Ewa Zarzycka. Monografia / Zapowiedź

Ponad 40 lat temu Ewa Zarzycka zanotowała na luźnej kartce „mam własne archiwum tekstów, filmów, negatywów… Ale kiedy się nad tym wszystkim zastanawiam to «to wszystko jest we mnie»”.

Dzisiaj słowa te są nawet bardziej aktualne. Archiwum rozrosło się – przedzieramy się przez zwałowiska papierów, pełne szafy, góry zapisanych zeszytów – jednak najważniejsze w tej podróży jest to, co Ewa nosi w sobie, nieustannie rekonstruując i zaczynając swoją pracę od nowa. Ewa Zarzycka od lat 70. XX wieku odgrywa znaczącą rolę na polskiej scenie artystycznej i aktywnie uczestniczyła w kształtowaniu postkonceptualnej sztuki w Polsce. Publikacja, która ukaże się nakładem Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu w 2026 roku, będzie pierwszą monografią poświęconą twórczości artystki.

Punktem wyjścia książki jest rozległe, wieloletnie archiwum Ewy Zarzyckiej: zeszyty, notatki, luźne kartki, szkice i zapisy myśli, które artystka gromadzi od ponad czterech dekad. Książka stanie się swoistą podróżą przez to archiwum, odzwierciedlającą proces twórczy Zarzyckiej, jej nieustający dialog z przeszłością i teraźniejszością. Monografia nie będzie prostym uporządkowaniem czy klasyfikacją materiałów. Zamiast tego, podejmie próbę odwzorowania specyficznej metody pracy artystki, która przejawia się w ciągłym podważaniu własnych działań, zachowywaniu skrajnie subiektywnej perspektywy i nieustannym zaczynaniu od nowa.

Monografia przyjmie formę otwartego laboratorium, w którym czas i archiwum stają się kluczowymi tematami. Pierwszą osią narracyjną będzie subiektywne kalendarium, które skupi się na „dziwnych” faktach z życia artystki – na anegdotach, spotkaniach i momentach pozornie nieistotnych, ale pełnych osobistej wagi, będących iskrą dla uruchomienia kolejnych historii. Druga oś to rozmowy, które stanowią rdzeń życia artystki. W otulinie archiwum rozrastać będą się kolejne dialogi z artystami, performerami, przyjaciółmi. Na peryferiach tej opowieści znajdą się naukowe omówienia twórczości Ewy Zarzyckiej, które możliwie szeroko nakreślą horyzont fenomenu jej sztuki.

Książka będzie poruszać się pomiędzy czasem przeszłym i teraźniejszym, dając wrażenie „przewijania” rzeczywistości: czasu, który cofa się, zatrzymuje, a czasem pędzi jak oszalały. Takie ujęcie pozwoli na ukazanie życia Zarzyckiej jako nieustannego procesu, w którym nic nie jest ostateczne ani zamknięte. Publikacja odda głos jej archiwum, podkreślając jego żywotność i otwartość. Będzie to przestrzeń do dialogu, refleksji i odkrywania artystki na nowo. Monografia o Ewie Zarzyckiej będzie czymś więcej niż książką – stanie się performatywnym aktem opowiadania, archiwizowania i interpretowania, który pozwoli odbiorcom zbliżyć się do artystki na jej własnych zasadach.

Biogram artystki:

Ewa Zarzycka jest artystką z obszaru sztuki konceptualnej, uprawiającą sztukę performance, w tym szczególną jej odmianę tzw. performance mówione, a także rysunek jako zapis autorskich tekstów, schematów, map, wykresów; tworzy obiekty, video, audio i instalacje. Od lat 70. XX wieku związana z Wrocławiem, gdzie od 2008 roku wykłada na Akademii Sztuk Pięknych. Prowadzi zajęcia z Działań procesualnych i Performance, a do 2024 prowadziła Pracownię Otwartą Wykłady Gościnne.

Laureatka Nagrody im. Katarzyny Kobro w Muzeum Sztuki w Łodzi 2024. Jej prace znajdują się m.in.w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego we Wrocławiu – Pawilon Czterech Kopuł, Galerii Wymiany Józefa Robakowskiego, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Współczesnym we Wrocławiu, Zachęcie w Warszawie, MOCAKu w Krakowie, Fundacji Moje Archiwum Andrzeja Ciesielskiego i Zachęty Lubelskiej. Stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Stypendystka Miasta Wrocławia i Lublina. Dokumentacja jej prac znajduje się w Secondary Archive /Artystki Europy Środkowo Wschodniej, Archiwum Saga w Szwajcarii i zbiorach prywatnych.

Występowała na wielu międzynarodowych festiwalach, m.in. Storytelling (Sopot, Polska 1992), Performance Platform (Lublin, Polska, 2014 i 2024), Bruno Schulz Festiwal (Drohobycz, Ukraina, 2006, 2014, 2016), Malamut ( Ostrava, Czechy, 2022 Konteksty ( Sokołowsko, Polska 2011 – 2022 ) Interakcje ( Piotrków Trybunalski, Polska 2015), State of  Move Performance Art Festival             ( Helsinki, Finlandia 2018 ), BANG BANG translocal hi:stories of performance art ( Bazylea, Szwajcaria 2022), NAKED ( Praga, Czechy 2024 ), Opowieści Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych ( Płock, Polska 2025 ).