MIESIĘCZNIK „ODRA” 4/2025
ZMIANY W „ODRZE” • JANKOWIAK: Człowiek z brzytwą • ŁUCZAK
SZUBARTOWICZ: Gorzkie gody • URBANEK: Czy pomagać Ukrainie?
GRYNBERG: Marzec i nasze losy • GROCHOWSKA: Kłopoty z Różewiczem
O sztucznej inteligencji: DEHNEL, MICHAŁOWSKI, KIRIN • ZDRODOWSKI
FLORCZYK: Z „DZIENNIKA” • SUZANNE VALADON • SOŚNICKI • 8 Arkusz
SPIS TREŚCI 4/2025:
2 ZMIANY W „ODRZE”
3 CZŁOWIEK Z BRZYTWĄ Z Januszem Jankowiakiem rozmawia Piotr Gajdziński
9 Wojciech Łuczak: NAGRODA CHAMBERLAINA
15 Marek Orzechowski: WYBÓR BEZOBJAWOWY?
20 Przemysław Szubartowicz: GORZKIE GODY
25 Mariusz Urbanek: CZY POMAGAĆ UKRAINIE I DLACZEGO TAK/NIE?
30 Henryk Grynberg: MARZEC I NASZE LOSY – WTEDY I DZIŚ
36 Dariusz Sośnicki: WIERSZE
38 Piotr Dehnel: CZY SZTUCZNA INTELIGENCJA JEST INTELIGENTNA?
45 Piotr Michałowski: SZTUCZNA INTELIGENCJA (W) POEZJI
50 Miroslav Kirin: MOWA
52 Miroslav Kirin: WIERSZE
54 Magdalena Grochowska: KŁOPOTY Z RÓŻEWICZEM
59 Wojciech Browarny: RÓŻEWICZ PUBLICYSTYCZNY
66 Witold Turant: HISTORIA? TO SIĘ CZYTA…
70 Piotr Florczyk: FRAGMENTY DZIENNIKA
75 Adam Zdrodowski: ADRIAN W DELHI
80 Tomasz Hrynacz: WIERSZE
82 Radosław Wiśniewski: NOTATKI Z UNDERGRUNTU
84 Patrycja Cembrzyńska: STONKA, ŻUBROŃ, KRYL.…
88 Piotr Kosiewski: ODCZAROWYWANIE MODERNIZMU
92 Jędrzej Soliński: PRAWDA W OBSZARZE ZACIEMNIENIA
95 Piotr Czerkawski: KOMEDIA ALBO ŚMIERĆ!
98 Jan Topolski: EROZJA PAMIĘCI
100 Jan Władysław Woś: SUZANNE VALADON
103 Marcin Adamczak: KATEDRA Z KARTONU
105 Wiesław Saniewski: MILIARDERCY
108 Jacek Sieradzki: BĘDZIE JAK BĘDZIE
111 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: MIĘSO
112 Mariusz Urbanek: NIE TYLKO BATYR
NAD KSIĄŻKAMI
114 Karol Płatek: ONI
116 Jan Bełcik: KOSTKA BOGA
117 Mieczysław Orski: NAD MORZEM: UMRZEĆ ZA ŻYCIA?
119 Radosław Wiśniewski: KRÓLEWSKIE CÓRY Z MGŁY WYDOBYTE
120 Sławomir Kuźnicki: MOSES JEDZIE DO WIELKI BRYTNI
122 Leszek Pułka: WIELKI MAŁY ŚWIAT
129 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO
130 SYGNAŁY: ŻEGNAMY JANINĘ JANUSZEWSKĄ-SKREIBERG, KAFKA, GALLEN-KALLELA
139 WERNISAŻE
140 INFORMACJE, KOMENTARZE
145 8 Arkusz: OBIEKT: MIASTO
Odrę można czytać także online: na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl
Wydawcy:
Instytut Książki
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Wydawnictwo dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt wydawniczy pod nazwą „Ósmy Arkusz ODRY” w miesięczniku „Odra” dofinansowano przez Miasto Wrocław
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 17.07.2026 00:00
BARBARA KUBSKA. GŁADKA POWIERZCHNIA PREFABRYKATÓW
Nowa wystawa w Galerii FOTO-GEN OKIS, na której Barbara Kubska podejmuje dialog z niezwykłym archiwum fotograficznym swojego dziadka, Zygmunta Kubskiego, będącym kroniką jednego z najważniejszych projektów urbanistycznych okresu PRL. pokaż więcej »
Dodano: 04.07.2026 00:00
Legnickie Lato Kulturalne 2026
Legnica przygotowała wyjątkowo bogaty program wakacyjnych wydarzeń kulturalnych. W ramach „Legnickiego Lata Kulturalnego” odbędą się koncerty, seanse filmowe pod gołym niebem, festiwale oraz liczne wydarzenia plenerowe dla uczestników w każdym wieku. pokaż więcej »
Dodano: 21.08.2026 11:44
Turniej Poetycki „O Różę Różewicza”
Zachęcamy do udziału w ogólnopolskim Turnieju Poetyckim „O Różę Różewicza”, który otwiera przestrzeń dla nowych poetyckich głosów. Do 16 października pełnoletni autorzy mogą zgłaszać niepublikowane dotąd utwory poetyckie, które oceni jury pod przewodnictwem Ewy Lipskiej. pokaż więcej »
Dodano: 07.08.2026 11:54
NAGRODA POETYCKA IM. ADAMA MICKIEWICZA. Polsko-białorusko-ukraiński konkurs poetycki i SLAM
Piszesz wiersze po polsku, białorusku lub ukraińsku? Weź udział w Nagrodzie Poetyckiej im. Adama Mickiewicza! Konkurs i slam są otwarte dla osób od 15 lat z całej Polski. Czekają nagrody pieniężne, warsztaty i publikacje. Wyślij swoje zgłoszenie do 31 sierpnia br. na: slam@zawolnosc.eu! pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:20
XXV Turniej Kowali o Srebrne Klucze Legnicy
28–29 sierpnia Legnica zaprasza na widowiskowe święto tradycji! Zobacz kucie na żywo – tylko ogień, młot i kowadło. W programie konkurs rzeźb „Mistrzowski Owad”, koncerty Peyotte Bluesband oraz Wowakin, a także pokazy i potańcówka. Wstęp wolny! Przeżyj te niezapomniane chwile na żywo. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Plener malarski – 18. Park sztuki
Inicjatywa „Park Sztuki – Zamek Kliczków” narodziła się w 2009 roku z inicjatywy Okręgu Wrocławskiego Związku Polskich Artystów Plastyków, który podjął się organizacji projektu. Jego celem było stworzenie corocznych, swobodnych spotkań plenerowych dla malarzy z Wrocławia i Dolnego Śląska. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Święto Chleba i Piernika – Jawor
W dniach 28–30 sierpnia Jawor zamieni się w stolicę smaków podczas Święta Chleba i Piernika 2026. Na jaworskim Rynku zaplanowano aromatyczne animacje piekarskie, bicie rekordu na najdłuższy piernik oraz koncerty gwiazd, w tym Maryli Rodowicz i Grubsona. Wstęp na wydarzenie wolny. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 05:00
Otwarta Scena Muzyczna im. Piotra Wieruszewskiego
Zapraszamy na drugą edycję spotkania strzelińskiego środowiska kulturalno-artystycznego, dla którego inspiracją była postać Piotra Wieruszewskiego – pochodzącego ze Strzelina muzyka i fotografa. pokaż więcej »