„Powrót ‘68” Jan Bortkiewicz
21 sierpnia 1968, wczesny poranek, na bezchmurnym wrocławskim niebie sznur czterosilnikowych samolotów lecących w kierunku południowo-zachodnim. Oficjalne pełne triumfu komunikaty „wojenne” konfrontowane były z informacjami zachodnich komentatorów prezentowanymi na falach Radia Wolna Europa. To z nich dowiedzieliśmy się o inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację. Rozpoczęła się operacja „Dunaj”.
Wojsku Polskiemu przypadł w udziale „szturm” na niebronione Hradec Králové, po zdobyciu którego Wojciech Jaruzelski uzyskał zaszczytny tytuł Zdobywcy Hradca. Czesi i Słowacy nie przejawiali entuzjazmu z powodu tej „bratniej pomocy przeciwko planowanemu atakowi Imperialistów”, w Pradze spalono kilka czołgów. 7 września 1968 pijany polski żołnierz Stefan Dorna zastrzelił dwóch czeskich mieszkańców Jičina. Armia Radziecka straciła 12 żołnierzy, a 25 zostało rannych. W katastrofie helikoptera w pobliżu miasta Teplice zginęło dwóch radzieckich reporterów. Wojska bułgarskie straciły dwóch żołnierzy, a 2 Armia Wojska Polskiego dziesięciu. Bilans operacji „Dunaj” to 108 zabitych i blisko 500 rannych obywateli Czechosłowacji. Z kraju wyemigrowało również ok. 370 tysięcy Czechów i Słowaków.
Oficjalnie odtrąbiono wielki sukces, działania reformatorskie pod przywództwem Pierwszego Sekretarza Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji Aleksandra Dubčeka zostały cofnięte. Rzeczywisty cel operacji „Dunaj” został osiągnięty. Utworzona z wprowadzonych na terytorium Czechosłowacji Centralna Grupa Wojsk Armii Radzieckiej pozostała tam do 1991 roku.
Formalna okupacja skończyła się już jesienią 1968 roku. Zimne noce i nocowanie pod namiotami w oczywisty sposób wpłynęło na morale niedoświadczonych żołnierzy Układu Warszawskiego i ich stan fizyczny. Wielu z nich uczestnictwo w tej „wycieczce” okupiło utratą zdrowia. Oczywiście prasa i telewizja o tym nie wspominały, zamieniając rzetelną informację na pełne triumfu relacje o wielkiej wdzięczności Czechów i Słowaków za udzielenie „bratniej pomocy”.
Powracające do kraju Wojsko Polskie nie doczekało się także wdzięczności od polskiego społeczeństwa, którego ogół był zdecydowanie przeciwny stłumieniu „praskiej wiosny”. Powszechnie wyrażano solidarność z Czechosłowacją i ubolewano, że doświadczona napaściami Polska stała się teraz agresorem. Uroczyste powitanie zhańbionego Wojska Polskiego we Wrocławiu było zainscenizowanym przedstawieniem, na które pod przymusem zagoniono pracowników zakładów pracy. Napisy na transparentach, wychwalające wojsko, nie oddawały prawdziwego nastroju mieszkańców Wrocławia – świadomych komunistycznej propagandy.
Prezentowane przy ul. Oławskiej we Wrocławiu czarno-białe zdjęcia, autorstwa Jana Bortkiewicza, przedstawiają historyczny moment: sceny z powitania na wrocławskim placu Wolności „zwycięskiego” Wojska Polskiego…
Projekt dofinansowany ze środków budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego
Odsłuchaj treść artykułuGALERIA
AKTUALNOŚCI
Dodano: 04.05.2026 07:00
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną”
XXXV Festiwal „Maj z Muzyką Dawną” to jubileuszowa edycja jednego z najważniejszych wydarzeń poświęconych wykonawstwu historycznemu na Dolnym Śląsku, która odbędzie się w dniach 19–24 maja we Wrocławiu oraz 30–31 maja w regionie dolnośląskim. pokaż więcej »
Dodano: 23.04.2026 10:30
Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty i Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu / nabór 2026
Rozpoczął się nabór uczestników i uczestniczek do projektu Glass breaks free. Dolnośląskie Warsztaty Sympozjum Szkła Artystycznego i Designu, który odbędzie się w lipcu br. pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 10:00
XXIII Konkurs Piosenki nie tylko Słowiańskiej
13 maja w Oratorium Marianum odbędzie się XXIII edycja Konkursu Piosenki nie tylko Słowiańskiej. Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem: "Kultowe Piosenki Filmowe" pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 10:00
149. Antykabaret _HAL0, HALO – TU POLSKIE RADIO
Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926 o godz. 17.45, słowami: „Halo, halo Polskie Radio Warszawa”, wypowiedzianymi przez jego pierwszą spikerkę Halinę Sztompkównę. Pierwszą audycję poświęcona była w całości muzyce Fryderyka Chopina. Dziś obchodzimy setną rocznicę tego Wydarzenia a rok 2026 został ustanowiony ROKIEM POLSKIEGO RADIA. Być może jesteśmy staroświeccy, bo w dobie internetu […] pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 09:00
37. ŚLĄSKI FESTIWAL MUZYCZNY „POKÓJ”
37. Śląski Festiwal Muzyczny odbędzie się w dniach 14–17 maja we Wrocławiu, Jaworze, Zgorzelcu i Görlitz oraz włącza się w obchody 35-lecia Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy pomiędzy Polską a Niemcami oraz 25-lecia Niemiecko-Polskiego Towarzystwa Uniwersytetu Wrocławskiego. pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 08:00
III Dolnośląski Konkurs Piosenki Melodyna 2026
III Dolnośląski Konkurs Piosenki MELODYNA 2026 odbędzie się 15 maja 2026 w Gminnym Centrum Kultury w Żórawinie. Finał wydarzenia promuje utalentowanych wokalistów, a w tegorocznej edycji motywem przewodnim jest ,,Kolor w piosence”. pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 07:00
Spotkanie autorskie promujące książkę „Wrocław Performatywny 1957-1989”
19 maja w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie (MSN) odbędzie się spotkanie autorskie promujące książkę “Wrocław Performatywny 1957-1989” pod redakcją Agnieszki Chodysz-Foryś i Piotra Lisowskiego. Spotkanie poprowadzi Anna Sańczuk. pokaż więcej »
Dodano: 04.05.2026 07:00
Spotkanie ze Stefanią Gardecką poświęcone jej książce „Pamiętam Was”
Książka Stefanii Gardeckiej „Pamiętam Was” jest mozaiką wspomnień osób, które przez wiele lat były związane z Teatrem Laboratorium. Autorka, przez niemal dwie dekady czuwająca nad sprawami administracyjnymi zespołu, oddaje głos „cichym bohaterom” – asystentom, stażystom i pracownikom technicznym. pokaż więcej »