Otwarty Uniwersytet Poszukiwań. Teatr pod kuratelą? Teatr Jerzego Grotowskiego w aktach Służby Bezpieczeństwa
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań (OUP) to program regularnych spotkań o charakterze wykładów i warsztatów odbywających się w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, adresowanych do wszystkich zainteresowanych poruszaną w ich trakcie tematyką, a w sposób szczególny do studentów uczelni wyższych Wrocławia i innych polskich ośrodków akademickich.
Znajomość działalności SB wobec środowiska teatru Jerzego Grotowskiego w Opolu, a następnie we Wrocławiu jest znikoma. W kręgu zainteresowań SB pozostawali przede wszystkim przyjeżdżający do Teatru cudzoziemcy z Europy Zachodniej. Interesujące wydaje się prześledzenie tych nielicznych dokumentów zachowanych w archiwach, by spróbować opisać działalność teatru Grotowskiego jako instytucji. Historyk teatru, badając zwłaszcza czasy opolskie, staje przed nie lada wyzwaniem, natrafiając na wzajemnie się wykluczające fakty, a także mierząc się ze stworzoną przez Grotowskiego i Flaszena legendą. Z wypowiedzi Flaszena, Grotowskiego oraz prac Zbigniewa Osińskiego wynika, że teatr ten był przez władze szykanowany. Przeczą temu relacje aktorów i innych osób związanych w tym czasie z Grotowskim i jego zespołem. Dokumenty tej tezy też nie potwierdzają. Raczej dowodzą silnej pozycji Grotowskiego w polskim życiu teatralnym i politycznym. Czy jednak nie było to typowe zakłamanie PRL-owskiej władzy?
Opowieść o działalności teatru w PRL to nie epos rycerski. Był to czas kompromisów, lekcję tę Grotowski wyniósł z Października ‘56: „W innym okresie życia, w latach, nazwijmy, okresu październikowego i popaździernikowego, chciałem być świątkiem politycznym i bardzo pryncypialnym w gruncie rzeczy. A do tego stopnia fascynowało mnie coś w Gandhim, że bardzo pragnąłem nim być. Przekonałem się, że jest to nie tylko nieprawdopodobne na skutek okoliczności obiektywnych, ale i nieprzylegliwe do mojej natury, która – choć zdolna do fair play, nie jest zdolna do całkowitego i generalnego zakładania, że wszyscy mają dobre intencje”. („Rozmowa z Grotowskim” [rozmawiał Andrzej Bonarski])
dr Agnieszka Wójtowicz – absolwentka krakowskiej teatrologii, historyk teatru, adiunkt w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego. Autorka monografii „Od «Orfeusza» do «Studium o Hamlecie». Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959–1964)” (Wrocław 2005) oraz „Grotowski. Bedeker opolski” (Opole 2019). Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół historii teatru polskiego w XX wieku (działalność teatralna Jerzego Grotowskiego oraz życie teatralne w Wilnie w dwudziestoleciu międzywojennym). Autorka ponad stu artykułów. Publikowała między innymi w „Notatniku Teatralnym”, „Didaskaliach”, „Teatrze” oraz „Pamiętniku Teatralnym”. Współautorka (wraz z Teresą Kudybą) filmu dokumentalnego o Jerzym Grotowskim „Gra z pamięcią. Jerzy Grotowski w Opolu”. Selekcjonerka Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” (sezony 2019 i 2020), stypendystka MKiDN (stypendium twórcze w kategorii „Teatr” w 2017 roku).
Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Współorganizacja:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt współfinansowany z Budżetu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 19.05.2026 01:00
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »
Dodano: 19.05.2026 00:00
Fotorelacja z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”. fot. Łukasz Gościniak pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 12:50
Fotorelacja z wernisażu pofestiwalowej wystawy DIMENSIONLESSNESS OF GLASS w Krośnie
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z wernisażu pofestiwalowej wystawy DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Oficjalne otwarcie ekspozycji odbyło się 22 maja 2026 w Piwnicach Przedprożnych CDS w Krośnie. Fot. Krzysztof Antosz oraz archiwum CDS pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 10:00
Scena ukraińska. Sezon III 2025/2026
W ramach III sezonu Sceny Ukraińskiej zapraszamy do Sali Teatru Laboratorium Instytutu Grotowskiego, 26 maja na Performans Marii Lisowskiej „Droga do Wyraju” oraz 28 maja na Perfomance muzyczno-teatralny ukraińskiego chóru KapustaBand „Pieśni płonących serc” pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 09:00
NIGHT MUSIC THERAPY 5
Wraz z Sound Experience zapraszamy na kolejne wydarzenie z cyklu NIGHT MUSIC THERAPY, które odbędzie się 27 maja na ul. Tęczowej. Gośćmi tego seta będą Marek Pędziwiatr aka Latarnik, Paweł Chałupa i Michał Macewicz. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 08:00
Intersection Photo Festival
Maj we Wrocławiu należy do fotografii – spotkajmy się na Intersection Photo Festival. Między 28 a 31 maja Concordia Design Wrocław oraz galerie partnerskie opanuje Intersection Photo Festival 2026, którego podstawowa idea to próba uchwycenia wspólnej płaszczyzny, tytułowego punktu przecięcia między fotografią artystyczną a komercyjną. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 08:00
WAŁBRZYSKIE JUWENALIA 2026
Już pod koniec maja studenci przejmą stery w Wałbrzychu! Świętowanie rozpocznie się w czwartek, 28 maja, hucznym przemarszem i symbolicznym odebraniem kluczy do bram Wałbrzycha pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 07:30
80 lat kształtowania pokoleń – Wielki Jubileusz Szkoły im. Orła Białego w Miękini!
Zapraszamy wszystkich, którym bliska jest historia Szkoły im. Orła Białego, do wspólnego celebrowania tej doniosłej rocznicy. Wspólne świętowanie wzbogacą występy dzieci z przedszkola, uczniów oraz absolwentów, a także widowiskowe pokazy sportowe. pokaż więcej »