MARCOWY NUMER „ODRY” 3/2026
odra– to już 65 lat • Nagroda „Odry” dla Bohdana ZADURY
GADACZ: Kryptofaszyzm Trumpa • SZUBARTOWICZ: W co gra Nawrocki?
MACIEJEWSKA: Od Breslau do Wrocławia • Wielka miłość Gałczyńskiego
BARAN: dziennik i rozmowa • WITKOWSKI: fragment powieści
Wśród MIKROŚWIATÓW • SZPAKOWSKI i DRÓŻDŻ: niezapomniani
Spis treści 3/2026: 
2 odra – TO JUŻ 65 LAT
4 NAGRODA „ODRY” 2025
5 Karol Maliszewski: ZAZNACZENIA I SPROSTOWANIA
10 Bohdan Zadura: WIERSZ
12 Bohdan Zadura: HEJ, KOLĘDA, KOLĘDA…
16 Marta Mizuro: SŁOWA UZNANIA
20 Mariusz Urbanek: KRÓTKI KURS HISTORII „ODRY”. CIĄG DALSZY
24 TRUMPIZM, CZYLI PROTOFASZYZM Z Tadeuszem Gadaczem rozmawia Piotr Gajdziński
32 Przemysław Szubartowicz: WIELKA GRA
37 Leszek Waligóra: SEKSMISJA 2.0, CZYLI GDZIE CI MĘŻCZYŹNI?
42 Paweł Kwiatkowski: PIESKI ŚWIAT
49 Beata Maciejewska: ZMARTWYCHWSTANIE MIASTA
58 Wojciech Łuczak: PREDATORZY W AKCJI
64 Józef Baran: Z TYŁU WIDAĆ LEPIEJ
70 WYCIĄGAĆ SIEBIE Z SIEBIE ZA WŁOSY Z Józefem Baranem rozmawia Mirosława Szott
75 Annabelle Despard: WIERSZE
79 Mariusz Urbanek: ALRAUNE, CZYLI DZIEWCZYNKA HAFTUJĄCA ORNATY
85 Marek Zybura: WITOLDA GOMBROWICZA POCZĄTKI NIEMIECKIEJ
85 „WALKI O SŁAWĘ”
92 Michał Witkowski: SUBSTANCJA
101 Marcin Baran: WIERSZE
103 Olgerd Dziechciarz: PALENIE MOSTÓW
112 Ilias Stanekzai: WIERSZE
114 Elżbieta Łubowicz: SZPAKOWSKI I DRÓŻDŻ
120 Elżbieta Binswanger-Stefańska: DOM DOBRY – W PUŁAPCE STEREOTYPÓW
120 LEPSZOŚCI
124 Rafał Augustyn: TRÓJKĄT WENECKI
128 Marcin Adamczak: DOM DOBRY ZA OCEANEM
131 Jan Miodek: OD KSIĘGOWEJ DO BLIŹNIEJ
133 Jacek Sieradzki: Z PACZKOMATÓW PAMIĘCI
136 Hubert Klimko-Dobrzaniecki: SZLAKIEM TADZIA
NAD KSIĄŻKAMI
137 Andrzej Juchniewicz: JAK UWIEŚĆ CZYTELNIKÓW?
138 Mariusz Urbanek: CZY BÓG JEST? I PO CO?
140 Karol Maliszewski: W SZOPCE, W RUCHU, W LITERATURZE
142 Jerzy Lengauer: ŁASKA PAŃSKA
143 Jarosław Petrowicz: MESJASZ Z DROGÓWKI I OBRYWANIE GUZIKÓW
148 W OFICYNIE
149 POCZTÓWKI LITERACKIE KAROLA MALISZEWSKIEGO
150 SYGNAŁY: AUTOBIOGRAFIA ATWOOD, HOCKNEY, MIKROŚWIATY W MUZEUM NARODOWYM
157 WERNISAŻE
161 8 Arkusz: ROZRUCHY, VOL. 1
Odrę można czytać także online na www.e-kiosk.pl i www.nexto.pl
Wydawcy:
Instytut Książki
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Wydawnictwo dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt wydawniczy pod nazwą „Ósmy Arkusz ODRY” w miesięczniku „Odra” dofinansowano przez Miasto Wrocław
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 29.07.2026 00:00
Fotorelacja z „Glass breaks free. 16. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu”
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z „Glass breaks free. 16. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu”. Więcej informacji o festiwalu na stronie www.e-Glass Festival/Szkło Artystyczne.okis.pl Fot. Maciej Proćków pokaż więcej »
Dodano: 17.07.2026 00:00
BARBARA KUBSKA. GŁADKA POWIERZCHNIA PREFABRYKATÓW
Nowa wystawa w Galerii FOTO-GEN OKIS, na której Barbara Kubska podejmuje dialog z niezwykłym archiwum fotograficznym swojego dziadka, Zygmunta Kubskiego, będącym kroniką jednego z najważniejszych projektów urbanistycznych okresu PRL. pokaż więcej »
Dodano: 04.07.2026 00:00
Legnickie Lato Kulturalne 2026
Legnica przygotowała wyjątkowo bogaty program wakacyjnych wydarzeń kulturalnych. W ramach „Legnickiego Lata Kulturalnego” odbędą się koncerty, seanse filmowe pod gołym niebem, festiwale oraz liczne wydarzenia plenerowe dla uczestników w każdym wieku. pokaż więcej »
Dodano: 07.08.2026 11:54
NAGRODA POETYCKA IM. ADAMA MICKIEWICZA. Polsko-białorusko-ukraiński konkurs poetycki i SLAM
Piszesz wiersze po polsku, białorusku lub ukraińsku? Weź udział w Nagrodzie Poetyckiej im. Adama Mickiewicza! Konkurs i slam są otwarte dla osób od 15 lat z całej Polski. Czekają nagrody pieniężne, warsztaty i publikacje. Wyślij swoje zgłoszenie do 31 sierpnia br. na: slam@zawolnosc.eu! pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 10:00
Muzyczna Jelenia Góra 2026
W dniach 14–16 sierpnia Błonia Jeleniogórskie zamienią się w wielką plenerową scenę. Muzyczna Jelenia Góra 2026 to trzy dni bezpłatnych koncertów i wydarzeń pod hasłem „3 rytmy na Błoniach”, podczas których publiczność usłyszy gwiazdy muzyki rozrywkowej, country i folk-rocka. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 09:00
Country pod Śnieżką 2026
15 sierpnia Błonia Jeleniogórskie wypełnią się muzyką country podczas wydarzenia Country pod Śnieżką. Na scenie wystąpią czołowi wykonawcy tego gatunku, m.in. Alicja Boncol & Koalicja, Colorado, Drops, Droga na Ostrołękę, Maja Bogucka oraz Kraków Street Band. Publiczność zobaczy także pokaz grupy taneczno-rekonstrukcyjnej New West. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 09:00
EPILOG 61. MIĘDZYNARODOWEGO FESTIWALU HENRYKA WIENIAWSKIEGO W SZCZAWNIE-ZDROJU
Zwieńczeniem 61. Festiwalu im. H. Wieniawskiego w Szczawnie-Zdroju będzie koncert 15 sierpnia o 16:00. Uwaga! Z powodu upałów zespół Artrio wykona program „Muzyka bez granic” w Hali Spacerowej w Parku Zdrojowym zamiast w muszli. Wstęp na to unikalne wydarzenie rocznicowe jest bezpłatny. pokaż więcej »
Dodano: 03.08.2026 09:00
DOLNOŚLĄSKIE ŚWIĘTO WOJSKA POLSKIEGO W LEGNICY
15 sierpnia w Legnicy spotkają się przedstawiciele wszystkich jednostek wojskowych z całego Dolnego Śląska, by wspólnie uczcić Święto Wojska Polskiego. W programie liczne atrakcje, m.in. prezentacje sprzętu wojskowego, koncerty i wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych oraz saperski tor przeszkód i tor chemiczny. pokaż więcej »