Data:

27 lutego – 8 marca 2026
Wernisaż: 27 lutego 2026, godz. 19.00

Miejsce:

Villa Heike
Freienwalder Str. 17
13055 Berlin

Art talk:

28 marca 2026, godz. 16.00
prowadzenie: Anna Mituś / Instytut Polski w Berlinie
Wstęp wolny

Udostępnij:

Dodano:

27.02.2026 00:00

ROŚLINY, PLANETY, SŁOŃCE I BŁĘKIT NIEBA
kinoMANUAL – projekcje z Jurkiewicza

Aga Jarząb i Maciej Bączyk sięgają do prac Jurkiewicza i — zainspirowani jego sposobem patrzenia — roztaczają wizje planet, słońca i błękitu nieba, splatając je z tym, co codzienne i domowe. Spojrzenia całej trójki krzyżują się w uważnej obserwacji i kierują ku niebu oraz ku temu, co rośnie we wnętrzach — roślinom obecnym w przestrzeni domowej. 

 

W twórczości Zdzisława Jurkiewicza dochodziło do spotkania tego, co odległe i nieosiągalne, z tym, co bliskie, codzienne, zwykłe. Kosmos — przestrzeń nieskończona, abstrakcyjna, wymykająca się skali ludzkiego doświadczenia — pojawiał się u niego nie jako obiekt spektakularnych wizji, lecz jako element codziennego krajobrazu, obserwowany z wnętrza mieszkania. Jurkiewicz spoglądał w niebo z własnej kuchni: fascynowały go gwiazdozbiory, planety, ruch słońca, błękit nieba — oglądane przez własnoręcznie skonstruowany teleskop, przez okno, z konkretnego miejsca i w określonym czasie.

To właśnie okno — granica między wnętrzem a zewnętrzem — staje się na wystawie figurą kluczową. Podobnie jak u Jurkiewicza, obserwacja nieba wymaga tu przestrzeni domowej: jej układu, przedmiotów i codziennych rytmów. Kosmos nie istnieje poza tą przestrzenią, lecz poprzez nią się ujawnia, jest filtrowany przez wnętrze. W praktyce Jurkiewicza ten sposób myślenia materializował się zwłaszcza w fotografiach z lat siedemdziesiątych, łączących artystyczne poszukiwanie z naukowym eksperymentem. Obraz kosmosu i ruch planet splatały się w nich z intymnością prywatnej przestrzeni — mieszkania przy ulicy Łaciarskiej we Wrocławiu.

Wystawa rozwija sposób myślenia, w którym kosmos i życie roślinne funkcjonują w jednej skali doświadczenia — poprzez projekcję, światło, dźwięk oraz praktyki troski i obserwacji. W jej strukturze powracają cztery elementy: rośliny doniczkowe, planety, słońce i błękit nieba. Pierwszy z nich przywołuje domowy wymiar praktyki Jurkiewicza — jego fascynację wzrostem roślin, ich uważną obserwację, a także samodzielnie konstruowane narzędzia do pielęgnacji, wykonywane z dostępnych, często odpadowych materiałów. Planety pojawiają się w formach przypominających cyfrowe rendery, zapisane w szkle i powierzchniach; słońce zostaje przywołane poprzez rekonstrukcję konkretnej sytuacji obserwacyjnej z mieszkania Jurkiewicza; błękit nieba — kolor elementarny dla jego twórczości — staje się barwą porządkującą przestrzeń wystawy.

kinoMANUAL operuje projekcją jako medium, które pozwala zrezygnować z produkcji nowych obiektów na rzecz pracy ze światłem, obrazem i dźwiękiem. To postawa zbieżna z praktyką Jurkiewicza, który świadomie rezygnował z tworzenia kolejnych dzieł-przedmiotów, opierając się nadprodukcji — dziś odczytywanej jako jeden z fundamentów ekologicznego zwrotu w sztuce. Zamiast wielkoformatowych wydruków na wystawie pojawiają się projekcje — obrazy efemeryczne, zmienne, zależne od warunków przestrzeni. Ważnym elementem jest też dźwięk — kompozycja złożona z muzyki obecnej w czasie, gdy Jurkiewicz prowadził swoje obserwacje. Tworzy ona rodzaj audialnej projekcji mieszkania: tła, w którym codzienność i kosmos nakładają się na siebie. Natomiast fragmenty prac Jurkiewicza, widoków z okna, przedmiotów z jego otoczenia czy rośliny pojawiają się jako pojedyncze slajdy, obrazy do podglądania, wokół których konstruuje się sytuacja kameralnego spotkania.

Wystawa staje się przestrzenią przecięcia różnych porządków: zewnętrznego i wewnętrznego, ogromnego i intymnego, naukowego i domowego. Stawia pytania o granice percepcji i o to, w jaki sposób to, co odległe, może stać się bliskie. O to, czy kosmos — zamiast obszaru podbojów i ekspansji — może być traktowany jako część naszego „domu”. I wreszcie: jak daleko sięga pojęcie zamieszkiwania w świecie, w którym granice tego, co nasze, nieustannie się przesuwają.

 

Artyści:

kinoMANUAL to mała, niezależna manufaktura audiowizualna z Wrocławia, założona przez dwójkę artystów: Agę Jarząb i Maćka Bączyka. Od 2014 roku wspólnie tworzą filmy, fotografie, obiekty i instalacje, kontynuując awangardowe tradycje light artu, sztuki kinetycznej, animacji i kina eksperymentalnego. Prace duetu akcentują fizyczny kontakt z tworzywem oraz naturę narzędzi, którymi operują. kinoMANUAL współpracuje z kolektywami artystycznymi w Europie, tworzy identyfikacje wizualne, realizuje wystawy i performansy w Polsce i za granicą. Ich filmy są nagradzane na festiwalach animacji i kina eksperymentalnego. Od 2017 roku występuje wspólnie z zespołem Pin Park, dla którego tworzy wizualizacje i videoklipy. kinomanual.pl

Aga Jarząb (1977) to reżyserka, animatorka i projektantka graficzna. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu z tytułem magistra sztuk pięknych, rozpoczęła tam pracę jako wykładowca i pracownik naukowy. W 2017 roku uzyskała stopień doktora w dziedzinie sztuki i kontynuuje naukę na Wydziale Sztuki Mediów. Swoją przygodę ze sztuką rozpoczęła jako grafik, ale w końcu znalazła swój artystyczny wyraz w animacji. Koncentruje się na filmach animowanych w tradycyjnych technikach, takich jak rysunek, wycinanka czy reżyseria bezpośrednia. Jej filmografia to głównie abstrakcyjne, eksperymentalne filmy krótkometrażowe. Od 2014 roku współpracuje z Maćkiem Bączykiem w duecie kinoMANUAL. Razem tworzą filmy i spektakle, które prezentowane są na wielu festiwalach animacji na całym świecie. Jako grafik i animator Aga Jarząb współpracuje z wieloma instytucjami kultury w Polsce, takimi jak muzea, targi sztuki i festiwale filmowe. Dwa jej filmy z cyklu „Siostry Jarząb” znalazły się w antologii DVD „Akcja – animacja” wydanej przez Narodowy Instytut Sztuki Filmowej NInA.

Maciej Bączyk (1977) jest absolwentem Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Zajmuje się dźwiękiem i obrazem w praktyce i teorii. W 2010 roku Bączyk powrócił do sztuk wizualnych, głównie filmu eksperymentalnego i instalacji. Jedną z najważniejszych cech jego prac jest ręczny kontakt z filmem, taśmami, narzędziami i samym procesem produkcyjnym. Występował i nagrywał z takimi zespołami jak AGD, Robotobibok, Małe Instrumenty oraz obecnymi zespołami: Kristen, Pin Park. Jest także gościnnym kuratorem Think Tank Lab Triennale, Międzynarodowego Festiwalu Rysunku Współczesnego we Wrocławiu.

Zdzisław Jurkiewicz urodził się w 1931 roku w Wolsztynie. Architekt, malarz, rysownik, fotograf, teoretyk i poeta. Mieszkał i pracował we Wrocławiu przy ul. Łaciarskiej 59. W latach 1950–1956 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, gdzie w 1956 roku uzyskał dyplom. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę dydaktyczną na Wydziale Architektury, Malarstwa i Rzeźby swojej macierzystej uczelni, uzyskując w 1996 roku tytuł profesora sztuk pięknych. Od 1979 roku wykładał także na Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) i Grupy Wrocławskiej. W 1970 roku otrzymał Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida, a w 1976 roku stypendium Fundacji Kościuszkowskiej. Od tego roku pełnił również funkcję eksperta Ministerstwa Kultury i Sztuki w dziedzinie oceny sztuki współczesnej. Publikował artykuły o sztuce współczesnej, a od 1978 roku zajmował się również poezją. Jego prace były prezentowane na ważnych wystawach międzynarodowych, m.in. na Biennale w São Paulo (1974) i w paryskim Centrum Pompidou (1983), gdzie reprezentował Polskę.

Zainteresowanie sztuką zaszczepił w Jurkiewiczu ojciec, Ludwik. Jedną z wielu pasji artysty była astronomia. Swój pierwszy teleskop skonstruował w wieku trzynastu lat, a jego dyplom na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej stanowił projekt obserwatorium. Jurkiewicz pogłębiał swoją wiedzę dotyczącą zagadnień koloru. Jego obrazy bliskie formalnie malarstwu materii, ewoluowały najpierw w stronę malarstwa gestu, by następnie zgłębiać kluczową dla Jurkiewicza w owym czasie koncepcję „kształtu ciągłości”. W drugiej połowie lat 60. Jurkiewicz powrócił do astronomii – konstruował teleskopy, obserwował i fotografował gwiazdy. Swoje mieszkanie zamienił w niezwykły gabinet osobliwości, pracownię i obserwatorium w jednym. Kawalerka artysty stała się miejscem zdarzeń, których jedynym śladem jest dziś dokumentacja fotograficzna: m.in. Rysunek w Łazience (1972), Rysowanie światłem (1978), Słońce 1.VII.1972 (1972). Pod koniec lat 70. istotną rolę w działaniach naukowo-artystycznych Jurkiewicza zaczęły odgrywać zwierzęta (myszy japońskie i chomiki, dla których budował autorskie obiekty), a nieco później rośliny, również hodowane i obserwowane przez autora w mieszkaniu na Łaciarskiej. Jurkiewicz jest uważany za autora prawdopodobnie pierwszego w Polsce dzieła sztuki o tematyce środowiskowej.

Zmarł w 2012 roku w Będkowie.

 

Organizatorzy:
Galeria FOTO-GEN
Villa Heike

Kurator:
Paweł Bąkowski

Identyfikacja wizualna:
Zosia Jaros

Tłumaczenia:
Christa Conklin, Fabryka Tłumaczeń

Projekt został dofinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz z dotacji Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej

Odsłuchaj treść artykułu
Array ( [post_type] => post [posts_per_page] => 8 [post_status] => publish [orderby] => Array ( [meta_value_num] => DESC [date] => DESC ) [meta_key] => sticky_post [ignore_sticky_posts] => 1 [tax_query] => Array ( [0] => Array ( [taxonomy] => category [field] => term_id [terms] => Array ( [0] => 470 ) [operator] => NOT IN ) ) [category__in] => Array ( [0] => 15 ) [category__not_in] => Array ( [0] => 470 ) )

AKTUALNOŚCI

Dodano: 02.03.2026 06:00

„D1. Pieśń o autostradzie”– pokazy w marcu

12 i 13 marca odbędą się pokazy spektaklu "D1. Pieśń o autostradzie" w reżyserii Katarzyny Dudzic-Grabińskiej. To ironiczna i dowcipna opowieść o trwającej od dekad budowie autostrady, łączącej dwa największe miasta Słowacji. pokaż więcej »

Dodano: 27.02.2026 14:00

Agnieszka Chodysz-Foryś odznaczona Złotą odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”

Nasza koleżanka, Agnieszka Chodysz-Foryś, została odznaczona Złotą odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”. Serdecznie gratulujemy Agnieszce nagrody i życzymy dalszych sukcesów! pokaż więcej »

Dodano: 16.02.2026 02:40

SUMMER GUITAR FESTIVAL 2026

Ruszyły zapisy na letnie warsztaty gitarowe w ramach Summer Guitar Festival w Krzyżowej, który odbędzie się w terminie 19-26 lipca. Wśród pedagogów tegorocznej edycji warsztatów m.in. Sven Jungbeck, Marek Pasieczny i Mateusz Kowalski. pokaż więcej »

Dodano: 03.03.2026 12:41

MARTA HOŻEWSKA W TVP 3 WROCŁAW

Marta Hożewska, autorka książki “Miejsce życzliwe. Rzecz o Targu pod Młynem Sułkowice” będzie gościnią programu "Ku kulturze" na antenie TVP 3 Wrocław 6 marca o godz. 18.15. pokaż więcej »

Dodano: 02.03.2026 13:44

O JANUSZU BAŁDYDZE W MAGAZYNIE „SZUM”

Zachęcamy do przeczytania tekstu Pawła Polita "Janusz Bałdyga, czyli rozprawa o metodzie" w Magazynie SZUM, który ukaże się w najnowszej monografii tego artysty pod redakcją Agnieszki Chodysz-Foryś i Marty Smolińskiej. pokaż więcej »

Dodano: 02.03.2026 11:00

MARCOWY NUMER „ODRY” 3/2026

odra– to już 65 lat • Nagroda „Odry” dla Bohdana ZADURY GADACZ: Kryptofaszyzm Trumpa • SZUBARTOWICZ: W co gra Nawrocki? MACIEJEWSKA: Od Breslau do Wrocławia • Wielka miłość Gałczyńskiego BARAN: dziennik i rozmowa • WITKOWSKI: fragment powieści Wśród MIKROŚWIATÓW • SZPAKOWSKI i DRÓŻDŻ: niezapomniani   Spis treści 3/2026: 2   odra    – TO JUŻ 65 LAT […] pokaż więcej »

Dodano: 02.03.2026 10:00

EMISJA FILMU DOKUMENTALNEGO „WĘDROWCY KARKONOSZY” NA ANTENIE TVP NAUKA

4 marca 2026 o godzinie 6.50 na antenie TVP NAUKA, odbędzie się emisja filmu dokumentalnego „Wędrowcy Karkonoszy”. Film w reżyserii: Macieja Kieresa, Igora Wójcika i Daniela Jasińskiego – opowiada o historii patrzenia, poznawania i zagospodarowywania Karkonoszy przez człowieka. pokaż więcej »

Dodano: 02.03.2026 09:00

Wystawa plenerowa „Odra” – to już 65 lat…

W tym roku legendarny wrocławski miesięcznik „Odra” świętuje swój jubileusz 65-lecia. Z tej okazji przygotowano wystawę plenerową, której ekspozycja potrwa od 6 do 27 marca na ulicy Świdnickiej we Wrocławiu. Serdecznie zapraszamy. pokaż więcej »

Przejdź do treści