Tomasz Domański | POMNIKI CZASU / MONUMENTS OF TIME | Retrospektywa

Lód idealnie reprezentuje naturę przemijania, a jego kondycja w metaforycznym ujęciu jest niezmiernie bliska naszej, ludzkiej kondycji. W przypadku „Pomników Czasu” mamy do czynienia z dużą kompresją egzystencji lodowej bryły w stosunku do czasu, jakim dysponuje człowiek. Dzięki plastycznemu umocowaniu, stwarzam artystyczny incydent, czyli sprzyjające warunki do umownej obserwacji czasu. W trakcie akcji poddawani jesteśmy próbie akceptacji nieuchronności zdarzeń, w której wszyscy uczestniczymy.


Tomasz Domański

„Utożsamiając się z naturą” (żeby jeszcze raz przypomnieć Rosołowicza), Domański ma wielkie szanse na wyprowadzenie jakości estetycznych z niej samej. Jest to wspaniała możliwość, ponieważ na ogół sztuka w tym momencie, przerażona naturalnością, zatrzymuje się w pół drogi.


Andrzej Kostołowski

Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku to jedyny w kraju ośrodek rzeźbiarski, istotny punkt na kulturalnej mapie Polski, położony w samym jej sercu. To miejsce szczególnie przyjazne artystom, w którym przyroda współgra ze sztuką, tradycja z nowoczesnością, historia z teraźniejszością.

Centrum jest przestrzenią dedykowaną pracy twórczej zogniskowanej na rzeźbie i działaniach jej pokrewnych, do której artyści chętnie wracają na różnych etapach swojej drogi twórczej. Orońskim rezydentem na przestrzeni trzech dekad był Tomasz Domański. Jako reprezentant młodego pokolenia, debiutujący na przełomie lat 80. i 90. XX w. uczestniczył w seminarium i pokazie Młoda Rzeźba Polska – Miejsca, nie miejsca (1992). Zrealizował wówczas w Orońsku swój pierwszy obiekt z cyklu Pomniki Czasu (Sublimatory).

W roku 1994 Domański był kuratorem międzynarodowego sympozjum rzeźbiarskiego Kamień. W ramach pobytu stypendialnego w tym samym roku powstała monumentalna instalacja Sztolnie, prezentowana na wystawie indywidualnej w Galerii Oranżeria (CRP), w kolejnych latach eksponowana także w krakowskiej i kieleckiej BWA oraz na wystawie Ikonopress w Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie. Po dwóch dekadach Sztolnie nie tylko nie straciły swojej formy, ale nabrały szlachetnej patyny. Ciekawie zaprezentowały się w kolejnych odsłonach: podczas Art Market w Parku Millenaris w Budapeszcie (2016), w Ogrodach Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (2017) oraz w radomskiej Elektrowni, a także w czasie wystawy kolekcji CRP i warszawskiej Zachęty w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu w 2019 roku.

Aktualnie praca eksponowana jest w kolekcji parkowej Centrum. W 1997 roku artysta uczestniczył w wystawie zbiorowej Geometria w rzeźbie polskiej; dwa lata później w pokazie Utopia i wizja w Muzeum Rzeźby Współczesnej. W latach 2000-2004 zrealizował dwie akcje plastyczne z lodem: Respiratorium i Rzeźbę sezonową oraz brał udział w wystawie zbiorowej Materia światła. W tym czasie był także członkiem Rady Programowej Centrum. W ramach ekspozycji Sztuka III RP (2003) zaprezentował dokumentację wideoinstalacji Ruchy leśne według Makbeta, która pokazywana była w Muzeum Historycznym we Wrocławiu w 1997 roku. Obecna wystawa jest kolejnym świadectwem szczególnej więzi Tomasza Domańskiego z Centrum.

Pomniki Czasu mają charakter retrospektywnego, monumentalnego pokazu, autorskiej opowieści podsumowującej niemal trzydziestoletni program artysty, którego idea oparta jest na utopijnej próbie plastycznego zwizualizowania czasu. Wystawa powstała we współpracy z Ośrodkiem Kultury i Sztuki (OKiS) we Wrocławiu, producentem premierowej odsłony Pomników Czasu w Centrum Nauki i Sztuki, Stara Kopalnia w Wałbrzychu w 2019 oraz wydawcą monograficznej publikacji pod tym samym tytułem. Orońska odsłona Pomników Czasu zaprezentowana zostanie w Muzeum Rzeźby Współczesnej w nieco zmienionej konfiguracji. W ramach przygotowanej przez artystę autorskiej koncepcji aranżacyjnej i w specjalnie skonstruowanych przestrzeniach ekspozycyjnych zobaczyć będzie można: instalacje, obiekty, prace multimedialne, modele, fotografie i filmy oraz archiwalną dokumentacją ikonograficzną, która towarzyszyła powstawaniu Pomników Czasu. Zobaczymy opus magnum artysty, przekrojowy pokaz od prac wczesnych po dojrzałe, w tym projekty jeszcze niezrealizowane oraz istotne dla nowego etapu twórczości. W ekspozycji plenerowej orońskiego parku zrealizowana będzie efemeryczna akcja pt. Równowaga chwiejna.

Tomasz Domański jest artystą wyjątkowym, wizjonerem, badaczem i obserwatorem procesów natury, obdarzonym dużą intuicją artystyczną. Zajmuje się sztuką akcji, sztuką efemeryczną, performance. Artysta poza tradycyjnymi materiałami włącza nieoczywiste media rzeźbiarskie – żywioły: lód i ogień, które wyznaczają przebieg konstruowanych akcji; wykorzystuje naturalne zjawiska topnienia, spalania czy ciążenia oraz wartości akustyczne, zapisy odgłosów ognia i wody, np. dźwięk kropel spadających z roztapiającego się lodu. Istotną częścią tych akcji-realizacji są multimedia i nowe techniki cyfrowe, które pozwalają zarejestrować zachowanie żywiołów, zmianę formy, procesualność.

Ideą programu artysty zawartego w tytułowym cyklu, jest utopijna próba plastycznego zwizualizowania czasu, czyli tworzenia sprzyjających warunków do umownej jego obserwacji. Teksty krytyczne, objaśniające rozumienie Pomników Czasu jako monumentu relatywnego w kategorii współczesnej rzeźby, znajdziemy w monografii artysty. Tomasz Domański o Pomnikach Czasu pisze, że są realizacją obiektów tworzonych z zamysłem obserwowania działania czasu w materii. Nie jest tutaj istotne skończone dzieło sztuki, ważny jest proces jego powstawania, cykl życia dzieła, którego częścią są także destrukcja i dematerializacja. Tematem najwyraźniej obecnym w dziełach artysty jest czas, jego rejestrowane w materii przebiegi, upływ, nieuchwytność, zależność od punktów odniesienia.

Na naszą świadomość oddziałują porządki: czasu kolistego, opartego na cyklach natury, i czasu linearnego, utrwalonego przez tradycję kultury zachodniej. Grzegorz Borkowski w recenzji monografii umieszczonej w orońskim Kwartalniku Rzeźby (2–3 / 2019, s. 91) pisze: W „Pomnikach Czasu” mieści się kilka różnych pojęć czasu: czas subiektywny, emocjonalny, czas molekularny rozpadających się cząstek lodu, czas bezwzględny, odmierzany kalendarzem i zegarem, wreszcie czas duchowy kriogeniczny, związany z indywidualnym przeżyciem sensu życia […].

Prace, które będzie można zobaczyć w Orońsku, powstały w wyniku fascynacji artysty naturą. Tym, co zajmuje Tomasza Domańskiego, pisze Adam Sobota, jest usytuowanie człowieka w obrębie natury i wobec innych ludzi. Jego dzieła mówią nam, że jednostka musi stale określać się wobec zjawisk, które rozwijają się w czasie i mogą być identyfikowane poprzez relacje współzależnych czynników. Poczucie tymczasowości, przemijalności, cykliczności zostały immanentnie wpisane w tę twórczość. Domański w swoich dziełach odwołuje się do skrajnych kategorii, łącząc je w nierozerwalne pary: życie – śmierć, natura – kultura, fizyczność – metafizyka. Przyjętym przez artystę sposobem wypowiedzi w sztuce jest rzeźba efemeryczna w formie monumentalnych i spektakularnych instalacji sytuowanych w przestrzeni publicznej.

Na wystawie zobaczymy także dokumentację wieloletniego projektu artysty, w którym idea efemeryczności odzwierciedlona jest w dynamicznej strukturze symbiotycznego ogrodu rzeźb – Wieżogród / TowerTopia na Wzgórzach Niemczańsko-Strzelińskich, na Dolnym Śląsku.

Kuratorzy

Biogram Artysty:
Tomasz Domański (1962, Giżycko) studiował w Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu, gdzie w 1993 r. uzyskał dyplom z rzeźby, a w 2003 r. obronił doktorat (z wolnej stopy), którego przedmiotem była rzeźba efemeryczna jako monument relatywny.
Jest autorem rzeźb, instalacji, obiektów, performansów, rysunków i fotografii. Artysta pracuje przeważnie z naturalnymi materiałami: wodą, lodem, ogniem, drewnem, słomą, popiołem, metalem, wykorzystując właściwe im procesy. Tworzy filmy i animacje jako integralne elementy wielu realizacji.
W latach 1995–1996, uzyskał stypendium Banaras Hindu University w Varanasi. Pięciokrotny stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz wielu fundacji i instytucji, m.in. dwukrotnie Pollock-Krasner z Nowego Jorku, Laurenz Foundation z Bazylei, Montag Stiftung Bildende Kunst z Bonn, dwukrotnie UNESCO-Aschberg z Paryża, KulturKontakt z Wiednia, Adolpha i Esthery Gottlieb z Nowego Jorku. W 1997 nominowany przez Mariusza Hermansdorfera, ówczasnego dyrektora Muzeum Narodowego we Wrocławiu, do Paszportów „Polityki”. W tym samym roku reprezentował Polskę na IX Triennale Sztuki w New Delhi.
Swoje projekty i wystawy realizował m.in. w Polsce, Niemczech, Francji, Luksemburgu, Irlandii, Norwegii, Szwecji, USA, Kanadzie, na Alasce, w Hong Kongu czy Korei. Brał udział w pięćdziesięciu wystawach indywidualnych i ponad stu pięćdziesięciu zbiorowych.
Prace Tomasza Domańskiego znajdują się m.in. w kolekcjach takich instytucji, jak Dolnośląskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych we Wrocławiu, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, Muzeum Współczesne Wrocław, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku.

Główne wystawy indywidualne:
1999 – Akropolis ‒ wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, instalacja nawiązująca formą do starożytnej świątyni, zmieniająca się przez stulecia w industrialny „techno-chram” XXI wieku
2003 – Rzeźba efemeryczna ‒ Monument relatywny ‒ Muzeum Architektury, Wrocław; wystawa doktorancka
2008 – Recycling Program ‒ Awangarda BWA, Wrocław; seria obiektów, obrazów, kolaży i filmów, oszczędne rzeźbiarskie realizacje w elementarnych tworzywach
2011 – Wiek średni ‒ Wro Art Center, Wrocław; ekspozycja multimedialna złożona z 9 prac
2014 – Kwadratowa kopuła ‒ Europejska Stolica Kultury – Umea 2014, Szwecja; obiekt z serii Pomniki Czasu wykonany z lodu i stali
2016 – Sen Jakuba ‒ Europejska Stolica Kultury, Wrocław 2016; instalacja w przestrzeni publicznej ‒
Od 2016 cztery reliefy z roku 1997 włączono do wystawy stałej: Kolekcja sztuki polskiej II połowy XX wieku i XXI wieku, Muzeum Narodowe, Pawilon Czterech Kopuł, Wrocław
2019 – Pomniki Czasu / Retrospektywa, Centrum Nauki i Sztuki – Muzeum Przemysłu i Techniki – Stara Kopalnia w Wałbrzychu

Więcej informacji na stronie – www.rzezba-oronsko.pl

 

Kuratorzy:
Anna Podsiadły, Agnieszka Chodysz-Foryś, Henryk Gac

Organizatorzy:
Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i z Budżetu Województwa Dolnośląskiego

 

 

Sztuka idzie na wolność. Spotkanie promujące książkę

SZTUKA IDZIE NA WOLNOŚĆ
spotkanie promujące książkę

30 grudnia 2019 roku, godzina 15:00
Galeria FOTO-GEN Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu
pl. bpa Nankiera 8, Wrocław

 

Prowadzenie: Agnieszka Chodysz-Foryś, Manfred Bator
Paneliści: Mirosław Jasiński, Piotr Lisowski, Igor Wójcik

Książka pod wspólną redakcją:
Juraj Čarný, Agnieszka Chodysz-Foryś, Richard Drury, Ábel Kónya, Marek Sobczyk, Igor Wójcik

Autorzy tekstów:
Kata Balázs-Eszter i Ágnes Szabó, Juraj Čarný, Jolanta Ciesielska, Richard Drury, Mirosław Jasiński, Ábel Kónya, Piotr Lisowski, Zsolt Petranyi, Mira Sikorová-Putišová, Marek Sobczyk, Igor Wójcik

Przygotowywana przez OKiS publikacja Sztuka idzie na wolność ma na celu ukazanie fenomenu na skalę światową, jakim była działalność artystyczna w latach 80. w krajach Europy Środkowej, w których niezależna kultura, obejmując swym zasięgiem różne środowiska, stanowiła jeden z najistotniejszych elementów aktywności społeczeństwa podziemnego. W publikacji zostaną prześledzone najważniejsze zjawiska artystyczne tego okresu, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które w swojej warstwie narracyjnej i formalnej związane były z ideą wolności; zarówno w odniesieniu do sytuacji politycznej, społecznej, jak i braku osobistego zniewolenia związanego z autonomią sztuki i prawem do nieskrępowanej kreacji. Istotne będzie ukazanie różnic w przebiegu tych schyłkowych dla komunizmu lat w poszczególnych państwach regionu: Polski, Czech, Słowacji i Węgier.

Sztuka idzie na wolność pod zbiorową redakcją: Igora Wójcika (PL), Agnieszki Chodysz-Foryś (PL), Marka Sobczyka (PL), Abla Konya (HU), Richarda Drury (CZ), Juraja Carnego (SK), będzie złożoną analizą sytuacji kulturowej lat 80. w krajach tzw. Grupy Wyszehradzkiej. Płaszczyzną łączącą będzie podobna sytuacja polityczna tego okresu w naszych krajach i podobne formy ekspresji środowisk twórczych tamtych czasów. Jednocześnie, będzie to też zestawienie kilku odrębnych, autorskich analiz tego okresu, dedykowanych konkretnym zjawiskom w konkretnych miejscach i czasie.

Wybór takiego obszaru badawczego stanowi rozwinięcie wcześniejszych projektów wystawienniczych i wydawniczych OKiS będących refleksją nad konkretnymi zjawiskami artystycznymi z tego przełomowego dla losów Europy okresu historii. Warto spośród nich wymienić pierwszą, tak dużą wystawę polskiej sztuki lat osiemdziesiątych pt. Republika bananowa. Ekspresja lat 80. , a także wystawę czeskiego malarstwa pt. Zarekwirowano, nawiązującą do zatrzymanych na granicy przez czechosłowacką służbę bezpieczeństwa prac artystów przy okazji Przeglądu Niezależnej Kultury Czeskiej i Słowackiej w 1989 we Wrocławiu. Pojawią się także nawiązania do wydanych przez Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu w 2008 roku dwóch teoretycznych opracowań tego okresu: katalogu Republika bananowa. Ekspresja lat 80. i książki Suplementy do sztuki polskiej lat 80., pod redakcją Jolanty Ciesielskiej.

Ze strony polskiej pojawią się teksty między innymi Jolanty Ciesielskiej, Mirosława Jasińskiego, Piotra Lisowskiego, Marka Sobczyka i Igora Wójcika. Stronę czeską reprezentował będzie Richard Drury, Słowacką Juraj Čarný i i Mira Sikorová-Putišová, węgierską zaś Ábel Kónya, Kata Balázs-Eszter i Ágnes Szabó i Zsolt Petranyi. Książka zawierać będzie bogatą dokumentację dzieł i fotografie archiwalne.

Książka wydana zostanie w 2 wersjach językowych: polskim i angielskim w 2020 roku.

Organizator: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Budżetu Województwa Dolnośląskiego

Monika Aleksandrowicz. ZBIORY ROZMYTE

Wystawa prac Moniki Aleksandrowicz w Muzeum Regionalnym w Środzie Śląskiej

 

„Próba uchwycenia twórczości Moniki Aleksandrowicz przy pomocy standardowych narzędzi krytycznych nastręcza pewne trudności. Opis rozmywa się, ponieważ szeroki zakres zainteresowań artystki nie ułatwia zadania.

Z jednej strony mamy tu refleksję na temat semantyki i konceptualną hiperprecyzję odsyłającą w pobliże takich obszarów jak poezja konkretna, książka artystyczna czy literatura, z drugiej natomiast opowieść o rozpadzie znaku jako takiego czy niemożności opisu w ogóle.

O ile w pracach konceptualnych Aleksandrowicz pozostawia jeszcze odbiorcy odrobinę komfortowej ciszy, niezbędnej do kontemplacji, o tyle w twórczych modulacjach rzeczywistości czy podczas igrania z kategorią przypadku, niepokój publiczności uruchamia się niemal natychmiast i jest konwulsyjny. I choć Bretonowskie porzekadło „piękno będzie konwulsyjne, albo nie będzie go wcale”, artystka przekracza o całą epokę, sztuka autorki Zbiorów rozmytych, wydaje się być szczególnie blisko człowieka, jego lęków, ograniczeń, niedoskonałości, wreszcie błędu, który przeraża w tym samym stopniu, co inspiruje.

Monika Aleksandrowicz podąża własną ścieżką, unikając łatwych patentów, stąd jednoznaczna kategoryzacja jej twórczości nie jest możliwa. Poszukiwanie języka staje się językiem.”

Marcin Karnowski

Monika Aleksandrowicz absolwentka Wydziału Malarstwa wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych (1999) oraz Filozofii na wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego (2001). Dyplom w pracowni prof. Wandy Gołkowskiej (aneks z ceramiki artystycznej w pracowni prof. Stanisława Szyby). W dorobku artystycznym artystki znajduje się ponad 50 wystaw zbiorowych, sympozja poświęcone sztuce konceptualnej oraz ekspozycje indywidualne, które organizowane i prezentowane były między innymi: w Belgii, Hiszpanii, Islandii, Norwegii i w Polsce – Warszawie, Wrocławiu, Toruniu, Zielonej Górze, Lesznie, Lublinie i Lubinie.

Organizatorzy:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Muzeum Regionalne w Środzie Śląskiej

Wystawa dofinansowana z Budżetu Województwa Dolnośląskiego

ZA STOŁEM ŚWIATA – ZDZISŁAW JURKIEWICZ

Za stołem świata to prezentacja malarstwa, fotografii i tekstów Zdzisława Jurkiewicza (1931-2012), współtwórcy wrocławskiej awangardy.

(więcej…)

Tomasz Domański. Pomniki Czasu. Oprowadzanie kuratorskie

Tomasz Domański. Pomniki Czasu

oprowadzanie kuratorskie + Pomniki Czasu / akcja Równowaga chwiejna

13 grudnia 2019 w samo południe w wałbrzyskim Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia wzniesiony zostanie kolejny Pomnik Czasu.

(więcej…)

NOC PERFORMERÓW

Plaża_ciemnia i Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu zapraszają na trzecią odsłonę performowania pod osłoną nocy.

Noc Performerów
12 grudnia 2019, godz. 20.00
DK Luksus, ul. Wita Stwosza 16, Wrocław

Wystąpią:
Tomasz Domański
Dominika Katarzyna Borkowska
Jacek Zachodny
Andrzej K. Urbański
Dominik Podsiadły
Zbigniew Pisuła
Czervo_01

Ponadto zapraszamy do udziału wszystkich chętnych.
Zachęcamy do zgłaszania się do konkursu na najlepszy performance. O wygranej zadecyduje publiczność.
Kandydatury (opis planowanego performance’u) prosimy przesyłać na adres: marcin.czervo@gmail.com

Noc Performerów po raz pierwszy odbyła się około dwóch lat temu we Wrocławiu w legendarnym, kulturotwórczym miejscu przy ul. Białoskórniczej, jakim była niezależna galeria Brzuch, prowadzona przez Mariusza Sybilę. Pomysł na tego typu cykl wydarzeń pochodzi od Marcina Czerwińskiego, kiedyś założyciela i redaktora naczelnego czasopisma „Rita Baum”, obecnie szefa i koordynatora strony literacko-artystycznej plazaciemnia.pl. Już w pierwszej edycji Nocy wzięli udział uznani performerzy wrocławscy, a wśród nich Andrzej Dudek-Dürer i Jacek Zachodny. W zeszłym roku do wykonawców dołączyli m.in. wrocławianie Maria Bitka i Andrzej K. Urbański czy też poznański poeta cybernetyczny Roman Bromboszcz. W zamierzeniu twórcy cyklu Noc Performerów dąży do przeobrażenia się w poważne wydarzenie gromadzące we Wrocławiu uczestników krajowej i zagranicznej sceny performansu.

Organizatorzy:
Plaża_ciemnia
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Mecenat: Cezary Przybylski – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Dofinansowano z Budżetu Województwa Dolnośląskiego

 

Dokumentacja fotograficzna wystawy „Tomasz Domański. Pomniki Czasu”

Dokumentacja fotograficzna wystawy
Tomasz Domański. Pomniki Czasu i performensu HORTE.
8.11.2019 – 31.01.2020, Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu
Organizatorzy
: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu oraz Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu
Autorka zdjęć: Małgorzata Kujda

Promocja książki ZDARZENIA. ZDZISŁAW JURKIEWICZ

 

We wtorek, 10 grudnia 2019 o godz. 18.00, serdecznie zapraszamy do Salonu Herz OP ENHEIM na spotkanie, podczas którego odbędzie się pierwsza odsłona, wydanej przez Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, monografii pt. Zdarzenia. Zdzisław Jurkiewicz.

Monografia ma na celu rozpoznanie i przybliżenie odbiorcom różnych aspektów zróżnicowanej twórczości wybitnego, choć nadal niedocenionego wrocławskiego twórcy.

Jurkiewicz był artystą realizującym swoje prekursorskie projekty nieprzerwanie przez ponad pięć dekad. Z wykształcenia był architektem, swoją drogę artystyczną zaczynał jako malarz, niemal natychmiast próbując przekraczać tradycyjnie rozumiane granice tego medium, koncentrując się nie tylko na ostatecznej formie danego obrazu, ale na procesie twórczym, z uwzględnieniem w nim roli przypadku (m.in. praca 4.X.67 – 21:14h).

Uznawany zazwyczaj za jednego z najbardziej interesujących przedstawicieli polskiej sztuki konceptualnej – to jego wystawa była początkiem działalności legendarnej Galerii pod Moną Lizą – był w gruncie rzeczy twórcą bardzo osobnym. „Etykieta” konceptualisty niewiele w istocie mówi o sposobie jego patrzenia na świat, szczególnej wrażliwości, otwartości na zjawiska zachodzące w wielu obszarach rzeczywistości. Jurkiewicz był bowiem niezwykle uważnym obserwatorem świata, wyczulonym na wszystkie jego przejawy zarówno te, które z ludzkiej perspektywy mają skalę makro-, takie jak ruch planet i inne zjawiska astronomiczne, a także mikro-, kiedy koncentrował swoją uwagę na uprawianych przez siebie roślinach oraz drobnych zwierzętach: myszkach i chomikach, które odegrały w jego działalności szczególną rolę.

Od dzieciństwa rozwijał pasję, jaką była astronomia, co przełożyło się na jego sztukę i przejawiło się w powstających od 1972 r. fotografiach, na których Jurkiewicz rejestrował ruch planet, posługując się w tym celu skonstruowanym samodzielnie teleskopem, ustawionym w oknie jego niewielkiego wrocławskiego mieszkania. Mówił o tych realizacjach: Ja się niczym nie trudzę – mówił artysta – ja nic nie zbijam, nie zlecam nawet, jak Robert Morris, wykonania jakichś brył. Po prostu ustawiam teleskop, () Jowisz, poruszając się sam zostawia ślad na kliszy.

Wspomniane mieszkanie, z okna którego artysta obserwował gwiazdy, jawi się z perspektywy czasu, jako swoista figura w jego twórczości, miejsce, które było kameralną, niemal intymną sceną dla jego dokamerowych performance (Spadające światło, 1970), a także swoistym laboratorium do prowadzenia wspomnianych obserwacji: astronomicznych, astrofizycznych, botanicznych. Stało się tak w momencie, przypadającym na połowę lat 70., kiedy Jurkiewicz zaczął ograniczać gest artystyczny, sublimując swoje działania niemal tylko do obserwacji i dokumentowania tej obserwacji, jak na przykład w przypadku fotograficznej rejestracji „ruchu” tarczy słonecznej na kuchennej ścianie (Słońce, 1.VII.72). Postawa Jurkiewicza, bliska kontemplacyjnej, była przejawem jego postrzegania codzienności, jako przestrzeni dla wydarzeń i spraw niezwykłych, a jego prace wskazują ten kierunek odbioru świata także innym. Autorem eseju poświęconego temu aspektowi twórczości Jurkiewicza jest Karol Sienkiewicz.

Bardzo istotnym wymiarem jego działalności była uprawa roślin. Ten rodzaj aktywności stał się w pewnym momencie osią jego twórczości – wówczas, kiedy Jurkiewicz porzuca malarstwo czy w ogóle jakąkolwiek „wytwórczość”, powielanie artefaktów takich jak obrazy czy obiekty. Z dzisiejszej perspektywy taka postawa jawi się jako prekursorskie działanie o zabarwieniu ekologicznym – współcześnie wielu artystów podejmuje refleksję nad tym, czy wobec wzmożonej nadprodukcji rzeczy, generowanie nowych „przedmiotów” – czyli dzieł sztuki, nie jest po prostu szkodliwe. Jednocześnie jednak zainteresowanie roślinnym mikrokosmosem artyści przejawiali „od zawsze” – tekst Jakuba Piwowarskiego odnosi się do tego okresu twórczości Jurkiewicza, w którym materią artysty były rośliny, a także sytuuje te prace w kontekście historycznym.

Jurkiewicz przez cały okres swojej działalności artystycznej pisał – były to zarówno teksty o sztuce, dziś nadal współczesne, pełne ważnych spostrzeżeń i tropów, które mogą służyć obecnie do interpretowania jego twórczości, jak również poezja, wydana w 1997 r. w tomie Tylko Jedynie Zawsze. Literacką twórczość Jurkiewicza na potrzeby książki przeanalizował Paweł Polit, który wiele uwagi poświęcił także kluczowym pracom artysty (Schody nieosiągalne, Białe czyste cienkie płótno), tworząc zarówno dla tekstów Jurkiewicza, jak i jego prac wizualnych wspólną perspektywę interpretacji.
Książka jest także próbą analizy działalności Zdzisława Jurkiewicza w kontekście międzynarodowym.

Autorami tekstów do książki są: Marika Kuźmicz, Paweł Polit, Karol Sienkiewicz i Jakub Piwowarski.
Publikacja zawiera także liczne teksty Zdzisława Jurkiewicza, w tym wybór tekstów wcześniej niepublikowanych, teksty Jerzego Ludwińskiego, Leszka Malugi oraz rozmowę Zbigniewa Makarewicza z Aliną Jurkiewicz-Malugą.

Partner spotkania: OP ENHEIM
Partner publikacji: Fundacja Arton

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz Budżetu Województwa Dolnośląskiego.

Patronat honorowy: Cezary Przybylski – Marszałek Województwa Dolnośląskiego

Patronat medialny: TVP Kultura, Radio Wrocław, Radio RAM, Radio Wrocław Kultura, Notes Na 6 Tygodni, Magazyn Szum, Block Magazine, Miesięcznik ODRA, Pismo Artystyczne Format


Book promotion OCCURRENCES. ZDZISŁAW JURKIEWICZ

Date
10 December 2019, 18:00

Place
OP ENHEIM
Plac Solny 4, Wrocław
Salon Herz, fifth floor
Free admission!

Participants
Alina Jurkiewicz, Zbigniew Makarewicz, Paweł Polit

Conducted by
Marika Kuźmicz

We kindly invite everyone to attend the meeting at Salon Herz OP ENHEIM which is going to take place on Tuesday, 10 December 2019 at 18:00, for the first presentation of the monograph Occurrences. Zdzisław Jurkiewicz, published by the Culture and Art Centre in Wrocław.

The monograph aims to define various aspects of the diversified creative output produced by the eminent though underrated artist from Wrocław, and to bring them home to the public.

For more than five decades, Jurkiewicz relentlessly carried out his precursory artistic projects. An architect by profession, he embarked on his artistic career as a painter, almost immediately pushing the limits of the medium as they were traditionally understood, focusing not only on the ultimate form of the painting, but also on the creative process with chance taken into account (e.g. 4.X.67 – 21:14h).

Commonly considered to be one of the most intriguing exponents of conceptual art in Poland – an exhibition of his work marked the beginning of the legendary Galeria pod Moną Lizą – he was in fact a very separate creator. The label ‘conceptual’ fails to explain his approach to the world, his great sensitivity and openness to phenomena occurring in numerous areas of reality. Jurkiewicz was an acute observer of life, highly responsive to all its manifestations, from those perceived by humans as the macroworld – including planetary motion and other astronomic events, to the microworld when he turned his attention to the plants he cultivated and small animals, such as mice and hamsters, which occupied a special position in his work.

He had pursued his passion for astronomy since he was a child, and it found its way into his work – in his photographs, which he would take from 1972 on, Jurkiewicz recorded planetary motion with a telescope he himself constructed and mounted on the window sill at his flat in Wrocław. He commented: I do nothing at all – the artist said – I nail nothing together, I do not even, unlike Robert Morris, have some shapes made. All I do is put up the telescope, (…) Jupiter itself leaves a trace on the film as it moves.

With hindsight, the flat from which the artist observed the stars appears as a feature in his work, an almost intimate scene for his on-camera performances (Spadające światło [Falling Light], 1970), and a laboratory for observing astronomic, astrophysical or botanical phenomena. That happened in the mid-1970s when Jurkiewicz began to diminish his artistic gesture, sublimating his activities to mere observation and documentation of it, for instance in the photographic records of the “motion” of the sun upon the kitchen wall (Słońce, 1.VII.72 [Sun, 1 July 1972]). Akin to a contemplative stance, Jurkiewicz’s attitude reflected his perception of daily life as a space for extraordinary events and matters, and his pieces suggest such approach to others as well. This facet of Jurkiewicz’s work is discussed in Karol Sienkiewicz’s essay.

Cultivating plants was a crucial aspect of his work. At one point, this type of activity became the axis of his practices as he abandoned painting or anything that involved “production,” multiplying artefacts such as paintings or objects. Today, this looks like a precursory ecological approach – many artists believe nowadays that generating new “items” – works of art may be simply harmful, considering intense overproduction of goods. Yet, artists have ‘always’ been interested in the microcosm of plants – Jakub Piwowarski’s essay is devoted to the period in Jurkiewicz’s work when plants constituted for him the artistic matter, and presents the pieces created at the time in a historical context.

Throughout his artistic career Jurkiewicz wrote articles on art which have not lost their topicality, brimming with significant observations and tropes, and helpful for interpreting his oeuvre today, but also poetry, published in a book titled Tylko Jedynie Zawsze [Only Alone Always] in 1997.

Jurkiewicz’s literary output has been examined by Paweł Polit, who has also explored the artist’s key works (Schody nieosiągalne [Unreachable Stairs], Białe czyste cienkie płótno [White Pure Thin Canvas]), providing a new common perspective for interpretation of his visual works and writings.

The book also attempts to analyse Zdzisław Jurkiewicz’s work in the international context.

The book features essays by: Marika Kuźmicz, Paweł Polit, Karol Sienkiewicz and Jakub Piwowarski. It also contains numerous texts by Zdzisław Jurkiewicz, including a selection of unpublished writings, as well as essays by Jerzy Ludwiński, Leszek Maluga and a conversation between Zbigniew Makarewicz and Alina Jurkiewicz-Maluga.

Meeting Partner: OP ENHEIM
Publication Partner: Fundacja Arton

Publisher: Culture and Art Centre in Wroclaw – Cultural Institution by the Government of the Lower Silesian Region

Subsidised by the Ministry of Culture and National Heritage from the Fund for the Promotion of Culture and from the Budget of the Lower Silesian Voivodeship.

Honorary Patron: Cezary Przybylski – Marshal of the Lower Silesian Voivodeship

Media Patrons: TVP Kultura, Radio Wrocław, Radio RAM, Radio Wrocław Kultura, Notes Na 6 Tygodni, Magazyn Szum, Block Magazine, Miesięcznik ODRA, Pismo Artystyczne Format

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)