Cmentarz nieśmiertelnych

W książce Henryka Wańka „Cmentarz Nieśmiertelnych” zebrano kilkanaście esejów dotyczących w olbrzymiej części Szklarskiej Poręby, co prawda nie w odniesieniu do prehistorii, jak miało to miejsce ponad dwadzieścia lat temu podczas sporządzania przez niego raportów z Zamku Wieczornego, lecz do ludzi, którzy kształtowali atmosferę Schreiberhau na przełomie XIX i XX wieku, czyniąc ze śląskiego kurortu miejsce wyjątkowe – kolonię artystów, wcale zresztą nie gorszą od innych, takich choćby jak ta archetypiczna w Worpswede.

Eseje Wańka kreślą jednak szlaki dalece wybiegające poza Szklarską Porębę, Świeradów-Zdrój, Jagniątków-Agnieszków, gdzie ostatecznie w dostojnym pałacu Wiesenstein zamieszkał noblista Gerhart Hauptman. (…) Mówią nie tylko o tym, co miało miejsce tu, na Śląsku, ale również w Jenie, gdzie studiował i doktoryzował się Carl Hauptmann, w tyrolskim Bozen, gdzie z kolei Gerhart bawił w towarzystwie rodziny Tomasza Manna, a tego ostatniego zainspirował, zupełnie niechcący, do sportretowania swej „bobliwej” osoby pod postacią groteskowego Peeperkorna – bohatera Czarodziejskiej góry. W ten oto dyskretny i zupełnie naturalny sposób, podążając śladami swych bohaterów i anegdot z nimi związanych, przywraca Waniek Śląskowi, a szczególnie Kolonii Artystów Schreiberhau – jak sam pisze – „łączność z ogólnoeuropejskim krwiobiegiem kulturalnym”.

Z tego właśnie powodu „Cmentarz nieśmiertelnych” Henryka Wańka będą mogli docenić nie tylko miłośnicy rozmaitych „silesiaków”, śledzący jego twórczość od bez mała początku lat dziewięćdziesiątych, urzeczonych przede wszystkim krajobrazem i duchowością Śląska, co ludzie zatopieni w całej europejskiej tradycji literackiej.

Waniek (…) opozycję „literatura lokalna” – „literatura powszechna” zdaje się likwidować. (…) Jeśli bowiem mierzyć zasoby kultury europejskiej bez apriorycznych sądów na jej temat, bez oczekiwania spełnienia wstępnych kategorii, takich jak nawiązania do spetryfikowanych toposów, historii, mitologii, tradycji literackiej, a jedynie za pomocą czytelniczych zainteresowań, dystrybucji i redystrybucji treści, problemów i form, okazuje się, że to, co poczytujemy za lokalne, staje się, jeśli nie rdzeniem, to przynajmniej niezwykle ważną całej kultury współczesnej.

Ze wstępu Jacka Grębowca

Redakcja: Andrzej Więckowski

Tekst: Henryk Waniek

Korekta: Jacek Grębowiec

Projekt graficzny: Tomasz Pietrek

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Druk: Jaks

ISBN 978-83-62290-50-5

Format: 14 x 21 cm | liczba stron: 135| oprawa: twarda

Język: polski

Cena: 20 zł + koszt wysyłki

Dostępna w sprzedaży

Książkę można zamówić pisząc na adres wydawnictwa@okis.pl

Odsłuchaj treść artykułu

AKTUALNOŚCI

Dodano: 18.09.2026 00:00

Places for Deliberation / Miesta na rozjímanie

Historia sztuki Europy Środkowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych najczęściej opisywana jest przez pryzmat awangardowego eksperymentu, rozwoju sztuki konceptualnej oraz krytyki instytucjonalnej. Znacznie rzadziej dostrzega się równolegle rozwijający się nurt refleksji nad relacją między formą, funkcją i odpowiedzialnością dzieła sztuki. Prezentowana wystawa proponuje odczytanie twórczości Zdzisława Jurkiewicza, Barbary Kozłowskiej, Liliany Lewickiej i Jerzego Rosołowicza nie jako […] pokaż więcej »

Dodano: 21.08.2026 11:44

Turniej Poetycki „O Różę Różewicza”

Zachęcamy do udziału w ogólnopolskim Turnieju Poetyckim „O Różę Różewicza”, który otwiera przestrzeń dla nowych poetyckich głosów. Do 16 października pełnoletni autorzy mogą zgłaszać niepublikowane dotąd utwory poetyckie, które oceni jury pod przewodnictwem Ewy Lipskiej. pokaż więcej »

Dodano: 22.05.2026 00:00

DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Wystawa pofestiwalowa w Krośnie

Zapraszamy na wystawę pofestiwalową „Dimensionlessness of Glass”, która rozpocznie się się 22 maja w Piwnicach Przedprożnych CDS na Rynku w Krośnie. Wystawa zaprezentuje dział artystek i artystów ubiegłorocznej edycji festiwalu e-Glass. Ekspzycja została przedłużona do 12 października 226. pokaż więcej »

Dodano: 05.10.2026 00:00

„Weseli Ponuracy” – spotkanie autorskie z Krystyną Stogą i Michałem Jędrzejewskim

Zapraszamy na spotkanie autorskie z K. Stogą i M. Jędrzejewskim poświęcone książce „Weseli Ponuracy”! Poznaj historię słynnego wrocławskiego teatru satyry. 5 października o godz. 18:00 w Art Café Kalambur we Wrocławiu. Spotkanie poprowadzi H. Koczan. Wstęp wolny. pokaż więcej »

Dodano: 05.10.2026 00:00

OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2026

Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »

Dodano: 04.10.2026 12:00

OBCHODY 45-lecie Niezależnego Zrzeszenia Studentów Wrocław

45-lecie wrocławskiego NZS już 10-11 października! W programie m.in. wystawa plenerowa na ul. Grabiszyńskiej, panele dyskusyjne w Centrum Historii Zajezdnia z udziałem świadków historii oraz pokaz filmu o strajkach. Świętuj dekady studenckiej niezależności we Wrocławiu! pokaż więcej »

Dodano: 04.10.2026 11:00

Jubileuszowe Legnickie Wieczory Organowe

Legnickie Wieczory Organowe to cykl sześciu bezpłatnych koncertów z udziałem wybitnych artystów, który odbywa się od lipca do listopada br. w Ewangelickim Kościele Marii Panny w Legnicy. pokaż więcej »