Otwarty Uniwersytet Poszukiwań. Teatr pod kuratelą? Teatr Jerzego Grotowskiego w aktach Służby Bezpieczeństwa
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań (OUP) to program regularnych spotkań o charakterze wykładów i warsztatów odbywających się w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, adresowanych do wszystkich zainteresowanych poruszaną w ich trakcie tematyką, a w sposób szczególny do studentów uczelni wyższych Wrocławia i innych polskich ośrodków akademickich.
Znajomość działalności SB wobec środowiska teatru Jerzego Grotowskiego w Opolu, a następnie we Wrocławiu jest znikoma. W kręgu zainteresowań SB pozostawali przede wszystkim przyjeżdżający do Teatru cudzoziemcy z Europy Zachodniej. Interesujące wydaje się prześledzenie tych nielicznych dokumentów zachowanych w archiwach, by spróbować opisać działalność teatru Grotowskiego jako instytucji. Historyk teatru, badając zwłaszcza czasy opolskie, staje przed nie lada wyzwaniem, natrafiając na wzajemnie się wykluczające fakty, a także mierząc się ze stworzoną przez Grotowskiego i Flaszena legendą. Z wypowiedzi Flaszena, Grotowskiego oraz prac Zbigniewa Osińskiego wynika, że teatr ten był przez władze szykanowany. Przeczą temu relacje aktorów i innych osób związanych w tym czasie z Grotowskim i jego zespołem. Dokumenty tej tezy też nie potwierdzają. Raczej dowodzą silnej pozycji Grotowskiego w polskim życiu teatralnym i politycznym. Czy jednak nie było to typowe zakłamanie PRL-owskiej władzy?
Opowieść o działalności teatru w PRL to nie epos rycerski. Był to czas kompromisów, lekcję tę Grotowski wyniósł z Października ‘56: „W innym okresie życia, w latach, nazwijmy, okresu październikowego i popaździernikowego, chciałem być świątkiem politycznym i bardzo pryncypialnym w gruncie rzeczy. A do tego stopnia fascynowało mnie coś w Gandhim, że bardzo pragnąłem nim być. Przekonałem się, że jest to nie tylko nieprawdopodobne na skutek okoliczności obiektywnych, ale i nieprzylegliwe do mojej natury, która – choć zdolna do fair play, nie jest zdolna do całkowitego i generalnego zakładania, że wszyscy mają dobre intencje”. („Rozmowa z Grotowskim” [rozmawiał Andrzej Bonarski])
dr Agnieszka Wójtowicz – absolwentka krakowskiej teatrologii, historyk teatru, adiunkt w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego. Autorka monografii „Od «Orfeusza» do «Studium o Hamlecie». Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959–1964)” (Wrocław 2005) oraz „Grotowski. Bedeker opolski” (Opole 2019). Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół historii teatru polskiego w XX wieku (działalność teatralna Jerzego Grotowskiego oraz życie teatralne w Wilnie w dwudziestoleciu międzywojennym). Autorka ponad stu artykułów. Publikowała między innymi w „Notatniku Teatralnym”, „Didaskaliach”, „Teatrze” oraz „Pamiętniku Teatralnym”. Współautorka (wraz z Teresą Kudybą) filmu dokumentalnego o Jerzym Grotowskim „Gra z pamięcią. Jerzy Grotowski w Opolu”. Selekcjonerka Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” (sezony 2019 i 2020), stypendystka MKiDN (stypendium twórcze w kategorii „Teatr” w 2017 roku).
Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Współorganizacja:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt współfinansowany z Budżetu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 11.05.2026 07:00
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »
Dodano: 23.04.2026 10:30
Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu / nabór 2026
Znamy WYNIKI NABORU. W dniu 20 maja 2026 roku Komisja w składzie: Igor Wójcik oraz Mariusz Łabiński wybrała do udziału w projekcie Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu: Marcelinę Pawlak, Malinę Wejss, Izabelę Kościewicz i Kalinę Kwiatkowska, Gratulujemy! pokaż więcej »
Dodano: 21.05.2026 11:27
REPREZENTACJA DOLNEGO ŚLĄSKA NA 60. OGÓLNOPOLSKIM FESTIWALU KAPEL I ŚPIEWAKÓW LUDOWYCH W KAZIMIERZU DOLNYM
25-28 czerwca 2026 odbędzie się 60. Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu Dolny. W tym roku Dolny Śląsk reprezentowany będzie przez Łemków z Przemkowa. pokaż więcej »
Dodano: 21.05.2026 00:00
OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2026
Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »
Dodano: 20.05.2026 00:00
Fotorelacja z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”
Zapraszamy do obejrzenia fotorelacji z XXXV Międzynarodowego Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną”. fot. Łukasz Gościniak pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 06:00
Juwenalia 2026 #WrocławRazem
Przed nami kolejna edycja jednej z najbardziej wyczekiwanych studenckich imprez we Wrocławiu. Juwenalia #WrocławRazem 2026 odbędą się 20 i 21 maja na terenach zielonych przy Tarczyński Arena Wrocław. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 05:00
WIELKIE JELENIOGÓRSKIE JUWENALIA 2026
Studenckie święto nadchodzi wielkimi krokami, przed nami trzy dni szalonej zabawy i niezapomnianych wrażeń! Wielkie Jeleniogórskie Juwenalia 2026 odbędą się w dniach 21–23 maja 2026 r. na Błoniach Jeleniogórskich. Jedną z głównych gwiazd będzie zespół Dżem. pokaż więcej »
Dodano: 11.05.2026 04:00
DIMENSIONLESSNESS OF GLASS. Wystawa pofestiwalowa w Krośnie
Zapraszamy na wernisaż wystawy pofestiwalowej „Dimensionlessness of Glass”, który odbędzie się 22 maja o godz. 17.30 w Piwnicach Przedprożnych CDS na Rynku w Krośnie. Wystawa zaprezentuje dział artystek i artystów ubiegłorocznej edycji festiwalu e-Glass. pokaż więcej »