Data:

27 lutego – 8 marca 2026
Wernisaż: 27 lutego 2026, godz. 19.00

Miejsce:

Villa Heike
Freienwalder Str. 17
13055 Berlin

Art talk:

28 marca 2026, godz. 16.00
prowadzenie: Anna Mituś / Instytut Polski w Berlinie
Wstęp wolny

Udostępnij:

Dodano:

27.02.2026 00:00

ROŚLINY, PLANETY, SŁOŃCE I BŁĘKIT NIEBA
kinoMANUAL – projekcje z Jurkiewicza

Aga Jarząb i Maciej Bączyk sięgają do prac Jurkiewicza i — zainspirowani jego sposobem patrzenia — roztaczają wizje planet, słońca i błękitu nieba, splatając je z tym, co codzienne i domowe. Spojrzenia całej trójki krzyżują się w uważnej obserwacji i kierują ku niebu oraz ku temu, co rośnie we wnętrzach — roślinom obecnym w przestrzeni domowej. 

 

W twórczości Zdzisława Jurkiewicza dochodziło do spotkania tego, co odległe i nieosiągalne, z tym, co bliskie, codzienne, zwykłe. Kosmos — przestrzeń nieskończona, abstrakcyjna, wymykająca się skali ludzkiego doświadczenia — pojawiał się u niego nie jako obiekt spektakularnych wizji, lecz jako element codziennego krajobrazu, obserwowany z wnętrza mieszkania. Jurkiewicz spoglądał w niebo z własnej kuchni: fascynowały go gwiazdozbiory, planety, ruch słońca, błękit nieba — oglądane przez własnoręcznie skonstruowany teleskop, przez okno, z konkretnego miejsca i w określonym czasie.

To właśnie okno — granica między wnętrzem a zewnętrzem — staje się na wystawie figurą kluczową. Podobnie jak u Jurkiewicza, obserwacja nieba wymaga tu przestrzeni domowej: jej układu, przedmiotów i codziennych rytmów. Kosmos nie istnieje poza tą przestrzenią, lecz poprzez nią się ujawnia, jest filtrowany przez wnętrze. W praktyce Jurkiewicza ten sposób myślenia materializował się zwłaszcza w fotografiach z lat siedemdziesiątych, łączących artystyczne poszukiwanie z naukowym eksperymentem. Obraz kosmosu i ruch planet splatały się w nich z intymnością prywatnej przestrzeni — mieszkania przy ulicy Łaciarskiej we Wrocławiu.

Wystawa rozwija sposób myślenia, w którym kosmos i życie roślinne funkcjonują w jednej skali doświadczenia — poprzez projekcję, światło, dźwięk oraz praktyki troski i obserwacji. W jej strukturze powracają cztery elementy: rośliny doniczkowe, planety, słońce i błękit nieba. Pierwszy z nich przywołuje domowy wymiar praktyki Jurkiewicza — jego fascynację wzrostem roślin, ich uważną obserwację, a także samodzielnie konstruowane narzędzia do pielęgnacji, wykonywane z dostępnych, często odpadowych materiałów. Planety pojawiają się w formach przypominających cyfrowe rendery, zapisane w szkle i powierzchniach; słońce zostaje przywołane poprzez rekonstrukcję konkretnej sytuacji obserwacyjnej z mieszkania Jurkiewicza; błękit nieba — kolor elementarny dla jego twórczości — staje się barwą porządkującą przestrzeń wystawy.

kinoMANUAL operuje projekcją jako medium, które pozwala zrezygnować z produkcji nowych obiektów na rzecz pracy ze światłem, obrazem i dźwiękiem. To postawa zbieżna z praktyką Jurkiewicza, który świadomie rezygnował z tworzenia kolejnych dzieł-przedmiotów, opierając się nadprodukcji — dziś odczytywanej jako jeden z fundamentów ekologicznego zwrotu w sztuce. Zamiast wielkoformatowych wydruków na wystawie pojawiają się projekcje — obrazy efemeryczne, zmienne, zależne od warunków przestrzeni. Ważnym elementem jest też dźwięk — kompozycja złożona z muzyki obecnej w czasie, gdy Jurkiewicz prowadził swoje obserwacje. Tworzy ona rodzaj audialnej projekcji mieszkania: tła, w którym codzienność i kosmos nakładają się na siebie. Natomiast fragmenty prac Jurkiewicza, widoków z okna, przedmiotów z jego otoczenia czy rośliny pojawiają się jako pojedyncze slajdy, obrazy do podglądania, wokół których konstruuje się sytuacja kameralnego spotkania.

Wystawa staje się przestrzenią przecięcia różnych porządków: zewnętrznego i wewnętrznego, ogromnego i intymnego, naukowego i domowego. Stawia pytania o granice percepcji i o to, w jaki sposób to, co odległe, może stać się bliskie. O to, czy kosmos — zamiast obszaru podbojów i ekspansji — może być traktowany jako część naszego „domu”. I wreszcie: jak daleko sięga pojęcie zamieszkiwania w świecie, w którym granice tego, co nasze, nieustannie się przesuwają.

 

Artyści:

kinoMANUAL to mała, niezależna manufaktura audiowizualna z Wrocławia, założona przez dwójkę artystów: Agę Jarząb i Maćka Bączyka. Od 2014 roku wspólnie tworzą filmy, fotografie, obiekty i instalacje, kontynuując awangardowe tradycje light artu, sztuki kinetycznej, animacji i kina eksperymentalnego. Prace duetu akcentują fizyczny kontakt z tworzywem oraz naturę narzędzi, którymi operują. kinoMANUAL współpracuje z kolektywami artystycznymi w Europie, tworzy identyfikacje wizualne, realizuje wystawy i performansy w Polsce i za granicą. Ich filmy są nagradzane na festiwalach animacji i kina eksperymentalnego. Od 2017 roku występuje wspólnie z zespołem Pin Park, dla którego tworzy wizualizacje i videoklipy. kinomanual.pl

Aga Jarząb (1977) to reżyserka, animatorka i projektantka graficzna. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu z tytułem magistra sztuk pięknych, rozpoczęła tam pracę jako wykładowca i pracownik naukowy. W 2017 roku uzyskała stopień doktora w dziedzinie sztuki i kontynuuje naukę na Wydziale Sztuki Mediów. Swoją przygodę ze sztuką rozpoczęła jako grafik, ale w końcu znalazła swój artystyczny wyraz w animacji. Koncentruje się na filmach animowanych w tradycyjnych technikach, takich jak rysunek, wycinanka czy reżyseria bezpośrednia. Jej filmografia to głównie abstrakcyjne, eksperymentalne filmy krótkometrażowe. Od 2014 roku współpracuje z Maćkiem Bączykiem w duecie kinoMANUAL. Razem tworzą filmy i spektakle, które prezentowane są na wielu festiwalach animacji na całym świecie. Jako grafik i animator Aga Jarząb współpracuje z wieloma instytucjami kultury w Polsce, takimi jak muzea, targi sztuki i festiwale filmowe. Dwa jej filmy z cyklu „Siostry Jarząb” znalazły się w antologii DVD „Akcja – animacja” wydanej przez Narodowy Instytut Sztuki Filmowej NInA.

Maciej Bączyk (1977) jest absolwentem Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Zajmuje się dźwiękiem i obrazem w praktyce i teorii. W 2010 roku Bączyk powrócił do sztuk wizualnych, głównie filmu eksperymentalnego i instalacji. Jedną z najważniejszych cech jego prac jest ręczny kontakt z filmem, taśmami, narzędziami i samym procesem produkcyjnym. Występował i nagrywał z takimi zespołami jak AGD, Robotobibok, Małe Instrumenty oraz obecnymi zespołami: Kristen, Pin Park. Jest także gościnnym kuratorem Think Tank Lab Triennale, Międzynarodowego Festiwalu Rysunku Współczesnego we Wrocławiu.

Zdzisław Jurkiewicz urodził się w 1931 roku w Wolsztynie. Architekt, malarz, rysownik, fotograf, teoretyk i poeta. Mieszkał i pracował we Wrocławiu przy ul. Łaciarskiej 59. W latach 1950–1956 studiował na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, gdzie w 1956 roku uzyskał dyplom. Po ukończeniu studiów rozpoczął pracę dydaktyczną na Wydziale Architektury, Malarstwa i Rzeźby swojej macierzystej uczelni, uzyskując w 1996 roku tytuł profesora sztuk pięknych. Od 1979 roku wykładał także na Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Poznaniu. Był członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) i Grupy Wrocławskiej. W 1970 roku otrzymał Nagrodę Krytyki Artystycznej im. Cypriana Kamila Norwida, a w 1976 roku stypendium Fundacji Kościuszkowskiej. Od tego roku pełnił również funkcję eksperta Ministerstwa Kultury i Sztuki w dziedzinie oceny sztuki współczesnej. Publikował artykuły o sztuce współczesnej, a od 1978 roku zajmował się również poezją. Jego prace były prezentowane na ważnych wystawach międzynarodowych, m.in. na Biennale w São Paulo (1974) i w paryskim Centrum Pompidou (1983), gdzie reprezentował Polskę.

Zainteresowanie sztuką zaszczepił w Jurkiewiczu ojciec, Ludwik. Jedną z wielu pasji artysty była astronomia. Swój pierwszy teleskop skonstruował w wieku trzynastu lat, a jego dyplom na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej stanowił projekt obserwatorium. Jurkiewicz pogłębiał swoją wiedzę dotyczącą zagadnień koloru. Jego obrazy bliskie formalnie malarstwu materii, ewoluowały najpierw w stronę malarstwa gestu, by następnie zgłębiać kluczową dla Jurkiewicza w owym czasie koncepcję „kształtu ciągłości”. W drugiej połowie lat 60. Jurkiewicz powrócił do astronomii – konstruował teleskopy, obserwował i fotografował gwiazdy. Swoje mieszkanie zamienił w niezwykły gabinet osobliwości, pracownię i obserwatorium w jednym. Kawalerka artysty stała się miejscem zdarzeń, których jedynym śladem jest dziś dokumentacja fotograficzna: m.in. Rysunek w Łazience (1972), Rysowanie światłem (1978), Słońce 1.VII.1972 (1972). Pod koniec lat 70. istotną rolę w działaniach naukowo-artystycznych Jurkiewicza zaczęły odgrywać zwierzęta (myszy japońskie i chomiki, dla których budował autorskie obiekty), a nieco później rośliny, również hodowane i obserwowane przez autora w mieszkaniu na Łaciarskiej. Jurkiewicz jest uważany za autora prawdopodobnie pierwszego w Polsce dzieła sztuki o tematyce środowiskowej.

Zmarł w 2012 roku w Będkowie.

 

 

Organizatorzy:
Galeria FOTO-GEN
Villa Heike

Kurator:
Paweł Bąkowski

Identyfikacja wizualna:
Zosia Jaros

Tłumaczenia:
Christa Conklin, Fabryka Tłumaczeń

Projekt został dofinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz z dotacji Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej

Odsłuchaj treść artykułu
Array ( [post_type] => post [posts_per_page] => 8 [post_status] => publish [orderby] => Array ( [meta_value_num] => DESC [date] => DESC ) [meta_key] => sticky_post [ignore_sticky_posts] => 1 [tax_query] => Array ( [0] => Array ( [taxonomy] => category [field] => term_id [terms] => Array ( [0] => 470 ) [operator] => NOT IN ) ) [category__in] => Array ( [0] => 15 ) [category__not_in] => Array ( [0] => 470 ) )

AKTUALNOŚCI

Dodano: 18.09.2026 00:00

Places for Deliberation / Miesta na rozjímanie

Historia sztuki Europy Środkowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych najczęściej opisywana jest przez pryzmat awangardowego eksperymentu, rozwoju sztuki konceptualnej oraz krytyki instytucjonalnej. Znacznie rzadziej dostrzega się równolegle rozwijający się nurt refleksji nad relacją między formą, funkcją i odpowiedzialnością dzieła sztuki. Prezentowana wystawa proponuje odczytanie twórczości Zdzisława Jurkiewicza, Barbary Kozłowskiej, Liliany Lewickiej i Jerzego Rosołowicza nie jako […] pokaż więcej »

Dodano: 21.08.2026 11:44

Turniej Poetycki „O Różę Różewicza”

Zachęcamy do udziału w ogólnopolskim Turnieju Poetyckim „O Różę Różewicza”, który otwiera przestrzeń dla nowych poetyckich głosów. Do 16 października pełnoletni autorzy mogą zgłaszać niepublikowane dotąd utwory poetyckie, które oceni jury pod przewodnictwem Ewy Lipskiej. pokaż więcej »

Dodano: 22.05.2026 00:00

DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Wystawa pofestiwalowa w Krośnie

Zapraszamy na wystawę pofestiwalową „Dimensionlessness of Glass”, która rozpocznie się się 22 maja w Piwnicach Przedprożnych CDS na Rynku w Krośnie. Wystawa zaprezentuje dział artystek i artystów ubiegłorocznej edycji festiwalu e-Glass. Ekspzycja została przedłużona do 12 października 226. pokaż więcej »

Dodano: 05.10.2026 00:00

„Weseli Ponuracy” – spotkanie autorskie z Krystyną Stogą i Michałem Jędrzejewskim

Zapraszamy na spotkanie autorskie z K. Stogą i M. Jędrzejewskim poświęcone książce „Weseli Ponuracy”! Poznaj historię słynnego wrocławskiego teatru satyry. 5 października o godz. 18:00 w Art Café Kalambur we Wrocławiu. Spotkanie poprowadzi H. Koczan. Wstęp wolny. pokaż więcej »

Dodano: 05.10.2026 00:00

OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2026

Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »

Dodano: 04.10.2026 12:00

OBCHODY 45-lecie Niezależnego Zrzeszenia Studentów Wrocław

45-lecie wrocławskiego NZS już 10-11 października! W programie m.in. wystawa plenerowa na ul. Grabiszyńskiej, panele dyskusyjne w Centrum Historii Zajezdnia z udziałem świadków historii oraz pokaz filmu o strajkach. Świętuj dekady studenckiej niezależności we Wrocławiu! pokaż więcej »

Dodano: 04.10.2026 11:00

Jubileuszowe Legnickie Wieczory Organowe

Legnickie Wieczory Organowe to cykl sześciu bezpłatnych koncertów z udziałem wybitnych artystów, który odbywa się od lipca do listopada br. w Ewangelickim Kościele Marii Panny w Legnicy. pokaż więcej »

Dodano: 04.10.2026 11:00

152. Antykabaret 2026 p.t. M/S Waligórski

Wieczór w hołdzie dla wybitnego wrocławskiego poety i satyryka. Z okazji stulecia urodzin Andrzeja Waligórskiego sto pięćdziesiąta druga edycja Antykabaretu zabierze widzów w elitarną podróż na pokładzie M/S Waligórski. Wydarzenie z udziałem znanych artystów odbędzie się w Mleczarni. pokaż więcej »

Przejdź do treści