Udostępnij:

Dodano:

22.06.2017 11:08

6/2017: MAGDALENA ABAKANOWICZ 1930 – 2017

Magdę Abakanowicz poznałem w Brazylii w roku 1979. Kiedy to na Biennale Sztuki w Sao Pulo po raz kolejny organizowałem dział polski. Z okazji jubileuszu 15-lecia Biennale oprócz wystawy aktualnej prezentowano też prace artystów nagrodzonych w poprzednich latach.


W roku 1965 Abakanowicz otrzymała złoty medal za monumentalne, przestrzenne tkaniny – Abakany – i została wytypowana przez Ministerstwo Kultury do reprezentowania polskich laureatów zagranicą. Po przygotowaniu wystawy, udziale w otwarciu i towarzyszących imprezach zaproponowałem artystce wyjazd do kilku miast – do Rio de Janeiro, Ouro Preto, Brasilii. Podróż przyczyniła się do naszego bliższego poznania, pogłębiła wzajemną sympatię, którą czuliśmy już w trakcie pracy. Magda okazała się miłym towarzyszem podróży –
o podobnych do moich zainteresowaniach, otwartości, entuzjazmie do poznawania nowych miejsc. Akceptowała, a nawet prowokowała moją wiodącą rolę w wyborze trasy, hoteli (co częściowo wynikało z faktu, że był to już drugi mój wyjazd do Brazylii).

W następnych latach nasze kontakty były okazjonalne. W roku 1988 pisałem wstęp do albumu z okazji retrospektywnej wystawy jej prac w Galerii Mücsarnok w Budapeszcie i uczestniczyłem w otwarciu tej wystawy. Po jej zamknięciu przyjąłem depozyt do Muzeum – kilkadziesiąt Abakanów, dzięki czemu w wiele lat potem trafiły one na stałe – jako dar artystki – do zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu.  Bliższa nasza współpraca rozpoczęła się w roku 1991, kiedy włączono mnie do zespołu organizującego  retrospektywną wystawę Abakanowicz w kilku miastach Japonii – w Tokio, Mito, Schiga, Hiroszimie. Pisałem wówczas wstęp do katalogu i kilkakrotnie wyjeżdżałem na montaż i demontaż tych ekspozycji. Kilkunastodniowe pobyty, luksusowe warunki zapewnione przez Japończyków, program poznawczo-rekreacyjny decydowały o wyjątkowej atrakcyjności wyjazdów. Poznałem wtedy inną Magdę – nie partnera, ale kierownika zespołu, który utrzymuje ten zespół w stałym napięciu, dyspozycyjności, wymagającą od siebie i od innych podobnego zaangażowania.

W szerszym gronie osób była ona nieufna, jakby niepewna ich intencji, oschła. Wytłumaczenie tych cech można znaleźć w jej notatkach autobiograficznych W portrecie x 20. Wspominając dzieciństwo, Abakanowicz pisze tam o pragnieniu akceptacji siebie przez dorosłych, szczególnie przez matkę, która oczekiwała syna i nie kryła rozczarowania po jej urodzeniu; o kreowaniu miejsc, do których uciekała w dzieciństwie, w których czuła się bezpiecznie. Z lektury tych oraz innych jej tekstów wyłania się obraz osoby wrażliwej, samotnej, niepewnej, oczekującej integracji z innymi, akceptacji swych pomysłów i działań. Zapewne nie doczekała się tego… W dorosłym życiu reagowała narzucaniem innym swojej woli; naturalną miękkość i uległość zastępowała oschłością i dyscypliną.

Kiedy kogoś bliżej poznała i zaakceptowała, stawała się przyjacielska, otwarta, pełna poświęcenia. Należałem do nielicznego grona osób akceptowanego w pełni przez Magdę. Znalazło to swój wyraz w naszej współpracy, w ofiarowaniu przez nią dużej kolekcji dzieł do Muzeum Narodowego we Wrocławiu, dzięki czemu jest ono jedyną instytucją posiadającą pełny przegląd jej twórczości od Abakanów z lat sześćdziesiątych do kompozycji plenerowych, jak Rycerze króla Artura i Ptaki z lat 2005-2007. Doświadczyłem jej przyjaźni także prywatnie.

Kilka lat temu towarzyszyłem Abakanowicz w aranżacji jej sali w Tate Modern w Londynie. Była spełniona, u szczytu sławy, a równocześnie – jak pisałem w jednym z tekstów – wciąż poszukująca: … kontynuująca i rozwijająca wszystkie istotne wątki swojej twórczości. Krąży wokół tych samych prawd, tworzy formy wieloznaczne, o skomplikowanej strukturze, a z nich pewien typ przestrzeni. Świat poddany w równym stopniu analizie intelektualnej co intuicji, świat marzeń, przerwanego przez wojnę niespełnionego dzieciństwa, uzupełniony ostrą obserwacją współczesnego bytu, konkretyzuje się w formach, które – w gruncie rzeczy – są sobie bardzo bliskie. Zmienia się tylko ich konsystencja, zmieniają miejsca występowania. Poprzednio zamknięte, teraz otwarte, zespolone z naturą.  Z właściwym sobie zafascynowaniem artystka poszerzała zakres doświadczeń: dążyła do poznania niepoznawalnego, do pojęcia niepojętego…

 

27 kwietnia 2017 na Cmentarzu Powązkowskim takimi słowami żegnałem Magdalenę Abakanowicz:

 

Żegnamy Magdalenę Abakanowicz – człowieka wybitnego.

Żaden z artystów polskich nie dokonał tego, co ona, a innych było niewielu. Dzięki niej sztuka polska zaistniała w różnych krajach na wszystkich kontynentach, w renomowanych muzeach i galeriach sztuki, w zbiorach prywatnych, w przestrzeni publicznej.

Dzięki niej dokonała się rewolucja w tkactwie artystycznym, przez wieki dekoracyjnym, płaskim, przeznaczonym do ozdoby ścian i posadzek. Abakanowicz umieściła prace w przestrzeni, mocne, biologiczne, miękkie rzeźby będące symbolami życia.

Dzięki niej powstała wstrząsająca wizja społeczeństw podporządkowanych totalnym systemom, tłumy wymóżdżonych, pozbawionych głów, wydrążonych postaci, uszeregowanych w karne zespoły, w kolejki. Dzięki niej rozwinęła się pracownia artystyczna w Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu, skupiająca artystów z Polski i innych krajów. Podobnie podczas jej zajęć na uczelniach w Stanach Zjednoczonych, Japonii, Nowej Zelandii. W Japonii po pierwszej wystawie w latach sześćdziesiątych artyści powołali stowarzyszenie jej imienia, rozwijając poszukiwania plastyczne.

Współpracując z artystką przy niektórych wystawach w Polsce i za granicą, mogłem obserwować entuzjazm tłumów, tysiące ludzi zwiedzających jej wystawy, setki osób uczestniczących w jej spotkaniach z publicznością.

Mariusz Hermansdorfer

POWRÓT DO CZYTELNI

Odsłuchaj treść artykułu
Array ( [post_type] => post [posts_per_page] => 8 [post_status] => publish [orderby] => Array ( [meta_value_num] => DESC [date] => DESC ) [meta_key] => sticky_post [ignore_sticky_posts] => 1 [tax_query] => Array ( [0] => Array ( [taxonomy] => category [field] => term_id [terms] => Array ( [0] => 470 ) [operator] => NOT IN ) ) [category__in] => Array ( [0] => 15 ) [category__not_in] => Array ( [0] => 470 ) )

AKTUALNOŚCI

Dodano: 01.03.2024 03:00

Nagroda dla filmu „W służbie błękitnego krzyża”!!!

29 lutego 2024, realizatorzy filmu dokumentalnego o dolnośląskim GOPR, Maciej Kieres i Daniel Jasiński z OKiS we Wrocławiu, odebrali 1 nagrodę podczas gali 18. FilmAT Festival 2023 w Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie. pokaż więcej »

Dodano: 01.03.2024 02:00

OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2024 – WYNIKI

1 marca odbyła się konferencja prasowa, podczas której poznaliśmy wyniki naboru do programu OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2024. Program promuje kulturę Dolnego Śląska na wrocławskich osiedlach. pokaż więcej »

Dodano: 01.03.2024 01:00

PREMIERA FILMU DOKUMENTALNEGO „KOMANDOR” na TVP Historia

2 marca 2024, godz. 16.45 na TVP Historia odbędzie się premiera filmu dokumentalnego „Komandor", opowiadającego nie tylko o historii Biegu Piastów, ale przede wszystkim o jego pomysłodawcy i założycielu – Julianie Gozdowskim. Zapraszamy! pokaż więcej »

Dodano: 28.02.2024 13:57

Zgłoszenia do konkursu Koreańskie Międzynarodowe Biennale Ceramiki 2024

Do 18 marca można się zgłaszać do międzynarodowego konkursu pn. Koreańskie Międzynarodowe Biennale Ceramiki (KICB) 2024, który odbędzie się w prowincji Gyeonggi w Republice Korei. Zapraszamy do udziału! pokaż więcej »

Dodano: 22.02.2024 07:00

Wystawy poplenerowe Impresje Kłodzkie II. Pleneru Malarskiego w Lewinie Kłodzkim

Kolejna odsłona wystawy obrazów powstałych podczas letniego pleneru 1 marca we Wrocławiu. Zapraszamy do Otwartych Pracowni Plastycznych im. Eugeniusza Gepperta przy ul. Ruskiej. pokaż więcej »

Dodano: 22.02.2024 06:00

Salon Zimowy: LOTTO – koncert w galerii FOTO-GEN

Zapraszamy na drugi koncert w ramach wystawy "Salon Zimowy" duetu kinoMANUAL, na którym wystąpi grupa LOTTO. 2 marca 2023, godz. 19.00, wstęp wolny! pokaż więcej »

Dodano: 22.02.2024 05:30

Spotkanie autorskie z Waldemarem Okoniem wokół książki „Dniewnik czyli kronika niezapowiadanych śmierci. Część II (2019-2022)”

Zapraszamy na spotkanie autorskie z Waldemarem Okoniem, dotyczące jego najnowszej książki „Dniewnik czyli kronika niezapowiadanych śmierci. Część II (2019-2022)" , które odbędzie się 8 marca  w Księgarni Tajne Komplety. Spotkanie poprowadzi Paweł Gołębski z Radia RAM. Wstęp wolny.  pokaż więcej »

Dodano: 22.02.2024 05:00

Wiosna, lato, jesień, zima i znowu wiosna | Весна, літо, осінь, зима і знову весна

Zapraszamy do Instytutu im. Jerzego Grotowskiego na spektakl na podstawie klasycznego utworu ukraińskiego Łesi Ukrainki pt. „Pieśń lasu”. Przedstawienie w ramach cyklu „Scena ukraińska” odbędzie się 9 i 10 marca oraz 13 i 14 kwietnia. pokaż więcej »

Skip to content

Zapisz się do naszego newslettera

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych (pokaż całość)