Otwarty Uniwersytet Poszukiwań. Teatr pod kuratelą? Teatr Jerzego Grotowskiego w aktach Służby Bezpieczeństwa
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań
Otwarty Uniwersytet Poszukiwań (OUP) to program regularnych spotkań o charakterze wykładów i warsztatów odbywających się w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu, adresowanych do wszystkich zainteresowanych poruszaną w ich trakcie tematyką, a w sposób szczególny do studentów uczelni wyższych Wrocławia i innych polskich ośrodków akademickich.
Znajomość działalności SB wobec środowiska teatru Jerzego Grotowskiego w Opolu, a następnie we Wrocławiu jest znikoma. W kręgu zainteresowań SB pozostawali przede wszystkim przyjeżdżający do Teatru cudzoziemcy z Europy Zachodniej. Interesujące wydaje się prześledzenie tych nielicznych dokumentów zachowanych w archiwach, by spróbować opisać działalność teatru Grotowskiego jako instytucji. Historyk teatru, badając zwłaszcza czasy opolskie, staje przed nie lada wyzwaniem, natrafiając na wzajemnie się wykluczające fakty, a także mierząc się ze stworzoną przez Grotowskiego i Flaszena legendą. Z wypowiedzi Flaszena, Grotowskiego oraz prac Zbigniewa Osińskiego wynika, że teatr ten był przez władze szykanowany. Przeczą temu relacje aktorów i innych osób związanych w tym czasie z Grotowskim i jego zespołem. Dokumenty tej tezy też nie potwierdzają. Raczej dowodzą silnej pozycji Grotowskiego w polskim życiu teatralnym i politycznym. Czy jednak nie było to typowe zakłamanie PRL-owskiej władzy?
Opowieść o działalności teatru w PRL to nie epos rycerski. Był to czas kompromisów, lekcję tę Grotowski wyniósł z Października ‘56: „W innym okresie życia, w latach, nazwijmy, okresu październikowego i popaździernikowego, chciałem być świątkiem politycznym i bardzo pryncypialnym w gruncie rzeczy. A do tego stopnia fascynowało mnie coś w Gandhim, że bardzo pragnąłem nim być. Przekonałem się, że jest to nie tylko nieprawdopodobne na skutek okoliczności obiektywnych, ale i nieprzylegliwe do mojej natury, która – choć zdolna do fair play, nie jest zdolna do całkowitego i generalnego zakładania, że wszyscy mają dobre intencje”. („Rozmowa z Grotowskim” [rozmawiał Andrzej Bonarski])
dr Agnieszka Wójtowicz – absolwentka krakowskiej teatrologii, historyk teatru, adiunkt w Instytucie Językoznawstwa Uniwersytetu Opolskiego. Autorka monografii „Od «Orfeusza» do «Studium o Hamlecie». Teatr 13 Rzędów w Opolu (1959–1964)” (Wrocław 2005) oraz „Grotowski. Bedeker opolski” (Opole 2019). Jej zainteresowania badawcze skupiają się wokół historii teatru polskiego w XX wieku (działalność teatralna Jerzego Grotowskiego oraz życie teatralne w Wilnie w dwudziestoleciu międzywojennym). Autorka ponad stu artykułów. Publikowała między innymi w „Notatniku Teatralnym”, „Didaskaliach”, „Teatrze” oraz „Pamiętniku Teatralnym”. Współautorka (wraz z Teresą Kudybą) filmu dokumentalnego o Jerzym Grotowskim „Gra z pamięcią. Jerzy Grotowski w Opolu”. Selekcjonerka Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa” (sezony 2019 i 2020), stypendystka MKiDN (stypendium twórcze w kategorii „Teatr” w 2017 roku).
Organizator:
Instytut im. Jerzego Grotowskiego
Współorganizacja:
Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Projekt współfinansowany z Budżetu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 02.03.2026 06:00
„D1. Pieśń o autostradzie”– pokazy w marcu
12 i 13 marca odbędą się pokazy spektaklu "D1. Pieśń o autostradzie" w reżyserii Katarzyny Dudzic-Grabińskiej. To ironiczna i dowcipna opowieść o trwającej od dekad budowie autostrady, łączącej dwa największe miasta Słowacji. pokaż więcej »
Dodano: 27.02.2026 14:00
Agnieszka Chodysz-Foryś odznaczona Złotą odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”
Nasza koleżanka, Agnieszka Chodysz-Foryś, została odznaczona Złotą odznaką honorową „Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego”. Serdecznie gratulujemy Agnieszce nagrody i życzymy dalszych sukcesów! pokaż więcej »
Dodano: 16.02.2026 02:40
SUMMER GUITAR FESTIVAL 2026
Ruszyły zapisy na letnie warsztaty gitarowe w ramach Summer Guitar Festival w Krzyżowej, który odbędzie się w terminie 19-26 lipca. Wśród pedagogów tegorocznej edycji warsztatów m.in. Sven Jungbeck, Marek Pasieczny i Mateusz Kowalski. pokaż więcej »
Dodano: 02.03.2026 13:44
O JANUSZU BAŁDYDZE W MAGAZYNIE „SZUM”
Zachęcamy do przeczytania tekstu Pawła Polita "Janusz Bałdyga, czyli rozprawa o metodzie" w Magazynie SZUM, który ukaże się w najnowszej monografii tego artysty pod redakcją Agnieszki Chodysz-Foryś i Marty Smolińskiej. pokaż więcej »
Dodano: 02.03.2026 09:00
Wystawa plenerowa „Odra” – to już 65 lat…
W tym roku legendarny wrocławski miesięcznik „Odra” świętuje swój jubileusz 65-lecia. Z tej okazji przygotowano wystawę plenerową, której ekspozycja potrwa od 6 do 27 marca na ulicy Świdnickiej we Wrocławiu. Serdecznie zapraszamy. pokaż więcej »
Dodano: 02.03.2026 09:00
MARTA HOŻEWSKA W TVP 3 WROCŁAW
Marta Hożewska, autorka książki “Miejsce życzliwe. Rzecz o Targu pod Młynem Sułkowice” będzie gościnią programu "Ku kulturze" na antenie TVP 3 Wrocław 6 marca o godz. 18.15. pokaż więcej »
Dodano: 02.03.2026 08:00
„DZIEWCZYNY BONDA” – DZIEŃ KOBIET W MŚCIWOJOWIE
Zapraszamy na wyjątkowy wieczór, 7 marca w świetlicy w Mściwojowie odbędą się gminne obchody Dnia Kobiet pod hasłem „Dzień Kobiet: Dziewczyny Bonda” — w klimacie elegancji, blasku i filmowego czerwonego dywanu . pokaż więcej »
Dodano: 02.03.2026 08:00
JAWORSKI DZIEŃ KOBIET
7 marca w ECMEN w Jaworze odbędzie się wyjątkowe wydarzenie z okazji Dnia Kobiet. W tym roku wydarzenie odbędzie się w klimacie lat 20. i stylu Wielkiego Gatsby’ego, a na scenie pojawi się projekt „Panowie – Paniom” z programem „Najpiękniejsze męskie głosy świata”. pokaż więcej »