Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 25.10.2026 13:00
Międzynarodowy Festiwal Performansu Nowe Spojrzenia / New Perspectives
W dniach 2–7 listopada we Wrocławiu odbędzie się Międzynarodowy Festiwal Performansu „Nowe Spojrzenia”. To wyjątkowe wydarzenie połączy dynamiczne pokazy artystyczne, debaty naukowe oraz wystawę archiwalną, prezentując sztukę performatywną Europy Środkowo-Wschodniej jako żywą i ciągle transformującą się dziedzinę. pokaż więcej »
Dodano: 26.10.2026 00:00
„Zielony pokój” – spektakl o zjawisku hikikomori
26 października w Sali Teatru Laboratorium we Wrocławiu odbędzie się pokaz spektaklu „Zielony pokój” w reżyserii Magdaleny Drab. To współczesna baśń o izolacji, samotności i zjawisku hikikomori. Wydarzenie skłania do refleksji nad lękiem przed światem. Wstęp bezpłatny po rezerwacji. pokaż więcej »
Dodano: 26.10.2026 00:00
Jesień zamknięta w kompozycji – warsztaty artystyczne w Wądrożu Wielkim
Zapraszamy 26 października o 17:00 na warsztaty „Jesień zamknięta w kompozycji”. Stwórz własne dekoracje florystyczne i odkryj urok dolnośląskiej wsi w twórczej atmosferze. Liczba miejsc ograniczona, obowiązują zapisy: 795 464 067. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 15:00
Turniej Poetycki „O Różę Różewicza”
Już 28 października o godz. 17:00 we wrocławskim Ratuszu odbędzie się uroczysta gala finałowa Turnieju Poetyckiego „O Różę Różewicza”. W Sali Wielkiej poznamy laureatów konkursu, na których czekają wysokie nagrody finansowe. Wydarzenie uświetni jury pod przewodnictwem Ewy Lipskiej. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 15:00
PRZY MUZYCE O SPORCIE. LA MUSIQUE DE MONTMARTRE
Przy muzyce o sporcie. La Musique de Montmartre w Sobótce! 28 października o godz. 17:00 w Restauracji Baszta niezwykły wieczór francuski. Usłyszymy kultowe piosenki w nowych aranżacjach. Na scenie młodzi artyści z CRA, zawodowi muzycy oraz utalentowani sportowcy. Wstęp wolny, zapraszamy! pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 14:00
„Wejście obok” Leszka Pułki | spotkanie autorskie
Zapraszamy na spotkanie autorskie z Leszkiem Pułką poświęcone jego najnowszej książce „Wejście obok”, wydanej nakładem OKiS we Wrocławiu. Spotkanie odbędzie się 29 października o godz. 18:00 w Klubie Muzyki i Literatury, a poprowadzi je Karol Maliszewski. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 14:00
Scena Ukraińska. Sezon IV 2026/2027
Scena Ukraińska wkracza w IV sezon! Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu oraz teatr GAS zapraszają na dwa wyjątkowe spektakle: „Antologia” (24–25.10) oraz „Słodko-kwaśny” (29–30.10). Odkryj bogactwo ukraińskiej sztuki performatywnej. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 14:00
„Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad.” – cykl bezpłatnych warsztatów artystycznych
Odkryj radość tworzenia bez schematów i ocen! Zapraszamy dorosłych oraz duety dorosły–dziecko na bezpłatne warsztaty artystyczne „Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad”. Eksperymentuj z kolorami, wyrażaj emocje i twórz po swojemu. Liczba miejsc ograniczona! Zapisy: cos.pieknego.warsztaty@gmail.com pokaż więcej »