.
Fragment wstępu:
Książka Wrocław performatywny 1957–1989 powstała z potrzeby uporządkowania historii wrocławskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, widzianej przez pryzmat szeroko rozumianej performatywności. Jej celem jest zarówno rekonstrukcja wybranych wydarzeń, praktyk i inicjatyw artystycznych, jak i analiza procesów kulturowych, społecznych oraz estetycznych, które ukształtowały Wrocław jako jeden z kluczowych ośrodków sztuki efemerycznej i neoawangardowej w Polsce.
Proponowana narracja ma charakter swoistej mapy najważniejszych wydarzeń, postaw i procesów, umożliwiającej uchwycenie dynamiki tego środowiska, a zarazem otwierającej pole do dalszych, pogłębionych badań. Istotne było dla nas wyznaczenie ram faktograficznych i interpretacyjnych. Książka sytuowana jest zatem pomiędzy monografią a studium problemowym: łączy porządkowanie obszernego materiału faktograficznego z refleksją teoretyczną i krytyczną, świadomie pozostawiając przestrzeń na kolejne reinterpretacje i uzupełnienia.
Zakres badawczy, jaki sobie wyznaczyliśmy, obejmuje zarówno działania parateatralne, happeningi, performanse, jak i przejawy artystycznego aktywizmu obecnego w przestrzeni publicznej Wrocławia. Istotne miejsce zajmują także konkretne postawy twórcze oraz grupy artystyczne, a także niezależne galerie i miejsca sztuki funkcjonujące w klubach studenckich, pracowniach artystycznych czy w mieszkaniach prywatnych, dla których performatywność stanowiła jeden z kluczowych wyznaczników aktywności. Działania te – często efemeryczne, jednorazowe, słabo udokumentowane i funkcjonujące na granicy widzialności – pozostają w niniejszym projekcie w miejscu centralnym.
Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski
Koordynacja: Marharyta Rubanenko
Projekt: Iwona Jarosz, Anna Wacławek
Autorki i autorzy tekstów: Agnieszka Chodysz-Foryś, Marika Kuźmicz, Piotr Lisowski, Zofia Reznik, Wiktoria Szczupacka, Paweł Szroniak
W rozmowach udział wzięły / wzięli: Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Krystyna Kawczak, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Wojciech Stefanik, Piotr Wieczorek, Igor Wójcik
Przekład: Karol Waniek
Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz
Współpraca przy kwerendach: Agata Ciastoń, Marharyta Rubanenko, Mira Nikodemska, Patrycja Ucieklak
Indeks nazwisk: Marharyta Rubanenko
Edycja zdjęć: Justyna Fedec
Zdjęcia i ilustracje: Teatr Kalambur i Stowarzyszenie Europejskich Więzi, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Fundacja ZW we Wrocławiu, Galeria Entropia, Centrum Sztuki WRO, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz kolekcje prywatne Ewy Benesz, Michała Bieganowskiego, Katarzyny Chierowskiej, Andrzeja Dudka-Dürera, Michała Jędrzejewskiego, Anny Kutery, Haliny Litwiniec, Zbigniewa Makarewicza, Jolanty Marcolli, Piotra Wieczorka, Anny Płotnickiej and private collections of Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Katarzyna Chierowska, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Anna Kutera, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Jolanta Marcolla, Piotr Wieczorek, Anna Płotnicka
Autorzy i autorki zdjęć: A. Adamczyk, Werner Bethsold, Michał Bieganowski, Leszek Białasiński, Jan Bortkiewicz, Czesław Chwiszczuk, Tadeusz Drankowski, Wojciech Furmańczyk, Sławomir Hałaczkiewicz, Jerzy Hankiewicz, Kazimierz Helebrandt, Zdzisław Holuka, Ireneusz Jaśkiewicz, Mariusz Jodko, Bogdan Konopka, Adam Konieczny, Barbara Kozłowska, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Janusz Kucharski, Jacek Lalak, Andrzej Lachowicz, Jerzy Lajstowicz, Jerzy Liniowski, Zbigniew Makarewicz, Janusz Madera, Michał Marciniak, Jerzy Tomasz Młyński, NAF Dementi (Tomasz Kizny, Anna Łoś, Andrzej Łuc, Henryk Prykiel), Z. Nowak, Natalia Orłowska, Jerzy Palacz, Wiesław Patla, Jerzy Petrykowski, Jerzy Płoński, Tadeusz Rolke, Marek Rutkowski, Maciej Stawiński, Tadeusz Szwed, Daniel Szopiński, Wojciech Warelis, Piotr Warelis, L. Waśkowski, Andrzej Wąsik, Czesław Żuk, Adam Żur
Na okładce: Grupa Fotograficzna 1984, Skoki, 1984, dokamerowe działania plenerowe, 3 kadry z filmu 16 mm, czas trwania: 1:50. Skład grupy: Alicja Jodko, Mariusz Jodko, Ikar Kozak, Andrzej Rerak, w kadrach: Mariusz Jodko, kamera: Adam Konieczny. Dzięki uprzejmości Alicji i Mariusza Jodków
Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Druk: Drukarnia Akapit sp. z o.o.
Nakład: 600 egz.
Język: polski/angielski
Format: 26,7 x 21 cm | liczba stron: 640 | oprawa: twarda
ISBN: 978-83-68532-09-8
Rok wydania: 2025
Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy
© 2025 Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wrocław 2025
Partner: Klub Muzyki i Literatury
Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra
Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 11.05.2026 07:00
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 07:00
Spotkanie autorskie promujące książkę „Wrocław Performatywny 1957-1989”
19 maja w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (MSN) odbędzie się spotkanie autorskie promujące książkę “Wrocław Performatywny 1957-1989” pod redakcją Agnieszki Chodysz-Foryś i Piotra Lisowskiego. Spotkanie poprowadzi Anna Sańczuk. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 07:00
Spotkanie ze Stefanią Gardecką poświęcone jej książce „Pamiętam Was”
Książka Stefanii Gardeckiej „Pamiętam Was” jest mozaiką wspomnień osób, które przez wiele lat były związane z Teatrem Laboratorium. Autorka, przez niemal dwie dekady czuwająca nad sprawami administracyjnymi zespołu, oddaje głos „cichym bohaterom” – asystentom, stażystom i pracownikom technicznym. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 06:00
Juwenalia 2026 #WrocławRazem
Przed nami kolejna edycja jednej z najbardziej wyczekiwanych studenckich imprez we Wrocławiu. Juwenalia #WrocławRazem 2026 odbędą się 20 i 21 maja na terenach zielonych przy Tarczyński Arena Wrocław. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 05:00
WIELKIE JELENIOGÓRSKIE JUWENALIA 2026
Studenckie święto nadchodzi wielkimi krokami, przed nami trzy dni szalonej zabawy i niezapomnianych wrażeń! Wielkie Jeleniogórskie Juwenalia 2026 odbędą się w dniach 21–23 maja 2026 r. na Błoniach Jeleniogórskich. Jedną z głównych gwiazd będzie zespół Dżem. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 04:00
DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Wystawa pofestiwalowa w Krośnie
Zapraszamy na wernisaż wystawy pofestiwalowej „Dimensionlessness of Glass”, który odbędzie się 22 maja o godz. 17.30 w Piwnicach Przedprożnych CDS na Rynku w Krośnie. Wystawa zaprezentuje dział artystek i artystów ubiegłorocznej edycji festiwalu e-Glass. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 04:00
„D1. Pieśń o autostradzie”– pokazy w maju
22 i 23 maja odbędą się pokazy spektaklu "D1. Pieśń o autostradzie" w reżyserii Katarzyny Dudzic-Grabińskiej. To ironiczna i dowcipna opowieść o trwającej od dekad budowie autostrady, łączącej dwa największe miasta Słowacji. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 03:30
Scena ukraińska. Sezon III 2025/2026
W ramach III sezonu Sceny Ukraińskiej zapraszamy do Sali Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego, 26 maja na Performans Marii Lisowskiej „Droga do Wyraju” oraz 28 maja na Perfomance muzyczno-teatralny ukraińskiego chóru KapustaBand „Pieśni płonących serc” pokaż więcej »