I SYMPOZJON z cyklu „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”

Spotkanie autorskie z prof. Cezarym Lipińskim, poświęcone jest nowym odkryciom archiwalnym dotyczącym Johannesa Schefflera, znanego jako Angelus Silesius – jednego z najwybitniejszych poetów mistycznych europejskiego baroku.
Jak archiwalne dokumenty mogą zmienić utrwalony obraz wielkiego poety? O tym, a także o tajemnicach jego biografii i duchowym dziedzictwie Śląska, opowie autor książki Poeta archivarum monumentis illustratus.

I SYMPOZJON z cyklu „Dolny Śląsk – Kraina Mistyków”
CEZARY LIPIŃSKI, prof. dr hab. Uniwersytetu Zielonogórskiego
Archiwum przeciw legendzie. Nowe źródła do biografii Johannesa Schefflera
Moderator: Henryk Koczan

17 listopada 2026, godz. 17.00
Muzeum Pana Tadeusza
Rynek 6, Wrocław

Wystawa towarzysząca: Norman Smużniak „Karmazynowy wędrowiec’

Książka Cezarego Lipińskiego Poeta archivarum monumentis illustratus. Archivarischer Neublick auf Johannes Scheffler  przynosi nowe, archiwalne spojrzenie na Johannesa Schefflera — Angelusa Silesiusa. Autor wychodzi od świadomości strat, jakie w zasobach archiwalnych spowodowała II wojna światowa.  W przypadku Schefflera utracono między innymi dawne luterańskie księgi kościelne Wrocławia, zawierające niepowtarzalne informacje o chrzcie poety i jego rodzinie, a także inne dokumenty, jak choćby akt mianowania go cesarskim lekarzem dworskim.

Autor pokazuje jednak, że mimo tych strat badania nad Schefflerem nie zostały zamknięte. Przeciwnie — w archiwach nadal znajdują się źródła, które pozwalają korygować dotychczasową wiedzę, podważać utrwalone stereotypy i otwierać nowe perspektywy interpretacyjne. Publikacja ta jest nie tylko pracą źródłową, lecz także ważną rewizją dotychczasowej recepcji Angelusa Silesiusa, albowiem wiele sądów o poecie ukształtowały dawne biografie, wyznaniowe spory, uproszczenia oraz niewystarczające wykorzystanie źródeł łacińskich. Szczególną uwagę poświęca również problemowi pseudonimu „Angelus Silesius”, wskazując na różnicę między historycznymi formami imienia używanymi przez Schefflera, a późniejszą tradycją recepcyjną.

 Poeta archivarum monumentis illustratus to książka o sile dokumentu, o cierpliwości archiwalnej kwerendy i o potrzebie ponownego czytania biografii wielkich postaci kultury. Dzięki niej możemy poznać Johannesa Schefflera nie tylko jako poetę mistycznego, lecz także jako człowieka konkretnego miejsca, czasu, wspólnoty religijnej i rodzinnej historii.

Cezary Lipiński — dr hab., prof. Uniwersytetu Zielonogórskiego, literaturoznawca, germanista  i tłumacz z języka niemieckiego. Pracuje w Instytucie Filologii Germańskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego. Jego zainteresowania badawcze obejmują literaturę śląską, mistykę śląską  i europejską duchowość religijną, ze szczególnym uwzględnieniem twórczości Johannesa Schefflera / Angelusa Silesiusa, a także Jacoba Böhmego i Abrahama von Franckenberga. Zajmuje się również związkami sztuki i religii oraz problematyką autorską dotyczącą Carla Wilhelma Salice-Contessy, Carla Hauptmanna i Gerharta Hauptmanna.

Jest autorem 102 publikacji naukowych, w tym 4 monografii, 72 artykułów w czasopismach  i monografiach wieloautorskich, 11 recenzji naukowych oraz redaktorem lub współredaktorem 15 tomów zbiorowych. Do jego najważniejszych książek należą: Poeta poetów. Studia nad polską duchowością religijną na przykładzie recepcji Angelusa Silesiusa oraz wyssana ostatnio Poeta archivorum monumentis illustratus. Archivarischer Neublick auf Johannes Scheffler. Współredagował między innymi tomy: Śladami wielkiego dziedzictwa. O pisarstwie Carla i Gerharta Hauptmannów, Reformacja protestancka 1517 roku. Spory o dziedzictwo, Facetten der Mystik. Spannungen zwischen Spiritualität und Ästhetik bei Jacob Böhme und Johannes Scheffler oraz Gerhart Hauptmann w III Rzeszy. Mity i rzeczywistość.

W swoich badaniach łączy perspektywę literaturoznawczą, historyczną i religioznawczą, szczególną wagę przywiązując do pracy źródłowej, recepcji literatury śląskiej oraz miejsca mistyki w kulturze europejskiej.

ORGANIZATORZY
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu,
Ossolineum – Muzeum Pana Tadeusza,

PARTNERZY
Uniwersytet Wrocławski,
Uniwersytet Zielonogórski

PATRONAT MEDIALNY
TVP Wrocław, Radio Wrocław, Miesięcznik ODRA

DOFINANSOWANO Z BUDŻETU SAMORZĄDU WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO