Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 19.05.2026 01:00
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »
Dodano: 19.05.2026 00:00
Fotorelacja z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”. fot. Łukasz Gościniak pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 12:50
Fotorelacja z wernisażu pofestiwalowej wystawy DIMENSIONLESSNESS OF GLASS w Krośnie
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z wernisażu pofestiwalowej wystawy DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Oficjalne otwarcie ekspozycji odbyło się 22 maja 2026 w Piwnicach Przedprożnych CDS w Krośnie. Fot. Krzysztof Antosz oraz archiwum CDS pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 10:00
Scena ukraińska. Sezon III 2025/2026
W ramach III sezonu Sceny Ukraińskiej zapraszamy do Sali Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego, 26 maja na Performans Marii Lisowskiej „Droga do Wyraju” oraz 28 maja na Perfomance muzyczno-teatralny ukraińskiego chóru KapustaBand „Pieśni płonących serc” pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 09:00
NIGHT MUSIC THERAPY 5
Wraz z Sound Experience zapraszamy na kolejne wydarzenie z cyklu NIGHT MUSIC THERAPY, które odbędzie się 27 maja na ul. Tęczowej. Gośćmi tego seta będą Marek Pędziwiatr aka Latarnik, Paweł Chałupa i Michał Macewicz. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 08:00
Intersection Photo Festival
Maj we Wrocławiu należy do fotografii – spotkajmy się na Intersection Photo Festival. Między 28 a 31 maja Concordia Design Wrocław oraz galerie partnerskie opanuje Intersection Photo Festival 2026, którego podstawowa idea to próba uchwycenia wspólnej płaszczyzny, tytułowego punktu przecięcia między fotografią artystyczną a komercyjną. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 08:00
WAŁBRZYSKIE JUWENALIA 2026
Już pod koniec maja studenci przejmą stery w Wałbrzychu! Świętowanie rozpocznie się w czwartek, 28 maja, hucznym przemarszem i symbolicznym odebraniem kluczy do bram Wałbrzycha pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 07:00
OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2026
Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »