Otwarty Uniwersytet Poszukiwań. Teatr pod kuratelą? Teatr Jerzego Grotowskiego w aktach Służby Bezpieczeństwa
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań (OUP) to program regularnych spotkań o charakterze wykładów i warsztatów odbywających się w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, adresowanych do wszystkich zainteresowanych poruszaną w ich trakcie tematyką, a w sposób szczególny do studentów uczelni wyższych Wrocławia i innych polskich ośrodków akademickich.
Znajomość działalności SB wobec środowiska teatru Jerzego Grotowskiego w Opolu, a następnie we Wrocławiu jest znikoma. W kręgu zainteresowań SB pozostawali przede wszystkim przyjeżdżający do Teatru cudzoziemcy z Europy Zachodniej. Interesujące wydaje się prześledzenie tych nielicznych dokumentów zachowanych w archiwach, by spróbować opisać działalność teatru Grotowskiego jako instytucji. Historyk teatru, badając zwłaszcza czasy opolskie, staje przed nie lada wyzwaniem, natrafiając na wzajemnie się wykluczające fakty, a także mierząc się ze stworzoną przez Grotowskiego i Flaszena legendą. Z wypowiedzi Flaszena, Grotowskiego oraz prac Zbigniewa Osińskiego wynika, że teatr ten był przez władze szykanowany. Przeczą temu relacje aktorów i innych osób związanych w tym czasie z Grotowskim i jego zespołem. Dokumenty tej tezy też nie potwierdzają. Raczej dowodzą silnej pozycji Grotowskiego w polskim życiu teatralnym i politycznym. Czy jednak nie było to typowe zakłamanie PRL-owskiej władzy?
Opowieść o działalności teatru w PRL to nie epos rycerski. Był to czas kompromisów, lekcję tę Grotowski wyniósł z Października ‘56: „W innym okresie życia, w latach, nazwijmy, okresu październikowego i popaździernikowego, chciałem być świątkiem politycznym i bardzo pryncypialnym w gruncie rzeczy. A do tego stopnia fascynowało mnie coś w Gandhim, że bardzo pragnąłem nim być. Przekonałem się, że jest to nie tylko nieprawdopodobne na skutek okoliczności obiektywnych, ale i nieprzylegliwe do mojej natury, która – choć zdolna do fair play, nie jest zdolna do całkowitego i generalnego zakładania, że wszyscy mają dobre intencje”. („Rozmowa z Grotowskim” [rozmawiał Andrzej Bonarski])
dr Agnieszka Wójtowicz – absolwentka krakowskiej teatrologii, historyk teatru, adiunkt w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego. Autorka monografii „Od «Orfeusza» do «Studium o Hamlecie». Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959–1964)” (Wrocław 2005) oraz „Grotowski. Bedeker opolski” (Opole 2019). Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół historii teatru polskiego w XX wieku (działalność teatralna Jerzego Grotowskiego oraz życie teatralne w Wilnie w dwudziestoleciu międzywojennym). Autorka ponad stu artykułów. Publikowała między innymi w „Notatniku Teatralnym”, „Didaskaliach”, „Teatrze” oraz „Pamiętniku Teatralnym”. Współautorka (wraz z Teresą Kudybą) filmu dokumentalnego o Jerzym Grotowskim „Gra z pamięcią. Jerzy Grotowski w Opolu”. Selekcjonerka Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” (sezony 2019 i 2020), stypendystka MKiDN (stypendium twórcze w kategorii „Teatr” w 2017 roku).
Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Współorganizacja:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt współfinansowany z Budżetu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 25.05.2026 09:00
Koncert „Nasze randez-vous – zespół Mazowsze i Kombii”
5 czerwca na pl. Wolności 1 we Wrocławiu odbędzie się niezwykłe muzyczne wydarzenie. Artyści legendarnego Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca „Mazowsze” oraz ikony polskiego rocka – zespół Kombii – po raz kolejny połączą siły, by wspólnie porwać publiczność do fantastycznej zabawy. pokaż więcej »
Dodano: 19.05.2026 01:00
35. Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
W najbliższy weekend zapraszamy do Strzelina i Żórawiny na ostatnie koncerty 35. Festiwalu „Maj z Muzyką Dawną” - jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku. pokaż więcej »
Dodano: 29.05.2026 10:51
CZERWCOWY NUMER „ODRY” 6/2026
Najnowszy, majowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 13:00
Intersection Photo Festival
Maj we Wrocławiu należy do fotografii – spotkajmy się na Intersection Photo Festival. Między 28 a 31 maja Concordia Design Wrocław oraz galerie partnerskie opanuje Intersection Photo Festival 2026, którego podstawowa idea to próba uchwycenia wspólnej płaszczyzny, tytułowego punktu przecięcia między fotografią artystyczną a komercyjną. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 12:00
80 lat kształtowania pokoleń – Wielki Jubileusz Szkoły im. Orła Białego w Miękini!
Zapraszamy wszystkich, którym bliska jest historia Szkoły im. Orła Białego, do wspólnego celebrowania tej doniosłej rocznicy. Wspólne świętowanie wzbogacą występy dzieci z przedszkola, uczniów oraz absolwentów, a także widowiskowe pokazy sportowe. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 11:00
OSIEDLA KULTURY I SZTUKI 2026
Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 11:00
V Edycja Koncertu „Dzieci rodzicom”
Zespół Piosenki i Tańca „Gwarkowie”
30 maja w Hali Widowiskowo – Sportowej RCS odbędzie się Koncert Zespołu Piosenki i Tańca GWARKOWIE – „DZIECI RODZICOM” pokaż więcej »
Dodano: 25.05.2026 10:00
ŚWIĘTO MATKI – 2026
Zapraszamy na plenerowy festyn rodzinny z okazji Święta Matki, który odbędzie się 31 maja w Jeleniej Górze. Specjalnym punktem programu będzie koncert zespołu Arka Noego. pokaż więcej »