Niemcy bez alternatywy? • Politycy na łączach ze stwórcą • Koka w Unii

Porażka Habermasa • Wałbrzych: zaginione miasto • Dedecius dydaktyk

Austromelancholia Schulza • Literatura hebrajska wobec wojny

Teatr Telewizji: reaktywacja • Muzea – świątynie prz(e/y)szłości

Wiersze: Podgórnik, Melecki, Bonowicz • Proza: Siwczyk, Woźniak

Spis treści 7-8/2026:

2 CZY ISTNIEJE ALTERNATYWA DLA NIEMIEC Z Patrycją Tepper rozmawia Piotr Gajdziński

9 Karina Obara: NA ŁĄCZACH ZE STWÓRCĄ

16 Adam Chmielewski: PORAŻKA HABERMASA

23 Beata Maciejewska: ZAGINIONE MIASTO

32 Marek Orzechowski: KOKAINA DLA EUROPY

37 Jagoda Budzik: NA KOŃCU ZDANIA

46 Anna Wojciechowska-Ruppert: AUSTROMELANCHOLIA

56 Marta Podgórnik: MÓJ WIERSZ

57 Edward Białek i Katarzyna Nowakowska: KARL DEDECIUS

63 Grzegorz Olszański: WIERSZE

67 Krzysztof Siwczyk: SPIS ISTOTNYCH PRAKTYK

72 Maciej Melecki: WIERSZE

74 Barbara Woźniak: POLARIS

82 Wojciech Bonowicz: WIERSZE

84 Paweł Orzeł: PRIMERO

87 Krystyna Kuczyńska: MUZEA

94 Kamil Bujny: WIELKI POWRÓT

98 Monika Pasiecznik: W ORBICIE MUZYKI WSPÓŁCZESNEJ

103 Agnieszka Sabor: DYSTANS I EKSTAZA, ROZKWIT I GNICIE

106 Marcin Adamczak: SCENY Z ŻYCIA PRZEDMAŁŻEŃSKIEGO

108 Jan Miodek: ŚPIEWANIOMÓWIENIA I STROFOZWROTY

108 MIRONA BIAŁOSZEWSKIEGO

110 Jacek Sieradzki: …ALBO NIE…

114 Marta Mizuro: CAŁE ŻYCIE MARIANNY

116 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: WSPOMNIEŃ CZAR?

117 Mariusz Urbanek: W OBRONIE POLSKOŚCI I CZYSTOŚCI RASY

NAD KSIĄŻKAMI

119 Karol Maluszczak: WYPISZ, WYMALUJ … (CAŁY?) ŚWIETLICKI

120 Andrzej Juchniewicz: FIKCJA, KTÓRA UZDRAWIA

122 Karol Maliszewski: RASOWY PRAWDZIWEK

124 Piotr Michałowski: GOŚCINNA PUSTKA

126 Marta Mizuro: Z TEJ SAMEJ PLANETY

127 Mariusz Urbanek: ŻYWOTY ŻYDOWSKICH ŚWIĘTYCH

131 W OFICYNIE

132 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO

133 SYGNAŁY: ANGEL DOWN, TRANSCENDENTALIA, GALERIA W SĄDZIE

141 WERNISAŻE

145 8 Arkusz: POLIFONIE

Odrę można czytać także online na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl

5 lipca 2026, godz. 17.30, TVP3 Wrocław – PREMIERA „ODA DO KRUCHOŚCI „

Film dokumentalny współprodukowany przez OKiS we Wrocławiu oraz TVP3 Wrocław jest pierwszym dokumentem ukazującym regionalne tradycje związane ze szklarstwem oraz współczesne tendencje artystyczne tej sztuki użytkowej w Karkonoszach.

Pierwsze ślady szklarstwa w regionie pochodzą ze średniowiecza, ale największy rozkwit nastąpił od XVII do XIX wieku. W XIX wieku karkonoskie huty zdobyły renomę w całej Europie dzięki kryształom, lustrom i artystycznym wyrobom szklanym. Niestety tradycja ta nie przetrwała zawirowań XX wieku. Czy w XXI wieku szklarstwo na Dolnym Śląsku nadal ma przyszłość?

Scenariusz i reżyseria: Andrzej Jóźwik
Współpraca reżyserska: Daniel Jasiński
Konsultacja merytoryczna: Igor Wójcik
Zdjęcia: Miłosz Mickiewicz, Jerzy Szota, Maciej Górski, Artur Stroiński, Mikołaj Małecki, Michał Piątek, Marcin Wenzel
Zdjęcia lotnicze: Józef Piejdak, Maciej Górski, Artur Stroiński
Dźwięk: Józef Piejdak, Waldemar Olszewski, Arleksiei Kartashou, Marcin Nykowski
Światło: Waldemar Olszewski, Robert Kuszczak, Grzegorz Litwinek, Zygmunt Kosiński
Montaż: Jerzy Szota, Daniel Zioła
Tłumaczenia: Maria Knapik

Partner: Miasto i Gmina Pieńsk, Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze

Koprodukcja: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, TVP3 Wrocław
   

Dofinansowano ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Jakub Olejnik Trio to zespół powstały w 2025 roku z inicjatywy wrocławskiego kontrabasisty Jakuba Olejnika, który po latach współpracy na europejskiej scenie jazzowej powołał własną formację. Zespół prezentuje twórczość osadzoną w nurcie jazzowego mainstreamu, łącząc klasyczne brzmienia z nowoczesnym podejściem do rytmu, formy i harmonii. Muzyka zakorzeniona jest w jazzowej tradycji jazzu, łączy wpływy bluesa, swingu oraz jazzowej harmonii, co w połączeniu ze swobodą wykonawczą tworzy spójny, a zarazem świeży i pełen ekspresji język muzyczny.

Formację tworzą znakomici instrumentaliści i improwizatorzy, od lat aktywnie obecni na polskiej i europejskiej scenie jazzowej. Na co dzień współpracują z czołowymi
postaciami polskiego jazzu, biorąc udział w prestiżowych projektach koncertowych i studyjnych. Ich doświadczenie, muzyczna wrażliwość i doskonałe zgranie przekładają się na dojrzałe i pełne niuansów brzmienie zespołu.

W programie koncertu znajdą się kompozycje członków zespołu oraz aranżacje utworów z szeroko rozumianego kanonu muzyki jazzowej, stanowiące ważny element ich artystycznej tożsamości. Szczególnym atutem będzie obecność polskich akcentów – podczas koncertu usłyszymy utwory takich twórców, jak Krzysztof Komeda czy Jerzy Petersburski, których dorobek stanowi nieodłączną część polskiego dziedzictwa jazzowego.

SKŁAD ZESPOŁU:

Jakub Olejnik – kontrabas
Adam Jarzmik – fortepian
Piotr Budniak – perkusja

Jakub Olejnik – kontrabasista, gitarzysta basowy, kompozytor, pedagog i animator życia muzycznego. Kierownik Katedry Muzyki Jazzowej Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, dyrektor artystyczny Krokus Jazz Festival oraz prezes Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego Wrocław. Od ponad dwóch dekad aktywnie współtworzy polską scenę jazzową jako artysta, wykładowca i organizator wydarzeń kulturalnych. Współpracował z takimi muzykami jak Bob Mintzer, Rory Stuart, Rufus Reid, Leszek Możdżer, Piotr Wojtasik, Piotr Schmidt, Henryk Miśkiewicz, Piotr Baron, Grzegorz Nagórski, Kuba Stankiewicz, Agata Zubel czy L.U.C. Występował na prestiżowych festiwalach, m.in. Jazz Nad Odrą, Warsaw Summer Jazz Days, Jazz Juniors, Cologne Jazz Night i JazzFest Brno. Jest cenionym sidemanem i liderem projektów artystycznych, a jego działalność obejmuje również współpracę z Narodowym Forum Muzyki, Teatrem Muzycznym Capitol i Teatrem Polskim we Wrocławiu. Łączy najwyższy poziom wykonawczy z pasją do edukacji i rozwoju środowiska jazzowego.

Adam Jarzmik – pianista jazzowy, kompozytor, aranżer, producent i lider zespołów. Absolwent Akademii Muzycznej w Katowicach, uznawany za jednego z najciekawszych przedstawicieli swojego pokolenia. Jego autorski Adam Jarzmik Quintet zdobył uznanie publiczności i krytyków dzięki albumom „Euphoria”, „Live At Radio Katowice” oraz „On The Way Home”. Laureat licznych nagród, w tym Grand Prix Bielskiej Zadymki Jazzowej, Festiwalu Jazz Nad Odrą, Konkursu Kompozytorskiego im. Krzysztofa Komedy oraz International Jazzwoche Burghausen w Niemczech. Tworzy również muzykę do spektakli, widowisk i produkcji telewizyjnych, a od 2016 roku pełni funkcję kierownika artystycznego festiwalu Integracja Malowana Dźwiękiem.

Piotr Budniak – perkusista, kompozytor, pedagog i lider zespołu Piotr Budniak Essential Group. Absolwent Akademii Muzycznych w Katowicach i Krakowie, laureat najważniejszych konkursów jazzowych w Polsce. Ma na koncie ponad 30 albumów, w tym wydawnictwa nagrodzone złotymi i platynowymi płytami oraz nominowane do Fryderyków. Współpracował m.in. z Tomaszem Stańko, Ewą Bem, Jeffem Parkerem, Peterem Evansem, Robem Mazurkiem, Mike’em Moreno i Piotrem Wojtasikiem. Koncertował na scenach Europy, Azji i Afryki, budując renomę jednego z najbardziej wszechstronnych perkusistów współczesnej polskiej sceny jazzowej. Od 2023 roku prowadzi zajęcia na kierunku Jazz i Muzyka Estradowa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Z jazzem przez Polskę

Cykl koncertów „Z jazzem przez Polskę” to projekt Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca we wszystkich regionach kraju. Propaguje muzykę klasyczną i jazzową poprzez promocję znakomitych artystów oraz ambitnego repertuaru w miejscach, w których publiczność na co dzień nie obcuje z ambitną sztuką i nie ma możliwości uczestnictwa w ciekawych i różnorodnych działaniach kulturalnych. Na Dolnym Śląsku jest współorganizowany przez Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego. Operatorem przedsięwzięcia jest Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Dolnośląskie Laboratorium Kultury. Projekt finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Organizatorzy: Narodowy Instytut Muzyki i Tańca, Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego,  Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

e-Glass Festival to platforma dla tworzenia autorskich dzieł sztuki i designu szklarskiego. To także wymiana doświadczeń między wybitnymi artystami, hutmistrzami i technologami szkła z całego świata. e-Glass Festival buduje dialog międzynarodowy i międzykulturowy. Promuje szkło jako jedną z najciekawszych form sztuki współczesnej, od średniowiecza wpisanej w tradycję Dolnego Śląska i pogranicza karkonoskiego oraz izerskiego.

Tegoroczne hasło „Glass breaks free” ma na celu zmotywować do refleksji nad wolnością, nad cienką linią między konserwatywną technologią szklarską a nieokiełznaną przecież sztuką i wypowiedzią twórczą. Sztuka stoi zawsze w awangardzie postępu, a jak uczy nas historia jest także głównym orężem w walce o Wolność.

Dyrektor organizacyjny i artystyczny festiwalu: Igor Wójcik

Kurator warsztatów i sympozjum: Mariusz Łabiński

Uczestnicy:

Artyści festiwalu:
Dagmara Bielecka
Mariusz Łabiński
Vaclav Řezáč
Igor Wójcik

Goście festiwalu:
Teresa Cukier
Masami Hirohata
Karolina Spiak

Studenci:
Izabela Kościewicz
Kalina Kwiatkowska
Marcelina Pawlak
Malina Wejss

Program:

Warsztaty i pokazy dostępne dla publiczności / Workshopy a akce pro veřejnost

Leśna Huta / Lesní huť
15-17.07, 20-24.07
10:00-18:00, Kołłątaja 2, Szklarska Poręba (PL)

JAROŠ Glass Works
14-15.07, 20-24.07
9:30-16-30, Husa – Paceřice 124 (CZ)

Martin Stefánek – Sklo Studio 14
13-16.07, 20-22.07, 24.07
10:00-14:00, Hutní 519, Desná (CZ)

Riedelova vila
Pokazy na średniowiecznym piecu
17-18.07
10:00-18:00, Krkonošská 120, Desná (CZ)

Muzeum Karkonoskie – Laboratorium Szkla / Krkonošské muzeum Jelení Hora
21-30.09
10:00-18:00, Matejki 28, Jelenia Góra (PL)

GLASS&AMBIENT&JAZZ 18.07
10:00-20:00
Polana Jakuszycka, Dolnośląskie Centrum Sportu
Jakuszyce 8, Szklarska Poręba

SYMPOZJUM 10:00-12:00
WARSZTATY I POKAZY 12:00-17:00
FORMOWANIE SZKŁA W OGNIU PALNIKA GAZOWEGO
FORMOWANIE SZKŁA WYTAPIANEGO W PIECU PLENEROWYM
KIERMASZ SZKŁA 12:00-17:00
KONCERT AMBIENT&JAZZ 18:00

Szklarski Retro Rajd Rowerowy św. Anny z osady Orle (PL) do Jizerki (CZ)
start: 25.07, 9:00
Zapraszamy do udziału w Szklarskim Retro Rajdzie Rowerowym św. Anny, który wyruszy z osady Orle w Jakuszycach-Szklarskiej Porębie, czyli dawnej huty Carlsthal do dawnej huty Josefa Riedela w Jizerce.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury / Co-financed by the Minister of Culture and National Heritage from the Culture Promotion Fund

Dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego. / The project is co-financed from the budget of the Lower Silesia Region Self-Government.

Organizator / Organizer
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego / Centre for Culture and Art in Wrocław – Institution of Culture of the Local Government of the Lower Silesian Region

Współorganizator / Co-organizer
Muzeum Karkonoskie w Jeleniej Górze – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego / The Karkonosze Museum in Jelenia Góra – Institution of Culture of the Lower Silesian Region

Patronat honorowy / Honorary Patronage
Patronat Marszałka / Marshall Patronage Marszałek Województwa Dolnośląskiego / Marshall of the Lower Silesian Region

Konsulat Honorowy Republiki Czeskiej we Wrocławiu

Partnerzy / Partners
JAROŠ – Glass Works
Dolnośląskie Centrum Sportu Polana Jakuszycka
Towarzystwo Izerskie
Koleje Dolnośląskie
Martin Štefánek – Sklo Studio
Lasy Państwowe

Patroni medialni / Media Patronage
Radio Wrocław
Miesięcznik „Odra”
Pismo Artystyczne „Format”
Kwartalnik „Szkło i Ceramika”
TVP3 Wrocław
TVP Kultura
Telewizja Dami

Na płytę „Uwierz Mi” będą się składać kompozycje JANUSZA CEDRO do tekstów wrocławskiego poety MICHAŁA KOZŁOWSKIEGO – 10 nigdzie wcześniej nie prezentowanych utworów duetu twórców JANUSZA CEDRO & MICHAŁA KOZŁOWSKIEGO.

Do sesji nagraniowej JANUSZ CEDRO zaprosił znanych wrocławskich muzyków m.in., :  MAREK WASZCZYŃSKI  (g.), TOMASZ WILCZYŃSKI (b.g.),ARTUR MICKIEWICZ (dr.), ZDZISŁAW BABIARSKI (p.),WALDEMAR RAKOWSKI (sax.), JAN MŁYNARCZYK (tb.), plus dwu osobowa sekcja wokalna: ŁUCJA SKIBNIEWSKA (voc.) ,oraz LUIZA MARK (voc.)

Patronat medialny nad autorską płytą Janusza Cedro „Uwierz Mi” objęli: TVP 3 Wrocław, RADIO WROCŁAW, GAZETA WYBORCZA WROCŁAW, Portal Internetowy MY WROCŁAWIANIE, Portal Internetowy Niesamowity Dolny Śląsk, Portal Informacyjny DOBA.PL, Internetowa Telewizja Dolnego Śląska DTV24 oraz  Portal Internetowy TU.WROCŁAW.

Muzyka, która znajduje się na płycie jest muzyką dla wszystkich pokoleń. Każdy utwór ma swoje refreny – łatwe do zapamiętania muzycznie i tekstowo, bo zarówno kompozytorowi  Januszowi Cedro i autorowi tekstów zależy na tym, aby te piosenki zostawały w pamięci słuchaczy.

Janusz Cedro to uznany dolnośląski artysta – przygotowuje swoje recitale, pisze teksty i komponuje. W 2018 roku po 15 latach przerwy powrócił na scenę z recitalem „ Najpiękniejsze piosenki świata, czyli przeboje polskiej muzyki rozrywkowej lat 60 tych i 70 tych”, potem powstały kolejne „ Pieśni Gospel – Korzenie Jazzu”, recital autorski „ Uwierz Mi” , oraz „Jazz Standards”. Jest pomysłodawcą cyklu koncertów „ROZŚPIEWANY DOLNY ŚLĄSK”, a dzięki współpracy z OKIS we Wrocławiu zagrał na Dolnym Śląsku ponad 80 koncertów – cykl ma na celu rozśpiewanie Dolnoślązaków. W uznaniu zasług za cykl „ROZŚPIEWANY DOLNY  ŚLĄSK”, tj. propagowanie Wspólnego Śpiewania wśród Mieszkańców Dolnego Śląska  – Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego przyznał Artyście nagrodę „ SILESIA 2024” .