Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 21.01.2026 09:59
Spotkanie prezentujące 18 numer kwartalnika artystyczno-literackiego „Format Literacki”
21 stycznia w Klubie Muzyki i Literatury we Wrocławiu odbędzie się spotkanie prezentujące 18 numer kwartalnika artystyczno-literackiego „Format Literacki” pod redakcją Waldemara Okonia. Tematem przewodnim numeru jest konstelacja. pokaż więcej »
Dodano: 20.01.2026 14:10
Ewa Zarzycka. Monografia / Zapowiedź
Ponad 40 lat temu Ewa Zarzycka zanotowała na luźnej kartce „mam własne archiwum tekstów, filmów, negatywów… Ale kiedy się nad tym wszystkim zastanawiam to «to wszystko jest we mnie»”. pokaż więcej »
Dodano: 19.01.2026 11:11
Marek Sztark odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”
Nasz kolega, Marek Sztark, został odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Serdecznie gratulujemy, Marku! pokaż więcej »
Dodano: 15.01.2026 09:05
ZNIKAJĄCY KLUB x ZETO
Zapraszamy na całonocne wydarzenie ZNIKAJĄCY KLUB do modernistycznego budynku na ul. Ofiar Oświęcimskich we Wrocławiu - oryginalnego wnętrza z lat 60. XX wieku, które stanie się niecodzienną przestrzenią prezentacji sztuk wizualnych oraz muzycznych. pokaż więcej »
Dodano: 13.01.2026 11:15
XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie
24 stycznia odbędzie się XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na Rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie. Celem wydarzenia jest niesienie pomocy Polakom mieszkającym na Ukrainie i innych krajach wschodnich. pokaż więcej »
Dodano: 12.01.2026 13:12
„Maria Skłodowska-Curie w mowie obronnej” – pokazy dla szkół
24 i 25 lutego zapraszamy do Instytutu im. Jerzego Grotowskiego na kolejne pokazy spektaklu o życiu słynnej noblistki oraz wyzwaniach i dylematach tej wybitnej naukowczyni. pokaż więcej »
Dodano: 12.01.2026 13:05
34. FINAŁ WIELKIEJ ORKIESTRY ŚWIĄTECZNEJ POMOCY W KARPACZU
W niedzielę 25 stycznia Karpacz po raz kolejny dołączy do ogólnopolskiego grania w ramach 34. Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Wydarzenie odbędzie się na terenie Szkoły Podstawowej w Karpaczu i potrwa od godzin południowych do wieczora. pokaż więcej »
Dodano: 12.01.2026 13:00
Kapela NA OBYRTKE – koncert kolęd
W niedzielę, 25 stycznia, mieszkańcy Wrocławia będą mogli poczuć wyjątkowy klimat góralskich tradycji bożonarodzeniowych. Kapela „Na Obyrtke”, znana z żywiołowych i pełnych pasji wykonań, zaprezentuje najpiękniejsze polskie kolędy i pastorałki w aranżacjach inspirowanych folklorem. pokaż więcej »