MARCOWY NUMER „ODRY” 3/2026
odra– to już 65 lat • Nagroda „Odry” dla Bohdana ZADURY
GADACZ: Kryptofaszyzm Trumpa • SZUBARTOWICZ: W co gra Nawrocki?
MACIEJEWSKA: Od Breslau do Wrocławia • Wielka miłość Gałczyńskiego
BARAN: dziennik i rozmowa • WITKOWSKI: fragment powieści
Wśród MIKROŚWIATÓW • SZPAKOWSKI i DRÓŻDŻ: niezapomniani
Spis treści 3/2026: 
2 odra – TO JUŻ 65 LAT
4 NAGRODA „ODRY” 2025
5 Karol Maliszewski: ZAZNACZENIA I SPROSTOWANIA
10 Bohdan Zadura: WIERSZ
12 Bohdan Zadura: HEJ, KOLĘDA, KOLĘDA…
16 Marta Mizuro: SŁOWA UZNANIA
20 Mariusz Urbanek: KRÓTKI KURS HISTORII „ODRY”. CIĄG DALSZY
24 TRUMPIZM, CZYLI PROTOFASZYZM Z Tadeuszem Gadaczem rozmawia Piotr Gajdziński
32 Przemysław Szubartowicz: WIELKA GRA
37 Leszek Waligóra: SEKSMISJA 2.0, CZYLI GDZIE CI MĘŻCZYŹNI?
42 Paweł Kwiatkowski: PIESKI ŚWIAT
49 Beata Maciejewska: ZMARTWYCHWSTANIE MIASTA
58 Wojciech Łuczak: PREDATORZY W AKCJI
64 Józef Baran: Z TYŁU WIDAĆ LEPIEJ
70 WYCIĄGAĆ SIEBIE Z SIEBIE ZA WŁOSY Z Józefem Baranem rozmawia Mirosława Szott
75 Annabelle Despard: WIERSZE
79 Mariusz Urbanek: ALRAUNE, CZYLI DZIEWCZYNKA HAFTUJĄCA ORNATY
85 Marek Zybura: WITOLDA GOMBROWICZA POCZĄTKI NIEMIECKIEJ
85 „WALKI O SŁAWĘ”
92 Michał Witkowski: SUBSTANCJA
101 Marcin Baran: WIERSZE
103 Olgerd Dziechciarz: PALENIE MOSTÓW
112 Ilias Stanekzai: WIERSZE
114 Elżbieta Łubowicz: SZPAKOWSKI I DRÓŻDŻ
120 Elżbieta Binswanger-Stefańska: DOM DOBRY – W PUŁAPCE STEREOTYPÓW
120 LEPSZOŚCI
124 Rafał Augustyn: TRÓJKĄT WENECKI
128 Marcin Adamczak: DOM DOBRY ZA OCEANEM
131 Jan Miodek: OD KSIĘGOWEJ DO BLIŹNIEJ
133 Jacek Sieradzki: Z PACZKOMATÓW PAMIĘCI
136 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: SZLAKIEM TADZIA
NAD KSIĄŻKAMI
137 Andrzej Juchniewicz: JAK UWIEŚĆ CZYTELNIKÓW?
138 Mariusz Urbanek: CZY BÓG JEST? I PO CO?
140 Karol Maliszewski: W SZOPCE, W RUCHU, W LITERATURZE
142 Jerzy Lengauer: ŁASKA PAŃSKA
143 Jarosław Petrowicz: MESJASZ Z DROGÓWKI I OBRYWANIE GUZIKÓW
148 W OFICYNIE
149 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO
150 SYGNAŁY: AUTOBIOGRAFIA ATWOOD, HOCKNEY, MIKROŚWIATY W MUZEUM NARODOWYM
157 WERNISAŻE
161 8 Arkusz: ROZRUCHY, VOL. 1
Odrę można czytać także online na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl
Wydawcy:
Instytut Książki
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Wydawnictwo dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt wydawniczy pod nazwą „Ósmy Arkusz ODRY” w miesięczniku „Odra” dofinansowano przez Miasto Wrocław
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 25.10.2026 07:00
„Ryszard III” w reż. Pawła Świątka PREMIERA
OKiS we Wrocławiu wspólnie z Teatrem Polskim w Podziemiu i Instytutem im. Jerzego Grotowskiego zaprasza na premierę spektaklu „Ryszard III” w reż. Pawła Świątka. Poznaj hipnotyzującą opowieść o odrzuceniu i narodzinach tyrana. Jak daleko posunie się szaleniec? Premiera 13 listopada. pokaż więcej »
Dodano: 10.11.2026 13:10
LEGNICKIE ŚWIĘTO NIEPODLEGŁOŚCI
10 i11 listopada Legnica uroczyście uczci 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. W programie dwudniowych obchodów znajdą się uroczystości patriotyczne, występy artystyczne oraz wydarzenia integrujące lokalną społeczność. Zapraszamy do wspólnego świętowania! pokaż więcej »
Dodano: 10.11.2026 11:50
XXIX Międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej
Zapraszamy do udziału w dwóch Koncertach Niepodległościowych z udziałem wokalisty Macieja Miecznikowskiego, które odbędą się 11 listopada w Prusicach oraz w Wysokim Kościele. pokaż więcej »
Dodano: 06.11.2026 00:00
Scena Ukraińska. Sezon IV 2026/2027
Scena Ukraińska wkracza w IV sezon! Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu oraz teatr GAS zapraszają na dwa wyjątkowe spektakle: „Pora wyjeżdżać. Pora zostać” (6 i 9.11) oraz „Jutro 10 lat temu” (12–13.11). Zobacz, jak różnorodna potrafi być współczesna ukraińska sztuka performatywna. pokaż więcej »
Dodano: 03.11.2026 11:24
Fotorelacja z Międzynarodowego Festiwalu Performansu Nowe Spojrzenia / New Perspectives
W dniach 2–7 listopada we Wrocławiu odbywa się Międzynarodowy Festiwal Performansu „Nowe Spojrzenia”. Wydarzenie łączy pokazy artystów z Europy Środkowo-Wschodniej, debaty i wystawę archiwalną. Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z festiwalowych przestrzeni. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 13:30
LISTOPADOWY NUMER „ODRY” 11/2026
Najnowszy, listopadowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 10:00
„Fryderyki naszej powszedniej” | wystawa
Wystawa "Fryderyki naszej powszedniej" to opowieść o porcelanie, pracy, pamięci, o przedmiocie, który stał się świadkiem historii i o ludziach, którzy tę historię tworzyli. O śladach, które pozostają, nawet gdy znika świat, w którym powstały. Zapraszamy do Wałbrzycha na wernisaż wystawy 6 listopada. pokaż więcej »
Dodano: 25.10.2026 08:30
„Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad.” – cykl bezpłatnych warsztatów artystycznych
Odkryj radość tworzenia bez schematów i ocen! Zapraszamy dorosłych oraz duety dorosły–dziecko na bezpłatne warsztaty artystyczne „Twórz. Eksperymentuj. Zostaw ślad”. Eksperymentuj z kolorami, wyrażaj emocje i twórz po swojemu. Liczba miejsc ograniczona! Zapisy: cos.pieknego.warsztaty@gmail.com pokaż więcej »