XIII Festiwalu Niezależnej Kultury Białoruskiej „Jestem!”

Jak co roku, festiwal zaprasza do zanurzenia się w bogactwo niezależnej kultury białoruskiej – poprzez muzykę, literaturę, film, fotografię czy malarstwo. To wyjątkowa okazja do wspólnego namysłu nad tym, skąd pochodzimy, kim jesteśmy dziś i jaką przyszłość możemy razem współtworzyć.

XIII Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej odbędzie się we Wrocławiu w dniach 14–19 października 2025 roku. W programie znalazły się wydarzenia z udziałem twórców i twórczyń z różnych dziedzin – muzyków, artystów wizualnych, aktorów, pisarzy, reżyserów i fotografów.

W centrum wydarzenia niezmiennie znajduje się wspólnota – wartość, siła i źródło sensu. Program opiera się na współpracy, prezentując inicjatywy powstałe w dialogu i porozumieniu, które nie tylko łączą twórców, ale także zachęcają do rozmowy, dzielenia się doświadczeniem i autentycznego przeżywania kultury. Festiwal tworzy przestrzeń otwartą na nowe kierunki i możliwości – dla białoruskiej kultury, ale także dla każdego, kto pragnie szukać, pytać i tworzyć w poczuciu wolności oraz przynależności.

Hasło tegorocznej edycji – „JESTEM!” – to znacznie więcej niż stwierdzenie obecności. To impuls do działania, odzyskania głosu i samego siebie. Manifest godności i siły w świecie, który często spycha na margines tych, którzy żyją z dala od ojczyzny. Festiwal tworzy przestrzeń, gdzie można powiedzieć: „Jestem” – i zostać usłyszanym.

Dla wielu Białorusinów i Białorusinek na emigracji to słowo oznacza walkę o widzialność, prawo do tworzenia i bycia sobą – niezależnie od miejsca, języka czy statusu. Zapraszamy do wspólnej refleksji nad tym, co znaczy być – tu i teraz, pomiędzy przeszłością a przyszłością, w językach, które budują naszą codzienność.

Festiwal od lat stanowi bezpieczną przystań dla niezależnych twórczyń i twórców, którzy mogą prezentować swoją sztukę bez cenzury i nacisków politycznych. W obliczu trwających represji w Białorusi ta przestrzeń ma wyjątkowe znaczenie – pozwala mówić głośno to, co w kraju pozostaje objęte milczeniem. To nie tylko wydarzenie artystyczne, ale także głos solidarności z tymi, którzy zostali zmuszeni do milczenia – w tym z więźniami politycznymi, takimi jak dziennikarz Andrzej Poczobut, uwięziony za wolność słowa.

Festiwal odbędzie się w różnych wrocławskich przestrzeniach kulturalnych: w Instytucie Grotowskiego, Otwartej Przestrzeni im. Gepperta przy ul. Ruskiej, Domku Miedziorytnika, Kinie Popiół i Diament, Przejściu Dialogu, Centrum na Przedmieściu i in. placówkach kulturalnych.

W ramach festiwalu zaprezentowany zostanie spektakl „Ёмахо Ёмасо”, inspirowany tekstem Hanny Złatkowskiej „Dziennik uchodźczyni”. To ironiczna i poruszająca opowieść o utracie szczęścia podczas przymusowej emigracji, wzbogacona żywym teatrem, który angażuje widza w intymny proces twórczy. Scenografia i gra aktorów łączą humor z refleksją, pozwalając odbiorcom odnaleźć w przedstawieniu własne historie, bez przytłaczającego ciężaru dramatyzmu. Festiwal nieustannie się rozwija, odpowiadając na zmieniające się potrzeby twórców i publiczności. Organizatorzy zapowiadają, że kolejne edycje będą coraz śmielej sięgać po nowe formy wyrazu i media, poszerzać program i zasięg oddziaływania, a także wzmacniać funkcję festiwalu jako platformy wsparcia, solidarności i twórczej wolności – nie tylko dla diaspory białoruskiej, ale i dla całego regionu.

Nagroda za Wsparcie i Rozwój Białoruskiej Kultury zostanie wręczona osobie szczególnie zaangażowanej w promowanie białoruskiej sztuki i kultury.

Zapraszamy wszystkich do zapoznania się z białoruską kulturą w mieście spotkań – Wrocławiu!

Festiwal jest współfinansowany z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz  ze środków Centrum Mieroszewskiego w ramach III Otwartego Konkursu.

Wideo XII Festiwalu Niezależnej Kultury Białoruskiej (autor wideo Mikołaj Puchok): YouTube: https://youtu.be/BdflAYe4uuU.

Organizatorzy: Fundacja „Za Wolność Waszą i Naszą” i Stowarzyszenie Białoruski Związek Solidarności. Współorganizatorzy: Centrum na Przedmieściu, Domek Miedziorytnika, Instytut Grotowskiego, Kino Popiół i Diament, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Muzeum Pana Tadeusza, Otwarte Pracownie Plastyczne im. Gepperta, Filia we Wrocławiu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie,   Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Przejście Dialogu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.