Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 08.06.2026 10:00
Finał VI edycji Festiwalu Piosenki Przedszkolnej „Dziecięce Brzmienie”!
Zapraszamy na GALĘ FINAŁOWĄ VI FESTIWALU PIOSENKI PRZEDSZKOLNEJ „DZIECIĘCE BRZMIENIE”, która odbędzie się 12 czerwca 2026 w Centrum Działań Twórczych: CDT w Lubinie. pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 10:00
Festiwal Talentów i kampania „Stop Hejt” podczas „DNI KĄTÓW WROCŁAWSKICH”
Młode talenty z całego kraju i wspólny głos przeciwko agresji. Rusza Festiwal Talentów i kampania „Stop Hejt”. 12 czerwca 2026 r., podczas „DNI KĄTÓW WROCŁAWSKICH", odbędzie się jedno z najważniejszych wydarzeń społeczno-kulturalnych tego roku w regionie. pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 09:00
150. Antykabaret 2026 p.t. M/S Monroe
13 czerwca zapraszamy na sto pięćdziesiątą podróż z Antykabaretem. Tym razem zabierze nas na pokład M/S Monroe Ona,to Wielka Ikonasto lat temu urodzona…Dziewczyno,sporo Ci zawdzięcza kino!Dlatego my całą artystyczną rodzinądamy takie showże WOW! a że „Mężczyźni wolą blondynki” to pojawią się i inne dziewczynki platynowe mają włosy i do tego piękne głosy Kto chce usłyszeć […] pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 09:00
FESTYN RODZINNY MARUSARKA
Festyn Rodzinny „Marusarka” to coroczna impreza plenerowa organizowana przez Zespół Szkolno-Przedszkolny im. Stanisława Marusarza w Miłkowie. Na uczestników czekają liczne atrakcje, m.in.: występy artystyczne i pokazy uczniów, piana party, loterie fantowe z nagrodami, dmuchane zamki i strefa gastronomiczna pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 08:00
OPAŁA, ŻAK, Drnayan-Babrouski | Z KLASYKĄ PRZEZ POLSKĘ
Zapraszamy na drugi koncert z cyklu "Z klasyką przez Polskę" w wykonaniu artystów Opery Wrocławskiej: Aleksandry Opały – mezzosopran, Pawła Żaka – tenora oraz pianisty Ashota Drnayana-Babrouskiego, który odbędzie się 14 czerwca w Jaworze. pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 07:00
DOLNY ŚLĄSK – KRAINA MISTYKÓW konferencja poświęcona tożsamości i mistyce Dolnego Śląska
Celem konferencji jest pogłębienie wiedzy, budowanie tożsamości, rozpoznawalności i popularyzacja mistyków Dolnego Śląska (Angelus Silesius, Jakub Böhme, Friedrich Schleiermacher) wpisując ich myśl w szerszy europejski kontekst. pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 06:00
61. Międzynarodowy Festiwal Henryka Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju
W dniach 18–21 czerwca Szczawno-Zdrój ponownie stanie się jednym z najważniejszych miejsc na muzycznej mapie Polski. Tegoroczna edycja festiwalu zapowiada się niezwykle uroczyście i różnorodnie, łącząc koncerty symfoniczne i kameralne, spotkania z muzyką oraz wydarzenia towarzyszące. pokaż więcej »
Dodano: 08.06.2026 05:00
750-lecie Bolkowa. Dni Bolkowa 2026
750-lecie Bolkowa 2026 będzie jednym z najważniejszych wydarzeń w kalendarzu miasta i całej gminy. Obchody odbędą się w formule Dni Bolkowa w dniach 19–21 czerwca. W programie artystycznym wystąpią m.in. Kamil Bednarek oraz Smolasty. pokaż więcej »