Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi

Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.

Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.

Autor: Stanisław Rosik

Redakcja: Joanna Rosik

Recenzent: Mateusz Goliński

Redaktor serii: Stanisław Rosik

Projekt graficzny: Adam Kolenda

Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON

Druk: I-BIS Wrocław

ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8

ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8

Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka

Język: polski

Cena: 15 zł + koszt wysyłki

Dostępna w sprzedaży

Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl

Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Odsłuchaj treść artykułu

AKTUALNOŚCI

Dodano: 01.06.2026 11:08

NOWA PŁYTA JANUSZA CEDRO

Ukazała się najnowsza płyta pt. " Uwierz mi" z muzyką dolnośląskiego muzyka Janusza Cedro do tekstów Michała Kozłowskiego. pokaż więcej »

Dodano: 29.05.2026 10:51

CZERWCOWY NUMER „ODRY” 6/2026

Najnowszy, majowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »

Dodano: 25.05.2026 07:00

Prezentacja książki Artura Ławniczaka „Państwowotwórcze związki Czech z innymi krajami”

Zapraszamy na prezentację książki Artura Ławniczaka „Państwowotwórcze związki Czech z innymi krajami”, która odbędzie się 9 czerwca w Klubie Muzyki i Literatury. pokaż więcej »

Dodano: 25.05.2026 07:00

Inauguracja Europejskich Dni Archeologii w Siedlęcinie

Ogólnopolska inauguracja Europejskich Dni Archeologii 2026 odbędzie się 9 czerwca, w wyjątkowym miejscu: średniowiecznej Wieży Książęcej w Siedlęcinie, pod hasłem: „Zaangażowanie społeczne i wolontariat w popularyzacji dziedzictwa archeologicznego”. pokaż więcej »

Dodano: 25.05.2026 06:00

Finał VI edycji Festiwalu Piosenki Przedszkolnej „Dziecięce Brzmienie”!

Zapraszamy na GALĘ FINAŁOWĄ VI FESTIWALU PIOSENKI PRZEDSZKOLNEJ „DZIECIĘCE BRZMIENIE”, która odbędzie się 12 czerwca 2026 w Centrum Działań Twórczych: CDT w Lubinie. pokaż więcej »

Dodano: 25.05.2026 06:00

Festiwal Talentów i kampania „Stop Hejt” podczas „DNI KĄTÓW WROCŁAWSKICH”

Młode talenty z całego kraju i wspólny głos przeciwko agresji. Rusza Festiwal Talentów i kampania „Stop Hejt”. 12 czerwca 2026 r., podczas „DNI KĄTÓW WROCŁAWSKICH", odbędzie się jedno z najważniejszych wydarzeń społeczno-kulturalnych tego roku w regionie. pokaż więcej »

Dodano: 25.05.2026 05:00

150. Antykabaret 2026 p.t. M/S Monroe

13 czerwca zapraszamy na sto pięćdziesiątą podróż z Antykabaretem. Tym razem zabierze nas na pokład M/S Monroe Ona,to Wielka Ikonasto lat temu urodzona…Dziewczyno,sporo Ci zawdzięcza kino!Dlatego my całą artystyczną rodzinądamy takie showże WOW! a że „Mężczyźni wolą blondynki” to pojawią się i inne dziewczynki platynowe mają włosy i do tego piękne głosy Kto chce usłyszeć […] pokaż więcej »