Udostępnij:

Dodano:

23.09.2019 10:26

Zdarzenia. Zdzisław Jurkiewicz

ZDARZENIA. ZDZISŁAW JURKIEWICZ
Pod redakcją dr Mariki Kuźmicz

Przygotowywana obecnie przez Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu publikacja Zdarzenia poświęcona Zdzisławowi Jurkiewiczowi pod redakcją dr Mariki Kuźmicz ma na celu rozpoznanie i przybliżenie odbiorcom różnych aspektów zróżnicowanej twórczości wybitnego, choć nadal niedocenionego wrocławskiego twórcy.

Jurkiewicz był artystą realizującym swoje prekursorskie projekty nieprzerwanie przez ponad pięć dekad. Z wykształcenia był architektem, swoją drogę artystyczną zaczynał jako malarz, niemal natychmiast próbując przekraczać tradycyjnie rozumiane granice tego medium, koncentrując się nie tylko na ostatecznej formie danego obrazu, ale na procesie twórczym, z uwzględnieniem w nim roli przypadku (m.in. praca 4.X.67 – 21:14h).

Uznawany zazwyczaj za jednego z najbardziej interesujących przedstawicieli polskiej sztuki konceptualnej – to jego wystawa była początkiem działalności legendarnej Galerii pod Moną Lizą – był w gruncie rzeczy twórcą bardzo osobnym. „Etykieta” konceptualisty niewiele w istocie mówi o sposobie jego patrzenia na świat, szczególnej wrażliwości, otwartości na zjawiska zachodzące w wielu obszarach rzeczywistości. Jurkiewicz był bowiem niezwykle uważnym obserwatorem świata, wyczulonym na wszystkie jego przejawy, zarówno te, które z ludzkiej perspektywy mają skalę makro, takie jak ruch planet i inne zjawiska astronomiczne, a także mikro – kiedy koncentrował swoją uwagę na uprawianych przez siebie roślinach oraz drobnych zwierzętach: myszkach i chomikach, które odegrały w jego działalności szczególną rolę.

Od dzieciństwa rozwijał pasję, jaką była astronomia, co przełożyło się na jego sztukę i przejawiło się w powstających od 1972 r. fotografiach, na których Jurkiewicz rejestrował ruch planet, posługując się w tym celu skonstruowanym samodzielnie teleskopem, ustawionym w oknie jego niewielkiego wrocławskiego mieszkania. Mówił o tych realizacjach: „Ja się niczym nie trudzę – mówił artysta – ja nic nie zbijam, nie zlecam nawet, jak Robert Morris, wykonania jakichś brył. Po prostu ustawiam teleskop, (…) Jowisz, poruszając się sam zostawia ślad na kliszy”.

Wspomniane mieszkanie, z okna którego artysta obserwował gwiazdy, jawi się z perspektywy czasu, jako swoista figura w jego twórczości, miejsce, które było kameralną, niemal intymną sceną dla jego dokamerowych performance (Spadające światło, 1970), a także swoistym laboratorium do prowadzenia wspomnianych obserwacji: astronomicznych, astrofizycznych, botanicznych. Stało się tak w momencie, przypadającym na połowę lat 70., kiedy Jurkiewicz zaczął ograniczać gest artystyczny, sublimując swoje działania niemal tylko do obserwacji i dokumentowania tej obserwacji, jak na przykład w przypadku fotograficznej rejestracji „ruchu” tarczy słonecznej na kuchennej ścianie (Słońce, 1.VII.72). Postawa Jurkiewicza, bliska kontemplacyjnej, była przejawem jego postrzegania codzienności, jako przestrzeni dla wydarzeń i spraw niezwykłych, a jego prace wskazują ten kierunek odbioru świata także innym. Autorem eseju poświęconego temu aspektowi twórczości Jurkiewicza jest Karol Sienkiewicz.

Bardzo istotnym wymiarem jego działalności była uprawa roślin. Ten rodzaj aktywności stał się w pewnym momencie osią jego twórczości – wówczas, kiedy Jurkiewicz porzuca malarstwo czy w ogóle jakąkolwiek „wytwórczość”, powielanie artefaktów takich jak obrazy czy obiekty. Z dzisiejszej perspektywy taka postawa jawi się jako prekursorskie działanie o zabarwieniu ekologicznym – współcześnie wielu artystów podejmuje refleksję nad tym, czy wobec wzmożonej nadprodukcji rzeczy, generowanie nowych „przedmiotów” – czyli dzieł sztuki, nie jest po prostu szkodliwe. Jednocześnie jednak zainteresowanie roślinnym mikrokosmosem artyści przejawiali „od zawsze” – tekst Jakuba Piwowarskiego odnosi się do tego okresu twórczości Jurkiewicza, w którym materią artysty były rośliny, a także sytuuje te prace w kontekście historycznym.

Jurkiewicz przez cały okres swojej działalności artystycznej pisał – były to zarówno teksty o sztuce, dziś nadal współczesne, pełne ważnych spostrzeżeń i tropów, które mogą służyć obecnie do interpretowania jego twórczości, jak również poezja, wydana w 1997 r. w tomie Tylko Jedynie Zawsze. Literacką twórczość Jurkiewicza na potrzeby książki przeanalizował Paweł Polit, który wiele uwagi poświęcił także kluczowym pracom artysty (Schody nieosiągalne, Białe czyste cienkie płótno), tworząc zarówno dla tekstów Jurkiewicza, jak i jego prac wizualnych wspólną perspektywę interpretacji.

Książka jest także próbą analizy działalności Zdzisława Jurkiewicza w kontekście międzynarodowym.

Autorami tekstów do książki są: Marika Kuźmicz, Paweł Polit, Karol Sienkiewicz i Jakub Piwowarski.

Publikacja zawiera także liczne teksty Zdzisława Jurkiewicza, w tym wybór tekstów wcześniej niepublikowanych.

Książka ukaże się w listopadzie 2019 r.

Wydawca: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu – Instytucja Kultury Samorządu Województwa Dolnośląskiego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury oraz budżetu Województwa Dolnośląskiego.

Patronat medialny: TVP Kultura, Radio Wrocław, Radio RAM, Radio Wrocław Kultura, Notes Na 6 Tygodni, Magazyn Szum, Block Magazine, Miesięcznik ODRA, Pismo Artystyczne Format

Odsłuchaj treść artykułu
Array ( [post_type] => post [posts_per_page] => 8 [post_status] => publish [orderby] => Array ( [meta_value_num] => DESC [date] => DESC ) [meta_key] => sticky_post [ignore_sticky_posts] => 1 [tax_query] => Array ( [0] => Array ( [taxonomy] => category [field] => term_id [terms] => Array ( [0] => 470 ) [operator] => NOT IN ) ) [category__in] => Array ( [0] => 15 ) [category__not_in] => Array ( [0] => 470 ) )

AKTUALNOŚCI

Dodano: 11.08.2025 08:00

„Sztuka Filmowego Opowiadania” | Letnie warsztaty filmowe OKiS

Trwają warsztaty filmowe dla amatorów kina, chcących realizować własne projekty filmowe oraz dla wszystkich, którzy chcą pracować z obrazem i tworzyć materiały filmowe. pokaż więcej »

Dodano: 11.08.2025 06:00

Jam session | Koncert ku pamięci Piotra Wieruszewskiego

Zapraszamy na Jam Session - koncert ku pamięci Piotra Wieruszewskiego, który odbędzie się 29 sierpnia w Strzelinie. Specjalnym gościem wydarzenia będzie Zbigniew Zaranek, zwycięzca IV edycji "The Voice Senior", który był też przyjacielem Piotra. Wystąpią także Marek Popów Trio i lokalni muzycy ze Strzelina. pokaż więcej »

Dodano: 11.08.2025 05:30

RYTUAŁ „Trony i algorytmy”

W dniach 29-31 sierpnia odbędzie się festiwal sztuki „Rytuał”. Zapraszamy na wystawę „Tron i algorytmy", która stawia pytanie o to, czy współczesne algorytmy stały się nowym tronem władzy, niewidzialnym, lecz wszechobecnym, który przekształca suwerenność w kod, a ludzkie pragnienia w dane. pokaż więcej »

Dodano: 11.08.2025 05:30

V PIKNIK ARTYSTYCZNY „TARGOWISKO SZTUKI”

Piknik Artystyczny „Targowisko Sztuki” to coś więcej niż wydarzenie – to spotkanie ze sztuką w otwartej, rodzinnej i pełnej radości formie. Zapraszamy do Lubina na szereg atrakcji artystycznych dla młodszych i starszych 31 sierpnia. pokaż więcej »

Dodano: 11.08.2025 05:25

ART CUP/ XXVII JEŹDZIECKIE MISTRZOSTWA GWIAZD

Zapraszamy na wydarzenie ART CUP, które odbędzie się 30-31 sierpnia w Zamku Książ w Wałbrzychu. Wśród zaproszonych gości m.in. Sonia Bohosiewicz, Katarzyna Dowbor, Bogusław Linda i Daniel Olbrychski. pokaż więcej »

Dodano: 14.07.2025 02:00

Osiedla Kultury i Sztuki 2025

Co ciekawego wydarzy się w najbliższym czasie na wrocławskich osiedlach? Zachęcamy do zapoznania się z letnim harmonogramem wydarzeń. Informujemy również, że środki finansowe na projekty zostały wyczerpane. pokaż więcej »

Dodano: 06.07.2025 05:30

DO WOLNOŚCI, MY TAŃCZYMY/ MINDBOOM 2025

Wystawa w Wałbrzyskiej Galerii Sztuki BWA powstała jako upamiętnienie dwóch symbolicznych momentów - 80. rocznicy wyzwolenia Korei Południowej oraz 105. rocznicy Dnia Zwycięstwa w Polsce. W tym kontekście spotykają się artyści z Azji i Europy, podejmując wspólny taniec poza granicami języka i geopolityki. pokaż więcej »

Dodano: 06.07.2025 05:25

KONCERT: MUZYKA PRZECIW RASIZMOWI

Jeden z najwspanialszych głosów Jamaki młodego pokolenia – Micah Shemaiah wystąpi w Klubie HOKER w Bogatyni na bezpłatnym koncercie. Zapraszamy 5 września na koncert gwiazd i zespołów reggae. pokaż więcej »

Przejdź do treści