„Powrót ‘68” Jan Bortkiewicz
21 sierpnia 1968, wczesny poranek, na bezchmurnym wrocławskim niebie sznur czterosilnikowych samolotów lecących w kierunku południowo-zachodnim. Oficjalne pełne triumfu komunikaty „wojenne” konfrontowane były z informacjami zachodnich komentatorów prezentowanymi na falach Radia Wolna Europa. To z nich dowiedzieliśmy się o inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Rozpoczęła się operacja „Dunaj”.
Wojsku Polskiemu przypadł w udziale „szturm” na niebronione Hradec Králové, po zdobyciu którego Wojciech Jaruzelski uzyskał zaszczytny tytuł Zdobywcy Hradca. Czesi i Słowacy nie przejawiali entuzjazmu z powodu tej „bratniej pomocy przeciwko planowanemu atakowi Imperialistów”, w Pradze spalono kilka czołgów. 7 września 1968 pijany polski żołnierz Stefan Dorna zastrzelił dwóch czeskich mieszkańców Jičina. Armia Radziecka straciła 12 żołnierzy, a 25 zostało rannych. W katastrofie helikoptera w pobliżu miasta Teplice zginęło dwóch radzieckich reporterów. Wojska bułgarskie straciły dwóch żołnierzy, a 2 Armia Wojska Polskiego dziesięciu. Bilans operacji „Dunaj” to 108 zabitych i blisko 500 rannych obywateli Czechosłowacji. Z kraju wyemigrowało również ok. 370 tysięcy Czechów i Słowaków.
Oficjalnie odtrąbiono wielki sukces, działania reformatorskie pod przywództwem Pierwszego Sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji Aleksandra Dubčeka zostały cofnięte. Rzeczywisty cel operacji „Dunaj” został osiągnięty. Utworzona z wprowadzonych na terytorium Czechosłowacji Centralna Grupa Wojsk Armii Radzieckiej pozostała tam do 1991 roku.
Formalna okupacja skończyła się już jesienią 1968 roku. Zimne noce i nocowanie pod namiotami w oczywisty sposób wpłynęło na morale niedoświadczonych żołnierzy Układu Warszawskiego i ich stan fizyczny. Wielu z nich uczestnictwo w tej „wycieczce” okupiło utratą zdrowia. Oczywiście prasa i telewizja o tym nie wspominały, zamieniając rzetelną informację na pełne triumfu relacje o wielkiej wdzięczności Czechów i Słowaków za udzielenie „bratniej pomocy”.
Powracające do kraju Wojsko Polskie nie doczekało się także wdzięczności od polskiego społeczeństwa, którego ogół był zdecydowanie przeciwny stłumieniu „praskiej wiosny”. Powszechnie wyrażano solidarność z Czechosłowacją i ubolewano, że doświadczona napaściami Polska stała się teraz agresorem. Uroczyste powitanie zhańbionego Wojska Polskiego we Wrocławiu było zainscenizowanym przedstawieniem, na które pod przymusem zagoniono pracowników zakładów pracy. Napisy na transparentach, wychwalające wojsko, nie oddawały prawdziwego nastroju mieszkańców Wrocławia – świadomych komunistycznej propagandy.
Prezentowane przy ul. Oławskiej we Wrocławiu czarno-białe zdjęcia, autorstwa Jana Bortkiewicza, przedstawiają historyczny moment: sceny z powitania na wrocławskim placu Wolności „zwycięskiego” Wojska Polskiego…
Projekt dofinansowany ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuGALERIA
AKTUALNOŚCI
Dodano: 06.09.2026 03:25
Jesienna odsłona Festiwalu Glass breaks free
Kolejna odsłona tegorocznego festiwalu "Glass breaks free. 16. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu". Zapraszamy od 21 września do Laboratorium Szkła w Muzeum Karkonoskim w Jeleniej Górze. pokaż więcej »
Dodano: 21.08.2026 11:44
Turniej Poetycki „O Różę Różewicza”
Zachęcamy do udziału w ogólnopolskim Turnieju Poetyckim „O Różę Różewicza”, który otwiera przestrzeń dla nowych poetyckich głosów. Do 16 października pełnoletni autorzy mogą zgłaszać niepublikowane dotąd utwory poetyckie, które oceni jury pod przewodnictwem Ewy Lipskiej. pokaż więcej »
Dodano: 22.09.2026 10:49
Wręczenie nagród Laur Wrocławia i Diament Wrocławia
Wyjątkowe wyróżnienie dla dolnośląskiej kultury. Z okazji 70-lecia Towarzystwa Miłośników Wrocławia prestiżowy „Laur Wrocławia” za 2026 rok zostanie przyznany Miesięcznikowi „Odra”. To prestiżowe odznaczenie stanowi wyraz uznania dla pełnej pasji działalności tej wybitnej instytucji. pokaż więcej »
Dodano: 21.09.2026 11:09
Zmarł Stanisław Szelc
Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Stanisława Szelca – jednej z ikon wrocławskiej kultury. W imieniu dyrekcji oraz całego zespołu OKiS składamy najszczersze kondolencje oraz wyrazy głębokiego współczucia Rodzinie, Bliskim i Przyjaciołom Artysty. pokaż więcej »
Dodano: 18.09.2026 10:32
Nagroda Młodzieżowego Jury dla filmu „Chłopiec, który biegnie”
Film Natalii Siwickiej „Chłopiec, który biegnie” otrzymał kolejne festiwalowe wyróżnienie. Młodzieżowe Jury 23. Europejskiego Festiwalu Filmowego „Integracja Ty i Ja” przyznało mu Nagrodę Rektora Politechniki Koszalińskiej. To kolejny sukces filmu po JANTARZE 2025 za reżyserię. pokaż więcej »
Dodano: 06.09.2026 04:00
Places for Deliberation / Miesta na rozjímanie
Historia sztuki Europy Środkowej lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych najczęściej opisywana jest przez pryzmat awangardowego eksperymentu, rozwoju sztuki konceptualnej oraz krytyki instytucjonalnej. Znacznie rzadziej dostrzega się równolegle rozwijający się nurt refleksji nad relacją między formą, funkcją i odpowiedzialnością dzieła sztuki. Prezentowana wystawa proponuje odczytanie twórczości Zdzisława Jurkiewicza, Barbary Kozłowskiej, Liliany Lewickiej i Jerzego Rosołowicza nie jako […] pokaż więcej »
Dodano: 06.09.2026 03:00
3. KWADRA. KSIĘŻYC ŻNIWIARZY
Sensoryczna podróż w sercu Karkonoszy. W dniach 25–26 września Schronisko Hala Szrenicka zmieni się w scenę multimedialnego projektu „3. KWADRA. KSIĘŻYC ŻNIWIARZY”. W programie koncerty muzyki elektronicznej, nocne wykłady, spotkania regionalne oraz wyjątkowy spektakl na górskim niebie. pokaż więcej »
Dodano: 06.09.2026 03:00
SMAKI KARKONOSZY Podgórzyn 2026 – Wielkie Święto Regionu!
Przeżyj kulinarną przygodę na Dolnym Śląsku! Już 25–26 września zapraszamy na SMAKI KARKONOSZY Podgórzyn 2026. W programie koncert zespołu LOKA, plenerowe kino pod kocykiem, dmuchańce dla dzieci, pyszne regionalne jadło, rękodzieło oraz dyskoteka pokoleń. Świętuj z nami! pokaż więcej »