Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi

Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.

Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.

Autor: Stanisław Rosik

Redakcja: Joanna Rosik

Recenzent: Mateusz Goliński

Redaktor serii: Stanisław Rosik

Projekt graficzny: Adam Kolenda

Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON

Druk: I-BIS Wrocław

ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8

ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8

Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka

Język: polski

Cena: 15 zł + koszt wysyłki

Dostępna w sprzedaży

Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl

Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Odsłuchaj treść artykułu

AKTUALNOŚCI

Dodano: 24.04.2026 02:40

XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”

XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »

Dodano: 23.04.2026 10:30

Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu / nabór 2026

Rozpoczął się nabór uczestników i uczestniczek do projektu Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu, który odbędzie się w lipcu br. pokaż więcej »

Dodano: 24.04.2026 04:30

Gala Jubileuszowa w ramach 80-lecia Szkoły Muzycznej I i II st. w Jeleniej Górze

Państwowa Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Stanisława Moniuszki w Jeleniej Górze w 2026 roku świętuje Jubileusz 80-lecia swojej działalności. Kluczowym punktem obchodów będzie Gala Jubileuszowa, zaplanowana na 29 kwietnia 2026 roku w sali Filharmonii Dolnośląskiej. pokaż więcej »

Dodano: 24.04.2026 04:00

15. Targi Książki Regionalnej SILESIANA

Zapraszamy na stoisko Wydawnictwa OKiS we Wrocławiu na 15. Targach Książki Regionalnej SILESIANA, które odbędą się w dniach 7-10 maja na Placu Solnym we Wrocławiu. pokaż więcej »

Dodano: 24.04.2026 04:00

Z jazzem przez Polskę | Piotr Wojtasik Quintet

Piotr Wojtasik, wybitny trębacz, leader i kompozytor jazzowy, zaprezentuje autorski program z płyty "Inscape" 7 maja w Bolesławieckim Centrum Kultury w ramach cyklu "Z jazzem przez Polskę". pokaż więcej »

Dodano: 24.04.2026 03:30

JUWENALIA WROCŁAWSKIE 2026

Wielkimi krokami zbliżają się Juwenalia Wrocławskie – największe studenckie święto– dwa dni pełne muzyki, zabawy i niezapomnianych emocji! Wydarzenie odbędzie się 8 i 9 maja na Polach Osobowickich, a co najważniejsze – wstęp jest całkowicie darmowy! pokaż więcej »

Dodano: 24.04.2026 03:00

XXIII Konkurs Piosenki nie tylko Słowiańskiej

13 maja w Oratorium Marianum odbędzie się XXIII edycja Konkursu Piosenki nie tylko Słowiańskiej. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem: "Kultowe Piosenki Filmowe" pokaż więcej »