Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 17.08.2026 00:00
XV MIĘDZYNARODOWY PLENER MALARSKI | KLETNO – STRONIE ŚLĄSKIE
Tegoroczna, 15. edycja pleneru malarskiego z udziałem międzynarodowej grupy artystów odbywała się w dniach 17-23 sierpnia 2026 r. w Kletnie. Wystawę poplenerową można oglądać do 15 września br. w CETIKU w Stroniu Śląskim. pokaż więcej »
Dodano: 17.07.2026 00:00
BARBARA KUBSKA. GŁADKA POWIERZCHNIA PREFABRYKATÓW
Nowa wystawa w Galerii FOTO-GEN OKIS, na której Barbara Kubska podejmuje dialog z niezwykłym archiwum fotograficznym swojego dziadka, Zygmunta Kubskiego, będącym kroniką jednego z najważniejszych projektów urbanistycznych okresu PRL. pokaż więcej »
Dodano: 31.08.2026 00:00
WRZEŚNIOWY NUMER „ODRY” 9/2026
Najnowszy, wrześniowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 03:10
RYTUAŁ | EDYCJA XXIII
Rytuał to interdyscyplinarne wydarzenie artystyczne łączące sztuki wizualne, muzykę i debatę. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem „Dual Use” – podwójnego zastosowania, odnoszącym się do rzeczywistości, w której technologie i narzędzia stworzone z myślą o rozwoju i poprawie życia mogą równie łatwo służyć kontroli, manipulacji czy wojnie. Zapraszamy w dniach 4-6 września do BWA Wrocław. pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 03:00
Dolnośląskie Salony Muzyczne 2026
Odkryj magię XIX-wiecznych tradycji! Cykl Dolnośląskie Salony Muzyczne 2026 zaprasza na koncerty „A my i tak polecim!”. Wybitne dzieła Chopina, Moniuszki i Mozarta usłyszysz we wrześniu w Kłodzku, Kudowie-Zdroju oraz Wrocławiu. Poczuj ten niepowtarzalny, dawny klimat muzycznych spotkań! pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 03:00
Spektakl „Limba” Teatru Układ Formalny
Zapraszamy na wrześniowe pokazy spektaklu " Limba" w reżyserii Piotra Ratajczaka, który jest tragikomiczną opowieścią o niemożności porozumienia się, hejcie, egoizmie, braku empatii i społecznych podziałach. pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 02:41
Piotr Wojtasik Quintet | Z jazzem przez Polskę
Wybitny trębacz i lider Piotr Wojtasik zaprezentuje 5 września w Legnicy autorski program z płyty „Inscape” w ramach cyklu „Z jazzem przez Polskę”. Darmowy koncert jest realizowany we współpracy z Narodowym Instytutem Muzyki i Tańca. pokaż więcej »
Dodano: 30.08.2026 02:40
Czytanie performatywne „RODos musical”
6 września zapraszamy na Aleję Dywanową we Wrocławiu na czytanie performatywne fragmentów „RODos musical”. Spektakl inspirowany jest historiami wrocławskich działkowców. W programie prezentacja tekstu, dyskusja z twórcami oraz set ambientowy. Wstęp na wydarzenie jest wolny. pokaż więcej »