Śląskie języków pomieszanie
Burzliwe dzieje Śląska niosły ze sobą przemiany etniczne – w ciągu minionych dwóch tysięcy lat po Chrystusie zamieszkiwały ten region plemiona germańskie, które w wyniku tzw. wędrówek ludów zostały zastąpione przez Słowian. Kiedy w końcu X stulecia Śląsk wchodził w skład państwa Mieszka I, jego mieszkańcy używali polszczyzny, która bardzo przypominała inne języki zachodniosłowiańskie, zwłaszcza język południowych sąsiadów – Czechów. Wtedy też wraz z Kościołem i jego ludźmi pojawiła się łacina. Miała ona nie tylko wymiar sakralny, lecz również nabrała charakteru pragmatycznego, stając się niebawem językiem administracji oraz elit politycznych i intelektualnych. Począwszy od przełomu XII/XIII w., na Śląsku pojawili się osadnicy z Zachodu. Byli to Walonowie i Flamandowie, a przede wszystkim koloniści z różnych krajów niemieckich. Z czasem to oni zdominowali dawną ludność słowiańską i to głównie ich język rozbrzmiewał w późnym średniowieczu i w czasach nowożytnych w miastach i na coraz rozleglejszych wiejskich obszarach Śląska.
Procesy te ukazano z odwołaniem do średniowiecznych i nowożytnych pomników piśmiennictwa. Mimo rozlicznych kataklizmów dziejowych przetrwały na Śląsku liczne zabytki łacińskiej kultury pisma z epoki średniowiecza, w tym atrakcyjnie iluminowane rękopisy liturgiczne i dokumenty książęce. Zachowały się też znakomite dowody ukazujące, jak to właśnie na Śląsku polszczyzna stawała się językiem pisma. To tutaj powstała Księga Henrykowska z najstarszym zapisanym zdaniem w języku polskim, tutaj przetłumaczono Psałterz (znany jako floriański) czy drukowano najstarsze teksty polskie. Zarazem tutaj powstawały znakomite utwory niemieckie, począwszy od wierszy miłosnych układanych przez księcia Henryka IV Prawego w końcu XIII w., poprzez twórczość Martina Opitza (zm. 1639), po XVII- i XVIII-wiecznych przedstawicieli dwóch śląskich Szkół Poetyckich, dzięki którym barokowy Wrocław był postrzegany jako europejska metropolia duchowa.
Autor: Wojciech Mrozowicz
Redakcja: Joanna Rosik
Recenzent: Mateusz Goliński
Redaktor serii: Stanisław Rosik
Projekt graficzny: Adam Kolenda
Wydawcy: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego, Wydawnictwo CHRONICON
Druk: I-BIS Wrocław
ISBN (OKiS) 978-83-65892-90-4
ISBN (CHRONICON) 978-83-960840-9-5
Format: 15 x 15 cm | liczba stron: 66| oprawa: miękka
Język: polski
Cena: 15 zł + koszt wysyłki
Dostępna w sprzedaży
Książkę można zamówić pisząc na adres: wydawnictwa@okis.pl
Publikacja dofinansowana z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuAKTUALNOŚCI
Dodano: 16.01.2026 14:53
XXIV SPOTKANIE OPŁATKOWE DLA OSÓB Z NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIAMI I SENIORÓW Z POWIATU KARKONOSKIEGO
17 stycznia w Gminnym Ośrodku Kultury w Mysłakowicach odbędzie się XXIV Spotkanie Opłatkowe dla Osób z Niepełnosprawnościami i Seniorów z Powiatu Karkonoskiego. pokaż więcej »
Dodano: 15.01.2026 11:12
KOLĘDOWANIE PO GÓRALSKU Z ZESPOŁEM PIENIŃSKA MUZYKA
Zapraszamy na wyjątkowy koncert charytatywny „Kolędowanie po góralsku”! Podczas wydarzenia zbierane będą fundusze na pomoc ofiarom kataklizmów na Filipinach. Przyjdź, posłuchaj pięknych kolęd i pomóż potrzebującym! pokaż więcej »
Dodano: 15.01.2026 10:00
Radosne Kolędowanie 2026
W sobotę, 17 stycznia polskie i ukraińskie zespoły spotkają się na Radosnym Kolędowaniu w ramach Wrocławskich Dni Jedności Chrześcijan. W Auli Leopoldyńskiej Uniwersytetu Wrocławskiego zabrzmią bożonarodzeniowe pieśni z obu krajów. Goście specjalni to Hucułowie z Kołomyi w Ukrainie. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. pokaż więcej »
Dodano: 15.01.2026 09:05
ZNIKAJĄCY KLUB x ZETO
Zapraszamy na całonocne wydarzenie ZNIKAJĄCY KLUB do modernistycznego budynku na ul. Ofiar Oświęcimskich we Wrocławiu - oryginalnego wnętrza z lat 60. XX wieku, które stanie się niecodzienną przestrzenią prezentacji sztuk wizualnych oraz muzycznych. pokaż więcej »
Dodano: 13.01.2026 11:15
XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie
24 stycznia odbędzie się XXIII Ogólnopolski Koncert Charytatywny na Rzecz Pomocy Rodakom na Wschodzie. Celem wydarzenia jest niesienie pomocy Polakom mieszkającym na Ukrainie i innych krajach wschodnich. pokaż więcej »
Dodano: 12.01.2026 13:12
„Maria Skłodowska-Curie w mowie obronnej” – pokazy dla szkół
24 i 25 lutego zapraszamy do Instytutu im. Jerzego Grotowskiego na kolejne pokazy spektaklu o życiu słynnej noblistki oraz wyzwaniach i dylematach tej wybitnej naukowczyni. pokaż więcej »
Dodano: 07.01.2026 09:56
STYCZNIOWY NUMER „ODRY” 1/2026
Najnowszy, styczniowy numer miesięcznika "ODRA" już dostępny! Zapraszamy do lektury. pokaż więcej »
Dodano: 05.01.2026 08:46
NOWOŚĆ WYDAWNICZA: Darek Foks „Czeski Czechow”
„Czeski Czechow" Darka Foksa to pastisz, parodia i filozoficzno-komiczny traktat zarazem. Tekst przyjmuje pozór naukowego opracowania o czeskiej dramaturgii, ale jego forma i treść konsekwentnie podważają sensowność samego mówienia o sztuce w kategoriach powagi, systemu i racjonalnego porządku. pokaż więcej »