Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi

Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.

Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.

Autor: Stanisław Rosik

Redakcja: Joanna Rosik

Recenzent: Mateusz Goliński

Redaktor serii: Stanisław Rosik

Projekt graficzny: Adam Kolenda

Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON

Druk: I-BIS Wrocław

ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8

ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8

Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka

Język: polski

Cena: 15 zł + koszt wysyłki

Dostępna w sprzedaży

Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl

Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Odsłuchaj treść artykułu

AKTUALNOŚCI

Dodano: 13.01.2026 12:51

Radosne Kolędowanie 2026

W sobotę, 17 stycznia polskie i ukraińskie zespoły spotkają się na Radosnym Kolędowaniu w ramach Wrocławskich Dni Jedności Chrześcijan. W Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego zabrzmią bożonarodzeniowe pieśni z obu krajów. Goście specjalni to Hucułowie z Kołomyi w Ukrainie. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. pokaż więcej »

Dodano: 13.01.2026 11:15

XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie

24 stycznia odbędzie się XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na Rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie. Celem wydarzenia jest niesienie pomocy Polakom mieszkającym na Ukrainie i innych krajach wschodnich. pokaż więcej »

Dodano: 07.01.2026 09:56

STYCZNIOWY NUMER „ODRY” 1/2026

Najnowszy, styczniowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »

Dodano: 05.01.2026 08:46

NOWOŚĆ WYDAWNICZA: Darek Foks „Czeski Czechow”

„Czeski Czechow" Darka Foksa to pastisz, parodia i filozoficzno-komiczny traktat zarazem. Tekst przyjmuje pozór naukowego opracowania o czeskiej dramaturgii, ale jego forma i treść konsekwentnie podważają sensowność samego mówienia o sztuce w kategoriach powagi, systemu i racjonalnego porządku. pokaż więcej »

Dodano: 30.12.2025 11:34

NOWOŚĆ WYDAWNICZA: Przemysław Wojcieszek „Boże Narodzenie we Wrocławiu”

Boże Narodzenie we Wrocławiu to poruszająca, pełna czułej obserwacji opowieść o jednej świątecznej nocy z życia Vitalika – taksówkarza i imigranta z Ukrainy. Wyruszając w kurs po zimowym Wrocławiu, spotyka ludzi niosących swoje skrywane dramaty: samotność, żal, przemoc i tęsknotę za bliskością. Każdy pasażer wnosi do jego świata cząstkę prawdy o mieście, w którym piękno […] pokaż więcej »

Dodano: 27.12.2025 00:00

Udostępnij:

Dodano: