Wrocław performatywny. Performative Wrocław 1957-1989, 2025
Książka składa się z trzech części. Część pierwsza, mająca charakter kalendarium, służy rekonstrukcji pola wydarzeń i instytucji „performatywnego Wrocławia”, traktowanego jako dynamiczna sieć relacji, a nie zamknięty system. Część druga obejmuje zbiór esejów – krytycznych opracowań analizujących wybrane problemy, zjawiska oraz konkretne działania. Część trzecia oparta jest na relacjach uczestników i uczestniczek opisywanych wydarzeń, co pozwala włączyć do narracji perspektywę doświadczenia i pamięci, kluczową dla badań nad sztuką efemeryczną.
Fragment wstępu:
Książka Wrocław performatywny 1957–1989 powstała z potrzeby uporządkowania historii wrocławskiego środowiska artystycznego drugiej połowy XX wieku, widzianej przez pryzmat szeroko rozumianej performatywności. Jej celem jest zarówno rekonstrukcja wybranych wydarzeń, praktyk i inicjatyw artystycznych, jak i analiza procesów kulturowych, społecznych oraz estetycznych, które ukształtowały Wrocław jako jeden z kluczowych ośrodków sztuki efemerycznej i neoawangardowej w Polsce.
Proponowana narracja ma charakter swoistej mapy najważniejszych wydarzeń, postaw i procesów, umożliwiającej uchwycenie dynamiki tego środowiska, a zarazem otwierającej pole do dalszych, pogłębionych badań. Istotne było dla nas wyznaczenie ram faktograficznych i interpretacyjnych. Książka sytuowana jest zatem pomiędzy monografią a studium problemowym: łączy porządkowanie obszernego materiału faktograficznego z refleksją teoretyczną i krytyczną, świadomie pozostawiając przestrzeń na kolejne reinterpretacje i uzupełnienia.
Zakres badawczy, jaki sobie wyznaczyliśmy, obejmuje zarówno działania parateatralne, happeningi, performanse, jak i przejawy artystycznego aktywizmu obecnego w przestrzeni publicznej Wrocławia. Istotne miejsce zajmują także konkretne postawy twórcze oraz grupy artystyczne, a także niezależne galerie i miejsca sztuki funkcjonujące w klubach studenckich, pracowniach artystycznych czy w mieszkaniach prywatnych, dla których performatywność stanowiła jeden z kluczowych wyznaczników aktywności. Działania te – często efemeryczne, jednorazowe, słabo udokumentowane i funkcjonujące na granicy widzialności – pozostają w niniejszym projekcie w miejscu centralnym.
Redakcja: Agnieszka Chodysz-Foryś, Piotr Lisowski
Koordynacja: Marharyta Rubanenko
Projekt: Iwona Jarosz, Anna Wacławek
Autorki i autorzy tekstów: Agnieszka Chodysz-Foryś, Marika Kuźmicz, Piotr Lisowski, Zofia Reznik, Wiktoria Szczupacka, Paweł Szroniak
W rozmowach udział wzięły / wzięli: Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Krystyna Kawczak, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Wojciech Stefanik, Piotr Wieczorek, Igor Wójcik
Przekład: Karol Waniek
Korekta: Barry Keane, Anastazja Oleśkiewicz
Współpraca przy kwerendach: Agata Ciastoń, Marharyta Rubanenko, Mira Nikodemska, Patrycja Ucieklak
Indeks nazwisk: Marharyta Rubanenko
Edycja zdjęć: Justyna Fedec
Zdjęcia i ilustracje: Teatr Kalambur i Stowarzyszenie Europejskich Więzi, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Fundacja ZW we Wrocławiu, Galeria Entropia, Centrum Sztuki WRO, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz kolekcje prywatne Ewy Benesz, Michała Bieganowskiego, Katarzyny Chierowskiej, Andrzeja Dudka-Dürera, Michała Jędrzejewskiego, Anny Kutery, Haliny Litwiniec, Zbigniewa Makarewicza, Jolanty Marcolli, Piotra Wieczorka, Anny Płotnickiej and private collections of Ewa Benesz, Michał Bieganowski, Katarzyna Chierowska, Andrzej Dudek-Dürer, Michał Jędrzejewski, Anna Kutera, Halina Litwiniec, Zbigniew Makarewicz, Jolanta Marcolla, Piotr Wieczorek, Anna Płotnicka
Autorzy i autorki zdjęć: A. Adamczyk, Werner Bethsold, Michał Bieganowski, Leszek Białasiński, Jan Bortkiewicz, Czesław Chwiszczuk, Tadeusz Drankowski, Wojciech Furmańczyk, Sławomir Hałaczkiewicz, Jerzy Hankiewicz, Kazimierz Helebrandt, Zdzisław Holuka, Ireneusz Jaśkiewicz, Mariusz Jodko, Bogdan Konopka, Adam Konieczny, Barbara Kozłowska, Alexander Kot-Zaitsaŭ, Janusz Kucharski, Jacek Lalak, Andrzej Lachowicz, Jerzy Lajstowicz, Jerzy Liniowski, Zbigniew Makarewicz, Janusz Madera, Michał Marciniak, Jerzy Tomasz Młyński, NAF Dementi (Tomasz Kizny, Anna Łoś, Andrzej Łuc, Henryk Prykiel), Z. Nowak, Natalia Orłowska, Jerzy Palacz, Wiesław Patla, Jerzy Petrykowski, Jerzy Płoński, Tadeusz Rolke, Marek Rutkowski, Maciej Stawiński, Tadeusz Szwed, Daniel Szopiński, Wojciech Warelis, Piotr Warelis, L. Waśkowski, Andrzej Wąsik, Czesław Żuk, Adam Żur
Na okładce: Grupa Fotograficzna 1984, Skoki, 1984, dokamerowe działania plenerowe, 3 kadry z filmu 16 mm, czas trwania: 1:50. Skład grupy: Alicja Jodko, Mariusz Jodko, Ikar Kozak, Andrzej Rerak, w kadrach: Mariusz Jodko, kamera: Adam Konieczny. Dzięki uprzejmości Alicji i Mariusza Jodków
Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Druk: Drukarnia Akapit sp. z o.o.
Nakład: 600 egz.
Język: polski/angielski
Format: 26,7 x 21 cm | liczba stron: 640 | oprawa: twarda
ISBN: 978-83-68532-09-8
Rok wydania: 2025
Wydawca dołożył wszelkich starań w celu ustalenia praw autorskich do reprodukcji zamieszczonych w tej publikacji. W przypadku pominięcia lub pomyłki prosimy o zgłoszenie się do wydawcy
© 2025 Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wszelkie prawa zastrzeżone
Wrocław 2025
Partner: Klub Muzyki i Literatury
Patronat medialny: Magazyn SZUM, miesięcznik Odra
Patronaty honorowe:
Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Paweł Gancarz – Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego i Miasta Wrocław
Cena: 85 zł + koszt wysyłki
Książkę można zamówić w sklepie internetowym: www.sklep.okis.pl
Kupując to wydawnictwo możesz otrzymać nieodpłatnie wybrane pozycje z naszej księgarni. Sprawdź w wyszukiwarce (u góry strony) kategorię Gratis.
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 30.08.2026 01:20
Premierowa „Noc przekroczeń” w ramach Dolnośląskiego Festiwalu Nauki
W trakcie Dolnośląskiego Festiwalu Nauki będzie można obejrzeć we Wrocławiu premierę spektaklu performatywnego pt. Noc przekroczeń. Próby. Zapraszamy 16 września do budynku Wydziału Filologicznego o godz. 19.00 pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 01:00
Prądy wsteczne I Premiera Teatru Układ Formalny
Prądy wsteczne – premiera Teatru Układ Formalny we Wrocławiu! 18-20 września zapraszamy na poruszający spektakl Magdaleny Drab. To intymna opowieść o matce i córkach, dawnych konfliktach i trudnej bliskości, inspirowana dramatami psychologicznymi. Szczegóły na ukladformalny.pl. pokaż więcej »
Dodano: 01.09.2026 11:56
Weseli Ponuracy. Historia pierwszego Studenckiego Teatru Satyry we Wrocławiu – Krystyna Stoga, Michał Jędrzejewski
Poznaj niezwykłą książkę dwójki wrocławskich twórców, którzy po siedemdziesięciu latach postanowili utrwalić wspomnienia ze swoich studiów w mrocznych czasach stalinizmu. Ta poruszająca opowieść ukazuje realia terroru UB, prześladowania akademików i walkę o zachowanie godności w PRL. pokaż więcej »
Dodano: 01.09.2026 11:07
„RODZI SIĘ WOLNYM” LESZEK BUDREWICZ
W księgarni internetowej OKIS dostępna jest nowość wydawnicza - tomik poetycki Leszka Budrewicza "Rodzi się wolnym". pokaż więcej »
Dodano: 01.09.2026 10:45
Dolnośląski Konkurs Literacki o Laur Diamentowego Pióra 2026
Zapraszamy młodzież szkolną z województwa dolnośląskiego do udziału w Dolnośląskim Konkursie Literackim o Laur Diamentowego Pióra. Konkurs organizowany jest co roku, a dla laureatów przewidziane są cenne nagrody. Prace konkursowe należy przesyłać do 16 listopada 2026. pokaż więcej »
Dodano: 01.09.2026 00:00
Festiwal Realny „Dzieje się” – II Część Wrześniowej Odsłony
W dniach 1–6 września Nowa Ruda zaprasza na bezpłatny Festiwal Realny „Dzieje się”. W programie interdyscyplinarnego wydarzenia znajdą się m.in. spektakl Ireneusza Krosnego, pokazy filmowe Interreg, wystawy i regionalny jarmark. Odkryj bogactwo kultury i sztuki na ziemi kłodzkiej! pokaż więcej »
Dodano: 31.08.2026 00:00
WRZEŚNIOWY NUMER „ODRY” 9/2026
Najnowszy, wrześniowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 03:10
RYTUAŁ | EDYCJA XXIII
Festiwal Rytuał powraca pod hasłem „Dual Use”! To interdyscyplinarne wydarzenie łączy sztuki wizualne, muzykę i debaty. Artyści i eksperci zbadają, jak technologia, AI i media służą rozwojowi, ale też kontroli. Odkryj przestrzeń krytycznej refleksji o walce wolności z podporządkowaniem. pokaż więcej »