Spotkanie ze Stefanią Gardecką poświęcone jej książce „Pamiętam Was”

Książka Stefanii Gardeckiej „Pamiętam Was” jest mozaiką wspomnień osób, które przez wiele lat były związane z Teatrem Laboratorium. Autorka, przez niemal dwie dekady czuwająca nad sprawami administracyjnymi zespołu, oddaje głos „cichym bohaterom” – asystentom, stażystom i pracownikom technicznym, którzy wraz z aktorami i aktorkami wspólnie tworzyli teatr w trudnych realiach PRL-u. Ta niezwykle osobista, pełna emocji opowieść odsłania kulisy funkcjonowania Teatru kierowanego przez Jerzego Grotowskiego; pokazuje, jak wielkie wydarzenia artystyczne nieustannie zderzały się z prozą codzienności.

Przyjęta przez autorkę formuła dawnej „silva rerum” oraz fragmentaryczność narracji umożliwiają czytanie wybranych stron, które – choć czytane osobno – ostatecznie układają się w spójną całość. Gardecka prowadzi czytelnika przez świat, w którym walka o cement, papier czy mieszkania dla aktorów i aktorek była równie istotna, co organizacja międzynarodowych wyjazdów. W jej narracji humor łączy się z głęboką refleksją nad lojalnością, chorobą i przemijaniem, tworząc portret niezwykłej wspólnoty. Pokazuje, jak funkcjonowanie Teatru Laboratorium wpływało na życie ludzi zgromadzonych wokół niego.

*

„Po samorozwiązaniu Teatru Laboratorium wiele osób prosiło mnie, aby napisać jego historię widzianą oczami pracownika administracyjnego. Pracowałam tam prawie dwadzieścia lat – od roku 1966 do końca istnienia placówki w roku 1984. Dała świadectwo, jak mawiała Inka Dowlasz. To ona nieustannie zachęcała mnie do tego, aby pokazać, jak wyglądała praca Teatru od wewnątrz, aby obalić mity, teorie, które się pojawiają nawet w poważnych książkach. […]

Jak mam zacząć? Tyle wspomnień… Krzysztof Czyżewski poradził: «Zacznij od pierwszego spotkania z Grotowskim». Nadał kierunek. Zmobilizował mnie. Serce i pamięć się otwierały, sama się zdziwiłam, że tyle pamiętam. To dzięki niemu uwierzyłam, że to ma sens. I tak poszło… Gdy coś mi się przypomniało, zapisywałam, choć nie zawsze chronologicznie, a niektóre sprawy się powtarzają, w różnych kontekstach. Tekst jest jeszcze ,,surowy” i taki pozostanie w tym wydaniu”. / Fragment książki

Stefania Gardecka w latach 1966–1984 ściśle współpracowała z Jerzym Grotowskim, przechodząc drogę od sekretarki zespołu przez szefową działu organizacji do zastępczyni dyrektora. W ostatnim okresie działalności teatru była odpowiedzialna za stronę organizacyjną kluczowych projektów, m.in. „Przedsięwzięcia Góra” (1977) oraz Teatru Źródeł (1979–1982). Po rozwiązaniu Teatru Laboratorium pracowała w Ośrodku Teatru Otwartego Kalambur we Wrocławiu, w którym kierowała działem zagranicznym i współtworzyła Międzynarodowy Festiwal Teatru Otwartego. Od 1990 roku, na zaproszenie prof. Zbigniewa Osińskiego, była kierowniczką działu organizacji Ośrodka Badań Twórczości Jerzego Grotowskiego (obecnie Instytut im. Jerzego Grotowskiego) aż do chwili przejścia na emeryturę. W latach 2008–2010 współpracowała z prof. Virginie Magnat z Uniwersytetu British Columbia w Kanadzie przy projekcie „Spotkania z niezwykłymi kobietami”, który był poświęcony współpracowniczkom Grotowskiego. Za swój wkład w rozwój kultury została uhonorowana m.in. Złotym Krzyżem Zasługi oraz odznaką Zasłużony dla Kultury Polskiej.

Krzysztof Czyżewski jest praktykiem idei, poetą i eseistą, tłumaczem, wydawcą, reżyserem. Kieruje Fundacją Pogranicze i Ośrodkiem „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach oraz Międzynarodowym Centrum Dialogu w Krasnogrudzie. Opublikował książki eseistyczne: „Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei” (2017); „W stronę Xenopolis” (2019); „Praktykowanie Utopii” (2024); „Dobre słowo na śmierć”, a także zbiory poezji „żegaryszki. wiersze najmniejsze” (2018) oraz „tykot” (2025).

Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego