Jeż w rękawie, czyli bestia w trzebnickiej samotni św. Jadwigi
Wielki klejnot ziemi śląskiej” – tak w XVI stuleciu napisał o św. Jadwidze, księżnej Śląska (zm. 1243), historiograf Joachim Cureus, notabene zwolennik reformacji. Już wówczas więc, w dobie rozmaitych podziałów społecznych i religijnych, postać hrabianki z domu Andechs poślubionej w 1190 r. przez Henryka Brodatego, a od 1202 r. wspólnie z nim władającej w kraju nad Odrą, okazywała się znakiem wspólnoty spajającej region. Stanowiła jednak także, już od czasów kanonizacji w 1267 r., patronkę Polaków, Niemców oraz innych sąsiednich nacji, stając się szczególnym drogowskazem na drodze pojednania polsko-niemieckiego po II wojnie światowej. W planowanym opracowaniu nie może oczywiście braknąć tych treści, niemniej wpisane zostaną one w kontekst narracji roztaczającej przed Czytelnikiem fascynujący świat dawnej kultury. Tytułowy „jeż w rękawie” to bohater jednej z rozlicznych opowieści o życiu św. Jadwigi krążących w środowisku pielęgnującym pamięć o niej już w XIII w.
Odkrycie tego zwierzątka, które jedna z mniszek nosiła w rękawie, spotkało się z potępieniem księżnej przebywającej wówczas w cysterskim klasztorze w Trzebnicy. Motyw tej raczej zaskakującej dziś niechęci do skądinąd sympatycznego żywego stworzenia stanowi znakomity punkt wyjścia do ukazania specyfiki postrzegania zwierząt w średniowieczu w wymiarze symboliki, ale także w kontekście samego „mikrokosmosu”, jakim był ówczesny klasztor, zwłaszcza w wydaniu cystersów. Scenka z jadwiżańskiej legendy stanie się więc pretekstem do wprowadzenia Czytelnika w świat dawnej kultury i życia społecznego u progu formowania się Śląska jako krainy historycznej. Z jednej strony przykuje uwagę specyfika mniszych ośrodków, takich jak Trzebnica czy Lubiąż, w środowisku społeczeństw dopiero włączających się na skalę ich ogółu we współtworzenie kulturowo-religijnej i gospodarczej jedności Europy, z drugiej zaś rola wybitnej władczyni i jej rodziny jako mecenasów oraz promotorów rozwoju cywilizacyjnego podległego im kraju. Nie brak też miejsca na refleksję nad urokiem jadwiżańskiej legendy, jej atrakcyjnością dla potomnych na przestrzeni stuleci.
Autor: Stanisław Rosik
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-89-8
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-8-8
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 16.02.2026 02:00
„D1. Pieśń o autostradzie”– pokazy w marcu
12 i 13 marca odbędą się pokazy spektaklu "D1. Pieśń o autostradzie" w reżyserii Katarzyny Dudzic-Grabińskiej. To ironiczna i dowcipna opowieść o trwającej od dekad budowie autostrady, łączącej dwa największe miasta Słowacji. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 10:23
Premiera filmu dokumentalnego „Opiekunowie (nie)pamięci” na YouTube
Film dokumentalny „OPIEKUNOWIE (NIE)PAMIĘCI”, który niedawno miał swoją premierę podczas sympozjum poświęconemu animacji i dokumentacji działalności społecznej osób opiekujących się zapomnianymi niemieckimi cmentarzami na Dolnym Śląsku, jest już dostępny na kanale YT OKiS. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 03:00
Spotkanie autorskie z Darkiem Foksem wokół jego najnowszej książki „Czeski Czechow”
Zapraszamy na spotkanie autorskie z Darkiem Foksem wokół jego najnowszej książki „Czeski Czechow”, które odbędzie się w Księgarni Tajne Komplety 27 lutego. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 03:00
ROŚLINY, PLANETY, SŁOŃCE I BŁĘKIT NIEBA
kinoMANUAL – projekcje z Jurkiewicza
Aga Jarząb i Maciej Bączyk sięgają do prac Jurkiewicza i — zainspirowani jego sposobem patrzenia — roztaczają wizje planet, słońca i błękitu nieba, splatając je z tym, co codzienne i domowe. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 02:40
SUMMER GUITAR FESTIVAL 2026
Ruszyły zapisy na letnie warsztaty gitarowe w ramach Summer Guitar Festival w Krzyżowej, który odbędzie się w terminie 19-26 lipca. Wśród pedagogów tegorocznej edycji warsztatów m.in. Sven Jungbeck, Marek Pasieczny i Mateusz Kowalski. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 02:30
Scena ukraińska. Sezon III 2025/2026
W ramach III sezonu Sceny Ukraińskiej zapraszamy do Sali Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego na spektakle niezależnego teatru GAS. pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 02:25
JUBILEUSZ 65-LECIA MIESIĘCZNIKA „ODRA”
W tym roku legendarny wrocławski miesięcznik „Odra” świętuje swój jubileusz 65-lecia. Z tej okazji przygotowano wystawę oraz szereg wydarzeń towarzyszących. Zapraszamy do wspólnego świętowania 65 lat „Odry” we Wrocławiu! pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 02:20
JAWORSKI DZIEŃ KOBIET
7 marca w ECMEN w Jaworze odbędzie się wyjątkowe wydarzenie z okazji Dnia Kobiet. W tym roku wydarzenie odbędzie się w klimacie lat 20. i stylu Wielkiego Gatsby’ego, a na scenie pojawi się projekt „Panowie – Paniom” z programem „Najpiękniejsze męskie głosy świata”. pokaż więcej »